Doublethink en de Europese Unie

Terwijl Merkel hoopt dat de regeringsleiders althans op 16 september op enkele punten overeenstemming kunnen bereiken over veiligheid, economie en defensie, gaat  de bij de uitvoering van haar taken aan niemand verantwoording schuldige Commissie rustig door de Europese Unie te centraliseren en EU wetten in alle aspecten van het leven door te voeren en geheel zelfstandig te bepalen wie te sanctioneren en wie te pardonneren.

Tezelfdertijd gaat de aan niemand verantwoording schuldige Europese Centrale Bank door met het opkopen van staatsobligaties, de voorwaarden daarbij naar believen te wijzigen, het aankopen van ondernemingsobligaties vaak tegen een negatieve rente en kan op eigen initiatief desgewenst overgaan op het opkopen van aandelen als de markt voor staatsobligaties uitgeput raakt.

Dat alles onder haar onaantastbare mandaat de prijsstabiliteit te bewaken.

De ECB bevordert hierdoor, uiteraard niet als doel maar als neveneffect, de ongelijkheid tussen inkomens, want het meer dan een biljoen euros geld bijdrukken drijft de waarde van aandelen op en de lage en zelfs negatieve rente drijft de waarde van spaargeld en van lonen omlaag.

Want hoe meer geld in omloop bij gelijk aanbod van assets hoe lager de waarde van dat geld.

Door de opkooppolitiek bevoordeelt de ECB de lidstaten waarvan de rente op staatsobligaties zelfs negatief is.

Zij betalen daardoor een veel lagere rente dan bij een markteconomie het geval zou zijn.

Maar pensioengerechtigden en kleine spaarders worden juist benadeeld.

Door deze opkooppolitiek blijven de zwakke eurolanden op de been en vermijden daardoor de hervormingen die zonder die ECB onvermijdelijk zouden zijn maar nu vermeden kunnen worden, het geld komt toch binnen en de rente is te verwaarlozen.

Tezelfdertijd klaagt de ECB steen en been dat de lidstaten geen hervormingen willen doorvoeren en dat zonder die hervormingen haar monetaire politiek, dus geld bijdrukken en lage, zelfs negatieve rente opleggen, geen oplossing kan bieden. Dat ze niet begrijpen waarom die lidstaten geen hervormingen doorvoeren is mij een raadsel. Maar daarover iets meer aan het einde van dit blog.

Maar niemand kan opheldering eisen.

Niemand vraagt zich evenmin af waar die 1000 miljard euros zijn gebleven want het eurozone bedrijfsleven investeert maar een beroerd klein schijntje van dat bedrag en ik lees dat bedrijven zelfs door leningen met negatieve rente dividend financieren of eigen aandelen opkopen.

Vandaag komt de ECB weer met haar plannen op tafel, niet ter discussie maar ter oplegging.

Het helpt geen fluit, want de economie die dus in theorie met 1000 miljard euro gestimuleerd is loopt steeds trager, de prognoses worden constant naar beneden bijgesteld zoals dat zo fraai gezegd wordt en de Brexit kan de schuld krijgen. 

Olie, grondstoffen en invoer uit lage lonen landen bepalen de prijzen en niet de rente dictaten van de ECB. 

Die zouden eruit moeten voortvloeien en ze volgen maar niet sturen of dwingen.

En voor die pseudo Brexit, die er bovendien nog helemaal niet is, ging het evenmin goed.

Maar ik ben er ook van overtuigd dat  als de ECB met haar losse monetaire politiek  zou stoppen en  geen bescherming meer zou garanderen de eurozone zou instorten al wil niemand dat toegeven.

Zonder die lage rente, zonder dat opkopen van staatsobligaties zouden de eurolanden met groter begrotingstekort dan groei  steeds verder toenemende schulden oplopen.

Want zolang de tekorten groter zijn dan de groei, en er is geen enkel reden te veronderstellen dat dat ineens niet meer het geval zou zijn, blijft dat zo.

Dan komen de eurolanden snel in de situatie dat ze rente over de schulden niet meer kunnen betalen, de schulden niet kunnen aflossen en geen nieuwe leningen tegen houdbare rente kunnen afsluiten. Het Griekse scenario van 2008.

Want op de noordelijke landen na, waar de schulden wel veel te hoog maar nog houdbaar zijn, zijn de zuidelijke lidstaten zo zwaar met schulden belast dat er dan geen houden meer aan zou zijn.

Zie de tabellen die ik daarover in vorige blogs heb getoond.

Kijk naar Griekenland, Italië, Spanje en Portugal en ook zelfs Frankrijk.

Maar terwijl Mw Merkel de regeringsleiders langsgaat voor hun steun op de informele bijeenkomst van de Raad van Regeringsleiders op 16 september zonder Groot Brittannië)  over een gezamenlijke strategie over veiligheid, defensie en economie is er op 9 december in Griekenland op uitnodiging van Tsiprias een bijeenkomst van die vijf zuidelijke eurolanden inclusief Frankrijk om een gezamenlijk front te vormen tegen de austerity vastgelegd in de verdragen en het Stability and Growth Pact.

Geruchten gaan dat Juncker grotere flexibiliteit in dat Pact wil door uitgaven aan onderwijs en investering niet meer op te nemen in het begrotingstekort.

Maar al neem je die uitgaven niet op ze verhogen het echte schuldbedrag toch en geven slechts een vertekend beeld.

Maar ja, landen die qua economische potentie niet bij elkaar horen kun je niet met dezelfde munt zo uitwringen tot het lijkt alsof ze passen. En hervormingen hebben alleen zin als er de potentie voor is

En het is altijd de gewone bevolking is die het gelag betaalt.

Maar het is ook de gewone bevolking die de parlementen en regeringen kiest.

En dus is het ook niet verwonderlijk dat er partijen opkomen die een andere politiek willen. En het is niet alleen de vluchtelingen crisis die daartoe aanleiding geeft.

idealisme kan een groot goed 

maar evenzeer een groot gevaar zijn

Ik overdenk nog eens de geschiedenis van de Europese Unie sinds het prille begin na de tweede wereldoorlog toen de Europese Kolen en Staal Gemeenschap ontstond uit een gezamenlijk economisch belang.

Europa was verwoest en verarmd.

Opbouw van de economie was essentiëel voor het overleven van Europa.

De verschrikkingen van de tweede wereldoorlog waren daarnaast de bouwstenen van het "dat nooit weer".

Uit die noodzaak en dat ideaal is via de Europese Economische Gemeenschap, die inderdaad de verwachte opbloei van de lidstaten en welvaart bracht, de Europese Unie ontstaan.

De economische poot en de politieke poot.

Maar wat is er van geworden.

Heeft het geleid tot dat ideaal van welvaart, vrede, voorspoed en op natuurlijke wijze naar elkaar toegroeiende lidstaten.

Het Verdrag van Lissabon van 2007, aanvankelijk als Europese Grondwet voorgesteld maar weggestemd door referenda in Frankrijk en Nederland werd, en dat was pure misleiding, toen toch doorgevoerd niet als constitutie maar als Verdrag van Lissabon.

Maar what's in a name.

Het had dezelfde kracht en verschafte dezelfde macht nu als verdrag in plaats van constitutie.

Het was een samenvoeging van het verdrag van Maastricht en allerlei andere (internationale) verdragen.

Het was voor de ondertekenenaars, de staatshoofden van de deelnemende staten, de bekroning van het ideaal.

Vooral voor Duitsland en Mw Merkel als grote motor (want de Franse bevolking had de constitutie  afgewezen) de bekroning.

Maar hoewel Duitsland niet alleen de grote motor voor de EU en speciaal de Eurozone was en is en Mw Merkel in mijn visie vrijwel het gezicht van de Europese Unie was en de toon heeft gezet voor meer Europa is Duitsland juist in financieel opzicht het land geweest dat het meest heeft moeten toegeven.

Want een verdrag heeft alleen waarde als het ook wordt gerespecteerd door alle ondertekenaars.

En juist daarin heeft Duitsland steeds moeten inleveren maar is er ook schuld aan geweest.

In de beginjaren van de euro hield Duitsland, in die tijd als zwakke partner, zich niet aan de begrotingsregels vastgelegd in de verdragen, samen met Frankrijk.

Dat heeft het vertrouwen in het verdrag de eerste knauw gegeven.

Goed, Duitsland heeft toen hervormd en is van zwakke partner de schatkamer van de euro geworden maar had niet meer de faam van de vasthouder aan het verdrag.

Daardoor is het gehele eurogebouw met voorwaarden verzwakt tot wat het nu is.

In de Lehmancrisis stond Duitsland voor de keuze het verdrag te handhaven of directe financiële steun aan Griekenland op grond van een zeer wollig uitgelegd nooduitgangs artikel in het verdrag vanLissabon toe te staan.

Duitsland koos voor de steun aan de Eurozone banken die enorme leningen aan Griekenland hadden verstrekt die zeer aantrekkelijk waren door de lage rente maar ver boven de economische spankracht van Griekenland uitgingen dat bovendien door kunstig boekhouden de eigen financiële puinhoop verdoezelde

Die banken, toch al geteisterd door de derivaten kwestie zouden onder die af te schrijven schuldenlast van Griekenland bezweken zijn.

Om die bankencrash te voorkomen en wellicht de gehele EU werd het verdrag omzeild en niet Griekenland maar de banken gered.

Niet Griekenland want de gelden die zij ontvingen van de Europese gemeenschap gingen rechtstreeks naar de schuldeisers, de banken.

Een wisseling van schuldeisers, van privaat, banken, naar publiek, de eurozone.

Duitsland moest dus aan het verdrag verzaken hetgeen grote gevolgen had.

Want dat schepte een precedent.

Het ESM European Stability Mechanism werd in leven geroepen dat het directe steun verbod van de verdragen omzeilde door indirecte hulp te bieden aan landen in liquiditeitsproblemen waarbij het begrip liquiditeit ruim werd opgevat.

En Duitsland moest dat ESM aanvaarden als logische voortzetting van de steun aan Griekenland.

Want Duitsland wilde persé de Eu in stand houden.

Tezelfdertijd begon de ECB ook haar mandaat uit de verdragen  op te rekken.

Duitsland verzette zich hevig tegen de Open Market Transactions maar moest opnieuw bakzeil halen toen in tweede instantie het Verfassungsgericht boog voor het Europees Hof dat ze toestond.

Het door de ECB bijdrukken van 80 miljard euro per maand en daarmee opkopen van eurozone staatsobligaties, het verlagen en negatief maken van de interbank rente door de ECB waarbij steeds meer de  nadruk werd gelegd op de steun aan de zwakke eurolanden door opkopen van hun staatsobligaties (dus staatsschuld) waarvan de waarde werd bepaald door de lage rente politiek van de ECB wat beslist niet de marktwaarde zou zijn zonder ECB garanties.

Zou de ECB stoppen met haar opkooppolitiek en lage rente politiek en haar standvastig "redden van de euro wat het ook kost" dan zouden de zuidelijke eurolanden in de kortst mogelijk tijd bankroet zijn.

Maar het kan ook niet eeuwig doorgaan met geld bijdrukken, hoewel wel in theorie.

Dat brengt, naar mijn mening, ook de ECB in een soort dwangpositie door henzelf geschapen.

Stoppen is geen optie want dan loopt de eurozone in het honderd.

Er kan ook niet gezegd worden dat de een biljoen euro bijdrukken en obligaties opkopen sinds maart vorig jaar invloed hebben gehad op de inflatie noch op de groei in de eurozone ondanks de extra impulsen van lage olie en grondstoffensprijzen.

Het argument dat het anders nog erger zou zijn geweest houdt geen steek als men de eurolanden vergelijkt met de andere EU lidstaten die er zonder ECB beter van afkomen.

Want de economische groei in de eurozone is op zijn laagst,  "composite PMI at 19-month low as German economic growth slows".

Maar wel hebben de schadelijke neveneffecten van de negatieve rentepolitiek hard toegeslagen.

Spaarders zijn hun vertrouwen in de banken kwijtgeraakt nu er zelfs door de banken rente dreigt te worden geheven in plaats van te worden uitgekeerd en pensioenfondsen, hoewel goed gevuld, door die lage rente de pensioenen moeten verlagen.

Zelfs de banken zelf komen in de problemen.

In Duitsland is er een run op huiskluizen om het spaargeld veilig te stellen.

Maar wat kan Draghi anders doen dan nog meer opkopen, nu ook meer bedrijfs obligaties en de voorwaarden daarbij nog verder verzachten ook al loopt het geloof in de positieve uitwerking ervan mondiaal flink terug.

Niemand die de ECB een halt kan toeroepen want de ECB is onafhankelijk en niemand verantwoording schuldig en kan haar mandaat onder de noemer "prijsstabilisatie dus de inflatie naar 2%" naar behoeven uitbreiden.

Duitsland, als grote garantsteller voor de ECB, maar zonder enige invloed stelt dat niet op prijs maar heeft geen macht.

Duitsland heeft daarnaast ook andere enorme problemen te verwerken gekregen.

Door het sluiten van de kerncentrales en het overstappen op duurzame wind en zonne eneregie om de CO2 uitstoot te verminderen is het enige tastbare resultaat een veel hogere energieprijs voor de eindgebruiker en een nog hogere CO2 uitstoot dan voorheen door het gebruik van bruinkoolcentrales om de prijsverhoging niet nog verder uit de hand te laten lopen.

Bovendien ontstaat steeds meer verzet tegen de natuurschoon en vogels vernietigende windmolenparken en hoogspaningsleidingen.

En zo'n 350.000 Duitsers kunnen de electriciteitserekening niet meer betalen.

Een op de zes Duitsers leeft beneden de armoede grens. 19% van de kinderen leven in relatieve armoede.

En de ongelijkheid tussen rijk en arm neemt toe.

Zoals ik al vaker heb opgemerkt, er is een groot verschil tussen de welvaart van een staat en de welvaart van de bevolking.

Tenslotte denk ik dat de vluchtelingen politiek van Mw Merkel de druppel is geweest die de emmer deed overlopen.

De Duitse bevolking, van oudsher zeer gezagsgetrouw,  heeft door op de AFD partij te stemmen, in Mecklenburg het machtige CDU, het naoorlogse onnneembare politieke bolwerk verslagen.

CDU 19%, AFD 20.8% van de stemmen.

De AFD door andere politieke partijen en media verguisd als minderwaardig, populistisch en gevaarlijk. (een ook voor ons bekend geluid)

Is het moment gekomen dat ook de Duitse bevolking het niet meer neemt?

Het lijkt me ook steeds duidelijker worden dat de vrijwel onaantastbare macht van de Commissie en de wijze waarop zij meer Europa kweekt, niet spoort met de opvattingen en wensen van de bevolking van de Europese Unie.

Het wordt hoog tijd dat de Commissie die, zoals in de Apple zaak, openbaar ministerie, rechterlijke macht en uitvoerende macht in zich verenigt wordt opgesplitst zoals de Duitse minister Schaüble heeft voorgesteld in een politieke en een uitvoerende institution.

Want gezien de opkomst van sceptische politieke partijen in de zuidelijke staten die de gevestigde partijen naar de kroon steken, de oostelijke lidstaten die fel tegen verdere integratie zijn en nationale macht terug wensen en ook het verzet tegen Brussel in de noordelijke staten en nu ook tenslotte in Duitsland zelf  is het  hoog tijd het verdrag van Lissabon in de oorspronkelijke vorm, zonder oprekken en juridisch spitsvondig interpreteren weer als uitgangspunt op te vatten.

De verdragen zijn primair recht dat alleen via een verdragsverandering gewijzigd kan worden, alle andere EU wetgeving is secundair en kan dus ingetrokken of aangepast worden.

En dat de EU in een voortdurende crisistoestand verkeert is maar al te duidelijk.

Dat Mw Merkel als EU symbool alle lidstaten af moet om althans over enkele essentiele punten dan toch hopelijk een gezamenljk standpunt van de regeringsleiders te verkrijgen voor de bijeenkomst in September is een teken aan de wand.

De EU moet geherstructureerd worden en het verdrag van Lissabon aangepast.

In dat verdrag van Lissabon moeten de nationale parlementen alle macht, ook de nu met name in het verdrag genoemde gedeelde onderwerpen terug krijgen.

Daarnaar terugkeren zou een goed begin zijn.

En dan een goed functionerend gestroomlijnd kortlijnig EU bestuur opzetten.

Weg met de vele elkaar overlappende bestuurslagen.

Want de economische voordelen van de Europese Economische Unie  zijn zo algemeen erkend groot dat het een ramp  zou zijn ze met de politieke poot ervan weg te gooien.

Maar zoals immer en altijd zijn het alleen maar mijn eigen overpeinzingen.

Centrale Banken,

Euro overdenkingen,

Wat wordt de toekomst van de EU en

Wie bestuurt de EU.

globalisering: produceren waar het het goedkoopst is, verkopen waar het het meest opbrengt en belasting betalen waar die het laagst is. Allemaal superlatieven. Maar dat laatste wil de EU niet. Maar Ierland wel.

Ik vraag me wel eens af wat belangrijker is voor de groei van de economie, de inflatie of de wisselkoersen. Want terwijl de inflatie structureel laag is en zeer waarschijnlijk wel heel veel jaren lang laag zal blijven,  terwijl er toch groei is, al is die maar klein, streeft elk land naar een gunstiger wisselkoers voor zijn export, een betere concurrentie positie, een groter stuk van de koek, het wereld GDP. En ook die wisselkoers wordt beïnvloed door de Centrale Banken. Hoe meer geld bijgedrukt hoe lager de waarde, hoe hoger de rente hoe hoger de waarde.Niet de economie stuurt zo de wisselkoersen maar de centrale banken sturen zo de economie.

We zien dat nu weer bij de ons nog steeds boven het hoofd hangende maar ook steeds uitgestelde renteverhoging door de FED in de USA die nu wel heel waarschijnlijk wordt. Want door die renteverhoging zal de dollar in waarde stijgen en dus ook de wisselkoers ervan en dat zal de concurrentiepositie beinvloeden. Onmiddellijk reageren alleen al bij het vooruitzicht ervan de beurzen. En spitsen alle andere centrale banken de oren. Ook de ECB heeft dat uitgesproken.

Maar in Jackson Hole is gebleken dat de Centrale Banken weer zijn blijven steken in het groupthink syndroom. Ook al helpt het niet wat we doen, we moeten er toch op volle kracht mee doorgaan met nog wat extras. Want ook daar is er is geen plan B.

En mijn andere vraag betreft de euro en alle manipulaties daarmee en daaromheen.

Want het lijkt er wel op of er compleet wordt vergeten dat die euro is gegrond op het verdrag van Maastricht en daarna Lissabon. En dat in die verdragen harde voorwaarden voor die euro worden gesteld. Geen directe financiële steun onderling, ook niet door de ECB. Geen staatsschuld hoger dan 60% van het BBP. Geen groter begrotingstekort dan 0,5%. Bij meer dan 3% overschrijding hiervan ingrijpen door de EU.

Griekenland eist nu de toegezegde schuldenverlichting. Italië wil opheffing van de 3% grens. Geen enkel euroland heeft minder dan 60% schuld. Wel  een stel boven de 90%. Het economisch verschil tussen noord en zuid eurolanden neemt steeds verder toe. Er is indirecte financiële steun alom. En wat is de rol van de ECB hierin. Hoe heeft het zover kunnen komen.

En dat terwijl de invoering van die euro, gebaseerd op die verdragsvoorwaarden, het einddoel van alle EU landen is. Het verdrag draait zich in zijn graf om.

Maar Mw Merkel, Mrs EU,  gaat onverstoorbaar verder met haar gesprekken met de andere regeringsleiders over vier knelpunten. Maar natuurlijk komt er meer naar voren.

Maar is praten over losse punten wel zinnig. Crisisberaad. Zou het niet over iets totaal anders moeten gaan.

De kernvraag die Mw Merkel zou moeten onderzoeken is de echte toekomst van de Europese Unie, het Grote Eindstation.

Moet de EU uitgroeien tot een Federale Staat met Deelstaten of moet de EU een Verbond van Zelfstandige Staten blijven.

Een Federale Staat wil zeggen een volledig  Europees parlement direct door de EU bevolking gekozen,  met een door dat parlement gecontroleerde echte regering, een eigen taal, een eigen EU wetgeving.

Vergelijkbaar met de Duitsland of de Verenigde Staten.

Of moet het een Verbond van Zelfstandige Staten blijven die bepaalde kerntaken centraal willen doen uitvoeren.

Zoals die daartoe zijn vastgelegd in het verdrag van Lissabon

Waar alle andere taken de bevoegdheid zijn van de zelfstandige staten. Ook de volgens het Verdrag van Lissabon door de EU met de lidstaten gedeelde taken.

De keuze tussen deze twee is essentiëel omdat in de huidige situatie de bestuurstructuur van de EU ondoorzichtig en multi interpretabel is.

Nu kunnen alle gedeelde taken door de EU worden opgeëist omdat zij beter op het hoogste niveau zouden kunnen worden uitgevoerd.

Dat is in vele gevallen zeer discutabel.

Nu is het mogelijk dat de Commissie zichzelf politieke macht toekent  terwijl die volgens het Verdrag van Lissabon bij de Raad van Regeringsleiders berust en de Commissie alleen de politieke beleidslijnen van de Raad van Regeringsleiders in wetgeving moet omzetten via voorstellen aan het Europees Parlement die dan in laatste instantie door de Raad van Ministers moeten worden goedgekeurd of teruggestuurd.

De Commissie heeft dan de taak toe te zien op de juiste uitvoering van deze wetgeving.

Maar in de praktijk stelt de Commissie zich steeds meer op als regering met een minister  president. Eerlijkshalve moet je er dan wel aan toevoegen dat de heer Juncker dat ook heeft aangekondigd.

Maar dat kan alleen maar omdat de Raad van Regeringsleiders niet goed functionneert onder andere omdat hun beleidsbeslissingen met algemene stemmen moet worden genomen, hetgeen vaak niet mogelijk blijkt.

De Raad van Ministers is niet één Raad maar een aantal Raden van verschillende samenstellingen, financiën, economie. Dat is ook niet erg bevattelijk bij  complexe discipline overstijgende onderwerpen.

Dit leidt er toe dat de EU zich ontwikkelt zoals de Commissie met de administratieve macht van Brussel achter zich voor ogen staat en dat de Commissie zich als regering kan opstellen.

En het is duidelijk dat de Commissie een fervente voorstander is van een Federale Staat, een politieke keuze.

Maar hun weg daarheen leidt niet tot een democratische Federale Staat zoals hierboven geschetst maar een tot een gecentraliseerde technocratie zonder directe democratische politieke onderbouwing.

Het  is dus gecompliceerder dan alleen de vraag minder of meer Europa. En of over die vier punten eenstemmigheid kan worden bereikt in de Raad van Regeringsleiders in september a.s. is maar de vraag.

Om de toekomst van de EU zeker te stellen moet er een keus komen; welke van de twee opties de Raad van Regeringsleiders voor  ogen staat en hoe de bestaande verdragen zo moeten worden gewijzigd  dat deze keuze ook een verdraggesteunde basis heeft.

Er zijn sinds de Kolen en Staal Gemeenschap al vele nieuwe verdragen gesloten die de oude, niet toereikende, hebben vervangen.

Nu is dat weer nodig.

Want een opportunistische ontwikkeling zoals nu plaats vindt leidt binnen de EU tot grote onenigheid zoals de Oostelijke lidstaten duidelijk laten blijken evenals de opkomst van EU scepticisme in vele andere lidstaten.

En uit dat opportunisme volgt de mogelijkheid, zoals voor de Brexit geopperd, van een gedeelde EU, de kern die steeds sterker integereert en de peripherie die daar wat bijbungelt.

Dat is in de eerste plaats tegen de Verdragen in die spreken van één Europese Unie die één EMU is, één Europese Munt Unie met de euro als valuta.

Nu lijkt het wel of het verdrag van Lissabon alleen gebruikt wordt als dat opportunistisch nuttig is en verder zo uitgelegd wordt als passend bij de opportuniteit.

De eurozone is een voorloper die tevens het eindpunt van de EU is want alle andere lidstaten (behalve Denemarken) moeten volgens het Verdragen de euro invoeren zodra zij aan de voorwaarden voldoen.

En de eurolanden als de kern beschouwen die sterker wil integreren is in tegenspraak met de juist in die landen toenemende groei van eurosceptische en nationalistisch georiënteerde partijen en de tegenstelling noord zuid die vrijwel onoverbrugbaar wordt.

Mw Merkel peilt op haar rondreis de meningen van de regeringsleiders. Die zullen hun meningen ongetwijfeld baseren op de wensen van hun parlementen.

Maar de zaken liggen toch ingewikkelder dan op het niveau van regeringsleiders.

Want polls van PEW en andere (hieronder afgebeeld) laten zien dat de meerderheid van de ondervraagden weliswaar voorstander van een EU is maar dat binnen die meerderheid weer een meerderheid is die meer macht terug wil geven aan de nationale staten, dus niet deze EU wensen.

Dat houdt voor mij in dat de keuze van de ondervraagden in meerderheid is voor het Verbond van Zelfstandige Staten die meer zeggenschap terug moeten krijgen.

Een minderheid is voor meer macht naar Brussel, hetgeen kan worden uitgelegd als voorstanders van een Federale Staat met Deelstaten.

Een minderheid van de ondervraagden wil de EU zelfs opheffen. Ook hun mening telt mee.

Maar of deze nuanceringen ook door de parlementen worden gedeeld en door de regeringsleiders valt te betwijfelen.

Maar er zal toch een beslissing moeten worden genomen want zoals hierboven geschetst stuiten de huidige in de praktijk gegroeide machtsverhoudingen in de top van de EU gezien de opkomst van EU sceptische partijen en de enquetes op een snel groeiende weerstand.

De regeringsleiders zullen toch ooit een keus moeten maken.

En er zal toch een verdragsverandering voor nodig zijn.

Tenzij men de uitleg van de verdragen nog verder wil oprekken. Maar dat zou dat opportunisme alleen maar voortzetten en de tegenstand versterken, zo denk ik.

Bankiers en Regeringsleiders

Oorzaak en Gevolg en Symptoombestrijding

Terwijl in Jackson Hole de wereld bankiers elkaar toespreken en discussiëren over de magere resultaten van hun monetaire politiek van geld bijdrukken en renteverlagen trekt Mw Merkel langs de Europese Unie landen om zover ik kan beoordelen de meningen te peilen over de toekomst van de Europese Unie zonder het Verenigd Koninkrijk en daarbij vier onderwerpen in het bijzonder, vluchtelingen, veiligheid, EU strijdmacht en economie/groei.

Beide zijn in hoge mate symptomatisch van aard.

In Jackson Hole moet men kampen tegen de tegenvallende economische resultaten van een jarenlang monetair beleid waar men toch geen beter alternatief voor kan vinden dan meer van hetzelfde met nog groter risiso.

Waar men wel moet toegeven dat men in die afgelopen jaren zo driftig met het sturen van de economie (en in feite vooral de geldmarkten) bezig is geweest dat de "toolkit" vrijwel uitgeput is en zich zelfs  zich tegen de beoogde uitwerking zou kunnen keren en bovendien geen ruimte meer open heeft gelaten om een nieuwe crisis het hoofd te bieden.

Maar de Bank van Japan wil, ondanks de voortdurende lage inflatie en de kwakkelende economie op de geldverruimingsweg doorgaan evenals volgens Coeure  de ECB hoewel hij aangaf dat op een gegeven moment de side effects wel eens de positieve werking zouden kunnen overtreffen.

Maar er is, zo dacht ik,  overeenstemming dat zonder structurele hervormingen monetaire easing en rentemanipulatie niet de optimale uitwerking kunnen hebben.

De oorzaak van de stagnatie is juist de structuur van de economie.

Hoe zit dat in de eurozone.

Toen Duitsland in het begin van de euro het zwakke lid was van de eurozone en jaar na jaar de begrotingsdoelstellingen niet kon halen zijn de Hartz hervormingen doorgevoerd, harde arbeidsvoorwaarden en uitkeringsrechten.

Samen met nieuwe initiatieven op het gebied van scholing en werkcontracten leidden deze tot de omvorming van het zwakke euroland tot de motor van de euro.

De Duitse hervormingen hebben geleid tot de aanscherping van de austerity politiek  zoals vastgelegd in het verdrag van Maastricht door de 0,5% en 60% limieten en 3% sanctiegrens.

Wat in Duitsland mogelijk was zou ook in de andere eurolanden (en EU landen) mogelijk moeten zijn was de opvatting.

Maar structurele hervormingen van de arbeidsmarkt stuiten in de meeste eurolanden op grote weerstand.

Bovendien is het de grote vraag of structurele hervormingen de eurolanden op hetzelfde economische niveau kunnen brengen.

In ieder geval is het tegenovergestelde bereikt door de austerity. Dat blijkt uit de tabellen in vorige blogs.

Daarnaast moet men ook beseffen dat de monetaire politiek van de ECB sterk gericht is op het in stand houden van de zwakke eurolanden en dat als de ECB de garanties voor het kost wat kost in stand houden van de euro en de opkoop van waardepapieren zou staken en de rente enigszins verhogen  dat voor de zwakke landen het failliet zou betekenen terwijl het voor de noordelijke landen geen probleem zou zijn.

Dat breng mij er toe te denken dat die landen niet de economische potentie van de noordelijke hebben en dat structurele hervormingen (en die zijn wat arbeidsomstandigheden betreft al flink doorgevoerd, zij het afgedwongen in de bailout landen)  daar evenmin een oplossing voor zouden zijn.

Internationaal wordt dan ook gedacht dat alleen een fiscale unie met verdeling van baten en lasten over alle eurolanden de zwakke landen door de dan structurele geldstroom van noord naar zuid op de been zouden kunnen worden gehouden zoals Wallonië gesteund wordt door Vlaanderen en Noord Italië Zuid Italië ondersteunt.

Dat zou binnen een enkele staat mogelijk zijn maar niet tussen negentien sterk verschillende zelfstandige staten.

Dat zou ook geen oplossing maar maskering van het probleem zijn en  politiek  onhaalbaar door  de negentien verschillende sociale- en belastingwetgevingen.

Het zou tenslotte ook nog eens rechtstreeks tegen het verdrag van Lissabon ingaan.

En afstemming op elkaar van die wetgevingingen is een utopie als minimumlonen, pensioenleeftijden, werkeloosheid uitkeringen, enfin alle sociale wetten niet op elkaar kunnen worden afgestemd door die economische verschillen.

Maar Mw Merkel is bij het begin van haar campagne  met de bijeenkomst met Frankrijk en Italië op de Garibaldi al gestuit op dat noord zuid probleem.

Italië eist een verzachting van de austerity, de mogelijkheid een hoger begrotingstekort te hebben en dus hogere schulden te maken om geld vrij te maken voor investeringen die dan de economie zouden aanzwengelen.

Mw Merkel reageerde daarop met te wijzen op de flexibiliteit van het huidige ettelijke malen aangescherpte Stabiliteits en Groei Pact, op zich al een verscherping van het verdrag van Lissabon.

Daar zit geen flexibiliteit is voor zwakke economieën.

De enige flexibiliteit in de praktijk is dat vrijwel geen euroland zich er aan houdt en dat nog nimmer overtredingen ervan door de Commissie zijn bestraft.

Vandaar de deplorabele schuldenpercentages en begrotingstekorten van de eurolanden die jaar na jaar de situatie verergeren en het verschil tussen noord en zuid vergroten.

Duitsland krijgt waarschijnlijk een overschot van 15 miljard euro dit jaar.

Noch economisch noch politiek is er sprake van eenheid.

Maar wellicht denken anderen er totaal anders over.

Volgend blog over de rondgang van Mw Merkel met ook de vraag waarom de President van de Raad van Regeringsleiders, Tusk, dat niet voor zijn rekening neemt.

ons leven en de economie

We leven in een wereld met een bevolkingsgrootte van 7 miljard mensen die in 2100 naar schatting nog verder tot 11 miljard mensen zal zijn uitgegroeid.

Nu al leeft 54% van die zeven miljard mensen  in steden en in 2050 zal dat naar verwachting 66% zijn. In totaal ongeveer 6 miljard mensen.

De wereld is verstedelijkt. Mensen trekken al meer dan honderd jaar van het platteland naar de steden om werk te vinden.

Wat is voor die zes miljard mensen de meest essentiële behoefte.

Water en voedsel. Zonder water sterf je binnen een week, zonder voedsel duurt het wat langer.

Maar de allerbelangrijkste factor voor water en voedsel is energie, electriciteit.

Zonder energie is het onmogelijk het nodige water en voedsel te produceren en naar die zes miljard stadsbewoners te transporteren. De tijd van de spade en de waterdragers is voorbij. De menselijke energie van onze voorouders op het platteland  is vervangen door machines en nu al en steeds meer in de toekomst robots.

Ons leven in de natuur en direct van de natuur is voorgoed voorbij, al meer dan een eeuw.

Zonder voortdurende productie van electriciteit en energie is ook ons bestaan voorbij.

Onze voorouders konden de windenergie gebruiken voor de scheepvaart en windmolens  en met zonsondergang naar bed en bij zonsopkomst weer op.

Maar de industriële revolutie heeft daar een einde aan gemaakt en de mogelijkheid tot grote bevolkingsgroei en de concentratie in industriesteden en voortdurend energie om een 24 uurs maatschappij te scheppen.

In 1850 telde de wereldbevolking nog slechts 1,26 miljard mensen. Nu zes keer zoveel. En in 2100 haast tien keer zoveel. Voor hen moet er voedsel en water zijn. En voldoende energie, electriciteit om dat te produceren.

Dat valt niet meer terug te schroeven. Ons leven hangt er letterlijk van af.

Met energie moet je niet marchanderen. Energie moet er voldoende zijn, niet intermitterend maar onophoudelijk. Dat is van levensbelang.

Maar onze topbankiers zijn nu in Jackson Hole aangekomen voor hun jaarlijkse onderonsje.

Ditmaal staat Jackson Hole echt in de schijnwerpers. Er klopt iets niet. De toverdoos van de Centrale Banken is leeg, of werkt niet meer of er zit nog iets nieuws in dat nog niet is gebruikt of liever gezegd nog niet is geprobeerd.

Misschien zal de toespraak van Mevrouw Yellen morgen het konijn uit de hoge hoed toveren.

De kritiek op de monetaire politiek neemt toe.

En op de fiscale politiek die in de EU bijvoorbeeld ook aan theoretisch strenge banden is gelegd.

En het verweer dat zonder structurele hervormingen deze twee niet optimaal kunnen werken of zelfs dan geen oplossing kunnen bieden roept twee vragen bij mij op.

Structurele veranderingen kunnen juist door de fiscale politiek worden afgedwongen maar het keurslijf dwingt tot de austerity die in de verdragen door alle EU leden is onderteked.

De klacht van de centrale banken is dat structurele veranderingen uitblijven.

De oorzaak is naar mijn mening juist de monetaire easing die de noodzaak van die structurele hervormingen wegneemt door geld bij te blijven drukken om de schulden van de lidstaten, de staatsobligaties op te kopen. Door lenen zo goedkoop te maken met dat geld in overvloed dat staatsschulden steeds hoger konden oplopen zonder de rem van een afschrikwekkend hoge rente.

Maar de eurolanden profiteren zo van de lage rente en de overvloed aan geld dat de sociaal aangevochten impopulaire structurele hervormingen vooral van het arbeidsrecht en de bureaucratie onder het vloerkleed kunnen worden geveegd.

En zo kan de ECB geld bij blijven drukken en leningen zelfs met negatieve rente verstrekken maar is dat dweilen met de kraan open zolang daardoor die structurele hervormingen worden voorkomen.

Met andere woorden, de taak van de centrale banken, de prijsstabiliteit, de waarde van de munt dus, te bewaken door een axiomatisch ideale inflatie van 2% te bereiken wordt uitgerekt door geld bij te drukken en de rente omlaag te drukken om zo de economie te beheersen in plaats van te stimuleren.

En is die 2% wel de koopaanjagende stimulans die de centrale banken er in zien. In de EU zien we ondanks de uiterst lage inflatie en soms zelfs deflatie juist een toenemende vraag.

Kennelijk vindt men de lage prijzen juist een stimulans om te kopen omdat door die dalende prijzen de koopkracht toeneemt.

En koopkracht is het magische woord, niet inflatie.

En de neutrale inflatie waarbij de economie voortkabbelt is voortdurend laag en toont geen enkele neiging tot stijgen.

Zo suggereert men nu het inflatiedoel van 2% naar 4% te brengen om zo meer rente spelingsruimte te hebben.

Een andere suggestie is het doel te switchen van inflatie naar nominale groei (dus ongecorrigeerd voor inflatie/deflatie.

De FED is waarschijnlijk de belangrijkste Centrale Bank.

Zij speelt al tijden met een renteverhoging maar stelt die steeds uit. Zou die nu komen. Want alle doelstellingen die daarvoor gesteld waren zijn bereikt.

Maar toch worden steeds de prognoses verlaagd.

De groei van 2,5% naar 1,8% binnen vier jaren.

En de eis van 6% werkeloosheid voor renteverhoging is bijgesteld tot 4,7%.

En dus blijft de vraag wanneer zal de FED de rente (zij het met een fractie) gaat verhogen. Of niet.

Ook daar wordt in Jackson Hole op gewacht.

En de bank van Japan en natuurlijk ook de ECB zullen aan het woord komen om de resultaten van hun enorme geldverruiming en voor de ECB negatieve rente politiek te verklaren.

En de FAZ stelt daarom de pregnante vraag: hebben we nog wel de juiste theorie om de wereld te begrijpen.

Alle oude zekerheden lijken langzamerhand niet meer te bestaan.

Die Welt snijdt een thema aan waar ik al eerder over heb gedacht en geschreven.

Door de aankopen van de Japanse Centrale Bank schreef ik wordt de CB in feite de eigenaar van bijna de totale staatschuld van Japan. Dat kan omdat een centrale bank geld kan bijdrukken. Natuurlijk moet dan de staat de rente aan de bank betalen maar die rente is winst voor die bank en dus ook voor de staat.

En de bank kan bij aflossing van de schuld onmiddellijk de nieuw ontstane schuld opkopen zodat afbetaling een theorie zou worden en de schuld nooit wordt afbetaald. De staat Japan zou dus in feite schuldenvrij zijn.

Die Welt schrijft nu dat dat ook in de Eurozone zou kunnen gebeuren en berekent in hoeveel jaren elk euroland dan schuldenvrij zou zijn.

Nu is de ECB nog gebonden aan bepaalde regels, zoals minimum rente en solvabiliteit, bij het opkopen van de staatsobligaties en het percentage.

Maar regels kunnen veranderd worden en zo zou de ECB in feite alle staatsobligaties, dus alle schulden van alle eurolanden kunnen opkopen.

Maar in tegenstelling tot de CB van Japan heeft de ECB met negentien landen in plaats van een enkel land te maken.

En elke lidstaat heeft een aandeel in de ECB gekoppeld aan zijn GDP.

Stel dat de ECB inderdaad in de loop der jaren om de inflatie op 2% te brengen al die staatsobligaties opkoopt. Die obligaties hebben een hoge koers door de garantie van de ECB en een lage rentelast.

Stel dat een zwak land dan uit de Eurozone treedt omdat het niet langer de austerity economisch kan dragen.

Op dat moment zijn de obligaties van dat land niet meer gedekt door de ECB garantie en dus vrijwel waardeloos.

Het verlies wordt dan naar rato door de andere eurolanden gedragen. Maar dat geeft niet want de ECB drukt dat geld bij.

Maar dat betekent dat de eurozone nooit zou kunnen worden opgeheven omdat ieder land dan naar rato aansprakelijk zou zijn voor de daardoor enorm hoog geworden balans van de ECB.

Een financiële ramp.

Natuurlijk is dat een uiterst onwaarschijnlijk scenario maar niet onrealisisch.

Ik vraag me soms af of de economie nu een proeftuin voor de centrale banken is of zijn ze een steunpilaar..

Want uit de resultaten valt eerder het eerste te vrezen dan het tweede te hopen. Maar ik ben maar een leek.

Van tijd tot tijd zie ik het niet meer zitten.

Eigenlijk had ik het willen hebben over de komende Jackson Hole bijeenkomst van de wereld bankiers. Tot mijn verbazing verneem  ik dat Draghi, de President van de Europese Centrale Bank, van een van de allergrootste wereldeconomieën dus, er niet bij zal zijn.

Dat terwijl juist de negatieve rente politiek van de ECB die het de spaarders, pensioenfondsen en banken zo moeilijk maakt, zo'n wereldwijd belangrijk onderwerp is.

Maar toen in vanochtend las dat onze oud oud Minister President Van Agt gezegd heeft dat de elites het volk zouden moeten leiden denk ik morgen wel daarover na.

Zo nu en dan wordt het me te machtig. Het valt niet meer te volgen.

Nadat het westen stilzwijgend  heeft meegeholpen de Arabische Lente tot een Moslim Inferno te zien worden wordt er nu alles gedaan wat mogelijk is Syrië dezelfde weg op te laten gaan.

Rusland vecht tegen de Isis en steunt Assad. De USA vecht tegen Assad en Isis en steunt de Koerden.

Turkije steunt nu ineens Assad en vecht tegen Isis en de Koerden. Er zijn rebellengroepen die goed zijn en door de USA worden gesteund maar door Rusland en Assad bevochten. Er zijn rebellengroepen die goed waren en nu ineens slecht en omgekeerd.

Er zijn oud USA hoge pieten die schreeuwen dat er bommen op de Russen zouden moeten worden geworpen.

Maar er zijn ook miljoenen mensen die uit Irak, Lybië, Syrië, de onderlinge stammenstrijd en elkaar bevechtende regeringen,  proberen te ontvluchten naar Europa dat door zijn houding toch mede verantwoordelijk is voor deze chaos.

Want het is ontegenzeggelijk waar dat de dictatoriale regimes in die landen wreed en medogenloos waren maar toch niet die miljoenen vluchtelingen veroorzaakten en de enorme vernielingen aan infrastructuur en gebouwen.

Men kan toch ook stellen dat de bevolkingen niet aan de ontberingen en gevaren werden blootgesteld waaronder ze nu lijden.

Ik heb de tweede wereldoorlog nog meegemaakt en het bombardement van Rotterdam als jong ventje en weet nog goed hoe beangstigend  het gejank van de duikende stuka's en het gefluit van de vallende bommen, de enorme knallen en de luchtdruk die de ruiten deed versplinteren was.

Na de oorlog was dat nooit meer. Dat zou nooit meer mogen gebeuren.

In Syrië is dat nu  in de oorlogszones weer het leven van alle dag. En het is ook indirect de USA tegen Rusland; of als je dat wilt, omgekeerd. En ze beschuldigen elkaar.

We moeten ons als vrije westen rotschamen dat we daar geen einde aan kunnen maken. Al werd het daar weer een dictatuur. Als er maar een eind aan het geweld kwam en de gewone burgers weer hun gewone leven konden opvatten. Al mogen ze zich niet verzetten tegen het bewind. Want democratie kun je niet opleggen. Die moet langzaam groeien. Ook in ons Westen is de democratie nog maar jong.

Zelfs nu nog in onze eigen Europese  Unie vindt de elite nog dat zij het voor het zeggen moeten hebben. Van Agt zei het vandaag nog. Laat de elites het volk leiden.

Met andere woorden de populisten, het gewone volk,  moeten hun mond houden.

In de USA vinden klimaatactivisten dat ontkennen van de opwarming van de aarde strafbaar zou moeten zijn. In ons eigen land worden mensen met een andere mening bedreigd.

Ook bij ons is de echte democratie nog niet vanzelfsprekend.

Wat zou je dan in die landen verwachten.

Maar dit zijn alleen maar de overpeinzingen van een oudgediende.

 De Drie Grote EU Economieën 

vergaderen op het vliegdekschip Garibaldi

Misschien is het allemaal weer saaie kost. Er wordt immers in de Europese Unie wat afgepraat, besloten en dan, ja dan.

Wat gaat er met de EU gebeuren na de Brexit die of een dreun of een nieuwe impuls genoemd wordt.

En wat gaat vrijwel ongemerkt en geruisloos door.

Het is ook onze toekomst die door de EU wordt bepaald.

In Italië zijn de regeringsleiders van Duitsland, Frankrijk en Italië aan boord van het Italiaanse vliegdekschip Garibaldi bijeen geweest op uitnodiging van Renzi om te spreken over de toekomst van de EU na de Brexit.

Waar leidt dat heen.

Mw Merkel doet trouwens een rondje langs alle regeringsleiders om de meningen te peilen en  wat vooruit te praten in voorbereiding van de buitengewone vergadering van de Raad van Regeringsleiders op 16 september in Bratislava over de toekomst van de EU na de Brexit.

Maar in Italië kwam uiteraard het plan van Renzi tegen de austerity en voor de lossere fiscale politiek ook ter sprake, groter begrotingstekort om investeringen te plegen en zo de economie tot groei te brengen.

In een vorig blog heb ik al laten zien dat dat volgens mij veel te laat is, de situatie is al volkomen uit de hand gelopen.

Renzi heeft, voor zover ik begrepen heb zijn politieke lot niet meer verbonden aan het oktober referendum over zijn politiek. Hij wil over twee jaar verkiezingen.

Merkel hield, zoals te verwachten was, vast aan de handhaving van het Stabiliteits en Groei (S&G) Pact  dat naar haar zeggen genoeg flexibiliteit biedt.

Ik heb de indruk dat Hollande meer de richting zoekt van een verdubbeling van Junckers investeringsfonds om zo zonder verder schuldvergroting hetzelfde te bereiken.

In ieder geval blijft de onenigheid over austerity (hetgeen is het volgen van het Verdrag van Lissabon) en de lossere begrotingspolitiek (is het negeren van het Verdrag van Lissabon) voorlopig onopgelost.

De bedoeling van de Italiaanse bijeenkomst was een sterkere Europese integratie op het  gebied van veiligheid en defensie. Desnoods te financieren met eurobonds.

En het motto van de bijeenkomst scheen te zijn "Europa is niet het probleem maar de oplossing", zoals Renzi opmerkte.

Binnen de EU bestaan er verschillende visies op de toekomst ervan.

De visie dat een nauwere Europese integratie een deel van de oplossing is en de visie van landen die van mening zijn dat de EU instellingen en hun bureaucraten in Brussel juist kort gehouden moeten worden.

Het debat hiertussen wordt gevoed door de sterke opkomst van politieke partijen in de EU landen die dat laatste willen.

Dat verschil van mening over wat genoemd kan worden meer Europa of minder Europa zal bij de vergadering van regeringsleiders in september een van de belangrijkste onderwerpen van de besprekingen zijn.

Maar er is een totaal andere weg waarlangs grotere integratie ongemerkt plaats vindt.

Hoe vindt,  kort gezegd, het tot stand komen van EU wetten en regelingen plaats.

Het is de taak van de Europese Raad (van Regeringsleiders) om de grote lijnen van de Europese Unie politiek vast te leggen.

Zij nemen verder geen deel aan de wetgeving.

Die grote lijnen worden verder uitgewerkt door de Commissie (onder leiding van Juncker) in voorstellen aan het Europees Parlement die daarna later ter goedkeuring worden voorgelegd aan de Raad van Ministers.

Dus de Raad van Ministers samen met het Europees Parlement vaardigt de wetten uit of wijst de voorstellen af.

De Commissie is daarnaast verantwoordelijk voor de controle op de juiste uitvoering van de Europese verdragen en regelgeving.

Nu zijn er drie soorten onderwerpen bij de wetgeving in de EU

- de onderwerpen die volgens het verdrag van Lissabon exclusief tot de competentie van de EU behoren

- de onderwerpen van een volgens het verdrag van Lissabon door de EU met de lidstaten gedeelde competentie waar volgens het verdrag het principe van de proportionaliteit en  subsidiariteit geldt

- alle andere niet in het verdrag genoemde  onderwerpen die exclusief tot de competentie van de lidstaten behoren.

Vaak zijn er ook onderwerpen die aspecten van de eerste categorie en van de tweede en de derde inhouden.

Bijvoorbeeld bij handelsverdragen die tot het exclusief terrein van de EU behoren maar onderdelen bevatten die onder categorie twee of drie vallen.

Neem het concept handelsverdrag van de EU met Canada, de CETA, dat oorspronkelijk op EU niveau zou worden behandeld maar na protesten door Frankrijk en Duitsland nu ook door de nationale parlementen moet worden bekrachtigd

Er zijn daarnaast ook besluiten die door de Raad van Ministers buiten EU het parlement om kunnen worden genomen. Maar laat ik die voor het gemak buiten beschouwing laten.

Bij de eerste en derde reeks onderwerpen bestaat er geen twijfel aan wie de besluitvorming toebehoort.

Bij de tweede reeks echter kan er onzekerheid bestaan.

De proportionaliteit en subsidiariteit zijn bedoeld er voor te zorgen dat de besluitvorming bij de gedeelde competentie op het laagst mogelijk niveau op effectieve plaats vindt, dus op lidstaatniveau.

Maar indien de EU van mening is dat die besluitvorming beter op EU niveau kan plaatsvinden kan dat worden gedaan.

Dat vereist echter dat daartegen door de nationale parlementen geen bezwaar is gemaakt.

Op deze wijze kan het dus gebeuren dat er steeds meer onderwerpen van gedeelde compententie van de lidstaten worden overgeheveld naar Brussel omdat de EU van mening is dat deze beter centraal geregeld kunnen worden en de nationale parlementen er geen bezwar tegen hebben gemaakt.

Een recent voorbeeld is de overheveling van het toezicht op de pensioenen van ook Nederland naar Brussel.

Duitsland heeft daarentegen zelf de zeggenschap hierover behouden.

Zo ontstaat sluipend een steeds grotere centralisering van de EU door het afstaan van de regelgeving over onderwerpen met gedeelde competentie aan Brussel.

In dat verband zijn de uitspraken die de heer Juncker heeft gedaan bij een toespraak voor de Oostenrijkse Alpbach Media Academie veelbetekenend.

Daar zei hij dat wij moeten vechten tegen nationalisme, we hebben de plicht de populisten niet te volgen maar hun de weg te blokkeren.

En: Grenzen zijn de slechtste uitvinding ooit door politici gedaan. Solidariteit moet worden gegeven aan vluchtelingen en hun kinderen.

Dat juist terwijl de regeringsleiders zich buigen over het probleem van de vluchtelingen en methoden proberen te ontwikkelen om de buitengrenzen beter te bewaken om hen buiten te houden.

Men zou zich af kunnen vragen wie nu de grote lijnen van het EU beleid uitzet, de Raad van Regeringsleiders of de Commissie.

En dan het Globale Gebeuren.

De FED organiseert weer de traditionele jaarlijkse bijeenkomst van de Centrale Bankiers in Jackson Hole van 25 tot 27 augustus.

Mw Yellen, president van de FED, zal op vrijdag een toespraak houden geheten  “Designing Resilient Monetary Policy Frameworks for the Future".

Iets waar je alle kanten mee uit kan maar wat gezien het woord "designing" nog moet gebeuren.

Wordt het "the wizards of Jackson Hole or the Sorcerers' Reunion".

Vol verwachting kloppen de harten al. En wat gebeurt er met de rente.

Volgend blog wat losse opmerkingen van verschillende zijden over het verwachtingspatroon.