De dwerg die een berg kan baren

 

Griekenland, het economisch niets voorstellende land dat de geopolitiek bezig houdt.

Wie denkt dat Griekenland alleen maar een eurozone probleem is slaat de plank behoorlijk mis. In de eurozone is het een symptoom van de euroziekte, het onzinnige idee dat slak en haas hetzelfde kunnen.

Het proberen te onderdrukken van de verschijnselen van deze eurozone ziekte die het sterkst woedt in Griekenland wakkert de koorts in andere lidstaten juist aan.

Verklein de verlammende staatsschuld van Griekenland, die 175% en meer procent, en minstens vijf andere lidstaten kunnen wijzen op hun eigen onhoudbare schuld. En alle andere lidstaten moeten boeten want de Griekse schulden worden op hen afgewenteld. Want zo'n 80% van die schuld in in handen van de eurozone.

Verzacht de austerity condities en de andere bailoutlanden, Portugal, Ierland,  Cyprus en Ierland kunnen protesteren over wat zij terecht  een voorkeursbehandeling vinden. Waarom zouden zij wel de volle mep van de austerity moeten dragen en  Griekenland niet. En de andere lidstaten die wel bezuinigd en hervormd hebben, hoewel dat niet tot zuidelijke algemene toestanden van armoede en werkloosheid heeft geleid, zullen het maar met moeite slikken.

Pappen en nathouden maatregelen zoals uitstellen tot over vijftig jaar van de terugbetaling verschuiven het probleem alleen maar naar ons nageslacht (wat QE ook doet) en dat is in feite evenmin aantrekkelijk.

En nadat de traditioneel pro EU partijen tot voor kort geen concurrentie behoefden te vrezen is er met de Syriza overwinning een bres in hun macht geslagen. Want in Italië en Spanje winnen de opposite partijen snel terrein en zullen garen spinnen bij wat nu tussen Griekenland en Eurozone gebeurt.

Ook zelfs in Duitsland, tot voor kort vrijwel  unaniem pro EU, komt de Afd  op voor een kritische benadering. In Groot Brittannië is UKIP een groot gevaar voor zowel de Tories als Labour.

De weerstand welt op uit de boezem van het volk die in tegenstelling tot de elite de bezuiningingen moeten financieren. Niet uit het establishment.

De eurozone zal de brand moeten blussen maar vindt daarbij de USA, Rusland en zelfs China op haar weg.

De USA ziet in de austerity een rem op de potentiële groei van de eurozone en probeert met name op Duitsland druk uit te oefenen om af te stappen van het gebalanceerde budget, met andere woorden een begrotingstekort te scheppen door extra investeringen in de eurozone. De mogelijke toenadering tussen Griekenland en Rusland als kredietverschaffer is een gevaar voor de Oekraine politiek van de USA  en de Navo. Zelfs China zou een rol kunnen gaan spelen bij de Griekse financiering.

Welke stappen de eurozone ook onderneemt, er zal geen algemene instemming zijn. Noch  harde lijn noch die van wat toegeven en wat nemen zullen acceptabel zijn. En behalve de sceptische oppositiepartijen zullen nu ook grote wereldmachten hun invloed willen laten gelden.

Hoe langer de onderhandelingen duren, hoe moeilijker zal het zijn een voor alle partijen aanvaardbare oplossing te vinden.

In ieder geval zal de oude machtsvertoon politiek van de eurozone zwaar op de proef worden gesteld. Evenals het principe van de austerity zelf. IMF en de USA hebben zich er al tegen gekeerd. Voor Duitsland zou dat een breekpunt kunnen zijn.

Wat zullen de onderhandelingen maandag opleveren en wat zal het gevolg op de langere  duur zijn.

 

 

 

    Als onkruid eenmaal aan het groeien slaat

 

Griekenland  blijft de gemoederen bezig houden. Alsof er geen Oekraine, Chinese afnemende inflatie, Zweedse verhoging van de negatieve rente, steeds toenemende vrees voor een mislukking van de Japanse Quantitative Easing tsunami bestaan.

De eerste krachtmetingen zijn achter de rug, de Griekse regering heeft het vertrouwen van het parlement verkregen en de eerste confrontatie met de Dijselbloem equipe is achter de rug.

Dat er geen gezamenlijke slotverklaring kwam was te verwachten, zeventien leden in de ene egelstelling, de achtiende in de andere.

Beide met een onwrikbare logica, de zeventien met de onaantastbaarheid van een programma, de achtiende met de sociale en economische rampspoed die dat juist  voor de bevolking veroorzaakt heeft en niet meer aanvaardbaar blijkt te zijn na de verkiezingsuitslag.

Maar dat onaantastbare  programma loopt eind februari af.

Zeventien willen het verlengen en door verdere leningen de Griekse schuldenberg en dus de afhankelijkheid  van Griekenland van het ESM nog verhogen. Met de daaraan verbonden  voorwaarden.

Griekenland wil dat niet. Het wil een overbruggingskrediet en op eigen benen staan. Weg van de Troika en de ESM voorwaarden. Of die eigen benen krachtig genoeg zullen zijn willen zij zelf bewijzen. Maar de huidige weg leidt alleen tot meer verpaupering. De keus is dus niet moeilijk.

Dat overbruggingskrediet is een krachtig argument van de eurozone. Zonder die overbrugging tot Griekenland naar eigen berekeningen weer voor zichzelf kan zorgen gaat het failliet.

Maar Griekenland heeft een even krachtig argument. Als het failliet gaat moet het de eurozone verlaten. Hoewel Duitsland daartoe bereid lijkt geldt dat niet voor Brussel. Al heeft de tafel achtien poten, als er één wordt afgezaagd kan dat ook met andere gebeuren. Vooral omdat sommige daarvan  eveneens wankel zijn.

Bovendien moet dan de Griekse schuldenberg geregeld worden. Bij een faillissement  bloeden de crediteuren. En dat zijn ook de toch al tot over de oren in de schuld zittende zwakkere landen waarvan vijf met een schuldpercentage van meer dan 100% van het BBP. Beter dat over dertig of vijftig jaar te doen.

Ik heb al meer betoogd dat het verdrag van Lissabon de kiem van financiële risico's met zich meedraagt. Lees het verdrag en het is er een van voortdurende vooruitgang. De enige clausule die van voorzichtigheid getuigt is de no bailout clausule. En zoals we weten was dat de eerste die genegeerd werd.

Een van die risico's is het negeren van het feit dat een land failliet kan gaan.

Het ESM omzeilde die nobailout clausule. Maar in dat ESM  is ook een grens ingebouwd. Bailouts waren uitsluitend voor het oplossen van liquiditeitsproblemen, niet voor solvabiliteitsproblemen, m.a.w. voor een faillissement.

Het gevolg van het negeren van dat verschil blijkt nu bij Griekenland. Daar was duidelijk sprake van een solvabiliteitsprobleem. Griekenland was technisch failliet. Daarin voorzag het verdrag niet. Met de gevolgen die wij nu ondervinden

In het Franse l'Echo verscheen een artikel dat dit probleem onderschrijft.

Binnen het IMF waren bij het bespreken van de steun aan Griekenland in 2010 al stemmen  die waarschuwden voor de te grote gestrengheid van de voorwaarden aan een land waarvan iedereeen wist dat het insolvabel was.

De nieuwe minister van financiën Varoufakis heeft dat in een interview bij de BBC uiteengezet: "In Giekenland is de kwestie van de onhoudbaarheid van de schuld behandeld als een liquiditeitsprobleem"

Die behandeling in 2010, een schoktherapie om de economie weer op gang te brengen, heeft het tegenovergestelde bereikt.

Griekenland en de eurozone zitten  nu met de gevolgen van een therapeutisch programma waarvan dus in 2010 al gezegd werd dat men wist dat het onmogelijk zijn werk kon doen.

Het IMF heeft er desondanks aan meegewerkt om het gevaar af te wenden van besmetting van andere lidstaten. Maar de statuten van het IMF moesten daarvoor omgebogen worden omdat die hulp aan een  insolvabel land verboden.

Het onkruid was zo dus breed uitgezaaid.

In October 2012 heeft het IFM achteraf nog toegegeven dat het daarnaast ook de gevolgen van het austerity regime in de andere lidstaten had onderschat.

Blanchard heeft in het jaarverslag erkend dat de negatieve factoren voor de budgetaire opschoning veel sterker waren dan berekend.

In de FT van 25 januari stelt Moghadam, de vroegere directeur Europa van het IMF dat de van Griekenland geëiste 4,5% primair surplus in 2016 de sociale cohesie zou bedreigen en daarmee alle kansen voor een opleving van de economie. Hij stelde een kwijtschelding van 50% van de Griekse schuld voor.

Het zal duidelijk zijn dat deze uitspraken van het IMF een steun in de rug zijn voor Tsipras bij zijn onderhandelingen met de Dijsselbloem groep.

Vooral voor  Duitsland is deze ontwikkeling een moeilijk te verteren zaak. De macht van Duitsland in de eurozone is de laatste jaren al danig verzwakt. Bailouts door het ESM, de voorlopige opinie van het Europees hof over OMT en dus QE,  het toerbeurt stemrecht bij de ECB beslissingen  hebben de beslissende greep van Duitsland op de financiële gang van zaken in de eurozone vrijwel te niet gedaan hoewel het wel het merendeel van de financiën moet bijdragen.

Loslaten van de austerity politiek, de Duitste aanpak in de eurozone,  zou voor Duitsland wel eens onverteerbaar kunnen zijn. Dat blijkt ook uit de opstelling van Schauble die geen enkele toezegging wil doen. Te meer zo omdat toezeggingen om de voorwaarden  van bailouts te verzachten zeker besmettelijk zullen zijn.

Misschien verklaart dat ook de opstelling van Duitsland voor het accepteren van een Grexit.

Voor de minder arme lidstaten zou het loslaten van de austerity politiek met daaraan verbonden condities de onvermijdelijke noodzaak met zich meebrengen fondsen naar armere lidstaten te laten vloeien om hun faillissement te voorkomen, zonder daar voorwaarden aan te kunnen stellen. Wat Draghi ook waarschijnlijk voor ogen staat. Een fiscale unie zonder waarborgen.

 

De komende maanden zullen misschien wel beslissend zijn voor een nieuw soort eurozone of zelfs geen eurozone. Ideologie contra zakelijkheid zal het eindspel zijn.

 

             Breng de tegenpartij in verwarring

 

Het leek zo eenvoudig. Het bailout contract met Griekenland loopt af. Om voor de laatste tranche uitbetaling in aanmerking te komen moet Griekenland het contract verlengen. De Troika eist nog meer bezuinigingen van Griekenland. Business as usual.

Maar je kunt een banaan niet twee keer pellen.

De Griekse bevolking, niet de elite, niet de traditionele politieke partijen, maar de gewone man komt in verzet. Zij zijn het die de klappen hebben moeten incasseren. Zij zijn het die ervaren dat het nieuwe Griekenland onder het juk van Brussel voor hen nog zuurder is. Niet de establishment, de elite, de corruptie, de bureaucratie, de reders worden aangepakt maar juist de toch al arme gewone man. De oude orde blijft in stand.

Tsipras en zijn Syriza partij overbluffen de gok van Samaras bij de vervroegde verkiezingen en nemen de macht over. Zonder eurozone geld kunnen ze het wel schudden, zijn ze failliet. De ECB, hoewel politiek volledig onafhankelijk, vuurt het eerst schot voor de boeg, de speciale Griekse obligatie regeling gaat overboord als Griekenland niet braaf  de eurozone gehoorzaamt en moet dan een duurder krediet accepteren.

Schauble, de Duitse minister van financiën dreigt al: geen overbruggingskrediet als Griekenland zich niet geheel en al aan de voorwaarden van het 250 miljard euro bailout houdt. Juncker dringt erop aan dat Syriza niet overvraagt  na zijn wegvagen van de andere partijen.

De troef is duidelijk; De ECB snijdt de 60 miljard liquiditeitssteun af als Griekenland niet buigt.

 

Maar in plaats van te buigen of tenminste een verdedigende positie in te nemen gaat Griekenland in de volle aanval.

Een dolk in de rug van Duitsland door tweede wereldoorlogreparatie betalingen van Duitsland te eisen voor de Duitse bezetting van Griekenland. Een morele plicht van Duitsland vinden de Grieken

Voorts een weigering de Troika voorwaarden te verlengen maar juist de eis deze terug te draaien. Varoukais de nieuwe minister van financiën vergelijkt de  sfeer van angst in Europa met die bij het einde van de Soviet Unie. Angst voor Duitsland zegt hij.  Geen onderhandelingen met de Troika meer maar met de EU.

Griekenland is niet zonder sympathie. Het IMF ligt al langer overhoop met de EU, of eurozone, over de desastreuze austerity politiek door de eurozone landen uitgelegd niet als terugdringen van overheidsuitgaven maar als verhogen van de lasten van burgers en bedrijven om een fiscaal evenwicht van de overheid te suggereren. De EU ziet de invloed van het IMF liever slinken dan groeien.

 

Als Griekenland geen deal met de eurozone kan bereiken staan er nog andere wegen open om een overbrugging naar eigen inkomsten te verkrijgen. De USA is evenmin verrukt van de eurozone politiek van austerity en ook daar zijn openingen voor de Grieken. Voeg daaraan toe de houding van de Grieken bij nieuwe  sancties tegen Rusland en een mogelijke steun van Rusland om Griekenland uit de eerste liquiditeitsproblemen te helpen.

 

De eurozone daarentegen zit met de andere zuidelijke lidstaten die de bittere pil nog wel steeds slikken maar waar ook steeds meer volkse tegenstand groeit. Een verzachten van de voorwaarden voor Griekenland veroorzaakt ongetwijfeld een analoge golf in andere landen met eurozone voorwaarden.

En de eurozone zit tezelfdertijd met het probleem dat bij een onoordelijke  Grexit de Griekse schulden aan de eurozone verrekend moeten gaan worden en dat Griekenland niet kan betalen. Daarbij moet meer dan 75% van de schulden van Griekenland, namelijk dat deel van de totale schulden van Griekenland  aan de eurozone (ESM, ECB, target 2), verrekend worden.  De belastingbetaler zal dat niet op prijs stellen. De beloftes van de Jager liggen nog vers in het geheugen.

 

Nu versluierd in in de boeken van ESM en ECB als vorderingen worden het dan niet te innen vorderingen en dus afgeschreven. Wat dat voor invloed heeft op de balansen van de centrale banken van vooral de zwakke  lidstaten valt te berekenen.

 

Griekenland heeft de aanval gekozen. De gehele eurozone oreert neen. Maar moet een compromis accepteren uit lijfsbehoud. De eurozone kan niet zonder Griekenland. Maar Griekenland wel zonder eurozone?

De meningen verschillen.

 

De eurozone, de angst regeert.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

0902015    oudgediende

 

    Volgende bedrijf in het Griekse treurspel

 

 

Waarom zaait Griekenland, economisch gezien 2% van de eurozone economie, niets voorstellend in de wereldeconomie met een voor de eurozone ongevaarlijk schuldbedrag  dat pas over dertig of zelfs vijfig jaar moet worden afgelost tegen een nietige rente zo'n mondiale onrust?

Je leest dat er voor die nietige economie de komende weken zes cruciale gebeurtenissen zijn, een vertrouwensstemming, T-bills uitgifte, twee bijeenkomsten van de beruchte Dijsselbloem eurogroep, een EU top en ECB verslag.

Ontmoetingen tussen de Griekse top figuren en de eurozone/eu figuren hebben niets opgeleverd dan het bewijs van een patstelling. Analisten schrijven het ene scenario na het andere.

Twee feiten die vastigheid bieden is  dat Tsyprias voortzetting van de huidige Eurozone Griekenland politiek volkomen uitsluit.

Als tweede staat ook vast dat deze politiek inderdaad Griekenland financiëel en sociaal en economisch nog dieper  in het moeras heeft gebracht dan bij het onterecht binnenlaten in de eurozone en dat een voortzetting ervan dat nog erger zal maken.

Men kan debatteren over de vraag of dit falen van de Troika politiek nu veroorzaakt is door de Griekse onwil of onmacht om alle geëiste hervormingen onverwijld door te voeren of niet of gedeeltelijk. Maar het falen staat vast.

Er staan ruw geschat drie wegen open. Tsyprias kan door de knieën gaan en de voorwaarden van de Eurozone en ECB en (misschien) IMF nederig aanvaarden.

De eurozone kan door de knieën gaan, Griekenland verder hulp verlenen zonder de Troika voorwaarden maar op nieuw overeen te komen voorwaarden.

Geen van de twee wil toegeven en Griekenland verlaat de eurozone (en wellicht de EU) na een overbruggingskrediet en een overeenkomst over de schuldenkwestie, bijvoorbeeld het aantrekkelijke plan van een koppeling tussen terugbetalling/rente en economische groei. Dat spaart kip en ei.

Er is echter één aspect dat de derde weg tot een gevaarlijke voor de eurozone en dus voor de EU maakt. De gehele eurozone loopt gevaar bij een Grieks uittreden. Er zijn meer landen waar de vraag of de euro nu voordeel of nadeel oplevert leeft. Er zijn meer landen die zuchten onder de naar hun oordeel nutteloze en sociaal onaanvaardbare eisen van de Troika.

Het nut van het verarmen van de eigen bevolking om via loonsverlagingen een vergroting van de uitvoer te verkrijgen en zo de staatsschulden houdbaarder te maken en uit de crisis te groeien is zeer discutabel.

Bovendien vertekent deze politiek de onderlinge concurrentieverhoudingen binnen de eurozone. Groei in de ene lidstaat gaat ten koste van die in een andere. Ook vaak bij uitvoer naar buiten de eurozone. En door de dalende koopkracht bij interne devaluatie ontstaat deflatie, geen geld geen aankopen.

QE heeft  door de daardoor veroorzaakte daling van de  wisselkoers van de euro en dus verhoogde importprijzen en  prijsstijgingen ook nog een inflatie effect dat bij gelijkblijvende koopkracht de verarming nog aanwakkert. Een contraproductieve uitwerking.

Het is dus beslist niet zo dat de huidige eurozone politiek onweerlegbaar de beste is. Denk eens in dat bij uittreden van Griekenland na enkele jaren zou blijken  dat dan wel de economische groei zo groot is dat van vooruitgang gesproken kan worden. Met een eigen munt.

Uittreden van Griekenland zou dus de balans in de eurozone verstoren.

Het zou ook het vertrouwen van de markt in de andere zwakke lidstaten kunnen ondermijnen. Zeker als de Quantitative Easing niet het door Draghi beloofde effect zou veroorzaken van verhoging van de inflatie tot 2%. Of het bijkomende effect van de exportstimulatie door de erdoor veroorzaakte val van de euro te gering zou zijn.

Ik moet de treurige conclusie trekken dat de eurozone eerder bijeengehouden wordt door de angst dat uittreden nog erger zou zijn dan de voordelen van er maar in blijven.

 

En dat na vijftien jaren aanpassen en lenen, vooral dat laatste.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

         Wat wordt de  vluchtroute uit de

                         Griekse crisis?

 

Elke crisis in de eurozone is beëindigd met een nieuwe stap verder weg van het verdrag van Lissabon naar de letter en de geest en meer naar een lotsverbonden financiële integratie. Stability and Growth  Pact, European Stability Mechanism, Banking Union, Single Supervisory Mechanism, Single Resolution Mechanism, Single  Resolution Board, Single Resolution Fund, waarin de onafhankelijke  Europese Centrale Bank gestaag haar macht uitbreidt tot nu de status is bereikt van een financiële organisatie die zelfs niet gekritizeerd mag worden, laat staan gecontroleerd kan worden, door de lidstaten van de eurozone en bestuurd wordt door vertegenwoordigers van alle lidstaten (nu zelfs in toerbeurt) met een stemrecht onafhankelijk van de financiële inbreng en zwaarte van de lidstaten.

De ECB heeft de mogelijkheid (of wellicht de noodzaak) gekregen zoveel macht naar zich toe te trekken door het falen van de Europese Commissie inhoud te geven aan een politieke integratie die de mogelijkheden schept voor fiscale integratie.

Die fiscale integratie, dus integratie van begroting, toekenning fondsen, gezamenlijke schulden wordt belet omdat het verdrag van Lissabon deze taken  juist bij de individuele lidstaten neerlegt en zelfs onderlinge fondsentoekenning verbiedt. Geldstromen tussen de lidstaten als directe hulp worden verboden door het verdrag. Een verdragswijziging zou dus noodzakelijk zijn om de wettelijke basis ervoor te scheppen.

Fiscale integratie houdt echter meer in dan de drie genoemde. Een fiscale unie zonder uniforme wetgeving op belastinggebied, sociaal recht en arbeidsrecht spoort niet. Pensioenregelingen, ziektewetuitkeringen, ontslagrecht. Alles zou geharmoniseerd moeten worden voor een fiscale unie een reële bestaansmogelijkheid krijgt. Wat Draghi eronder verstaat is louter en alleen het overdragen van fondsen van sterke naar zwakke economieën, een continue bailout zonder voorwaarden. Draghi kan de EU dus wel een politieke unie noemen maar dan in de zin van een aantal door een gezamenlijk verdrag verbonden onafhankelijke staten die een aantal taken gemeenschappelijk uitvoeren.

De vraag is dan uiteraard of de lidstaten bereid zouden zijn het verdrag van Lissabon zo te wijzigen dat de lidstaten ook alle taken die nodig zijn voor een goed  functionerende fiscale unie afstaan aan Brussel.

Dat harmoniseren is door de enorme verschillen tussen de lidstaten van de EU (want dan beperkt het zich niet tot de eurozone) in minimum loon, hoogte en duur uitkeringen, gemiddeld loon, pensioenleeftijden en organisatie, BBP en staatsschuld per persoon een onhaalbaar proces.  Het zou door het gelijkschakelen van al deze verschillen een financiële en politieke chaos veroorzaken

Maar stel dat het het geval zou kunnen zijn dit alles zo  te regelen dan is de volgende vraag is of zo'n gewijzigde politieke unie een oplossing zou zijn voor het probleem van de zo sterk van elkaar verschillende economische mogelijkheden van de lidstaten zoals  nu in de eurozone. De eurozone die juist de aan strenge voorwaarden voor toetreding voldoenende  voorhoede is voor de uiteindelijke  complete Europese Unie met de Euro als munt. Dat deze lidstaten in de 15 jaar eurozone  zelfs niet naar elkaar toegegroeid zijn maar juist financiëel verder uit elkaar drijven is een veeg teken voor die integratiemogelijkheden.

 Zo'n unie zou trouwens als enig factueel financiëel verschil met nu  hebben dat de geldstromen door de Europese Commissie en  het Europees Parlement verdeeld zouden worden zonder dat bijvoorbeeld een ESM voorwaarden daarbij zou kunnen opleggen. Zoals Vlaanderen Wallonië sponsort en Noord Italië Zuid Italië. In beide gevallen is dat een blijvende situatie en wijst niets erop dat Zuid Italië opbloeit of Wallonië minder afhankelijk van Vlaanderen wordt door die gestage financiële steun. Ook in de EU zou dan het gevaar dreigen dat regios (de oude lidstaten) de situatie accepteren en de inspanning om te hervormen en meer te presteren niet leveren.

Of de Europese broederschap even sterk is als de nationale  en er een Europa breed draagvlak voor te bereiken is valt  te betwijfelen.

Heeft het dan zin door te gaan met ontwikkelingen op een doodlopend spoor?

Het continu falen van de  eurozone is voor mij het bewijs dat de Europese Unie met de euro de grenzen van het in Europa haalbare en aanvaardbare heeft overschreden. Een echte Europese Unie met echte eigen regering en eigen parlement, een echte staat, is niet te verwezenlijken. Zonder dat is de eurozone als tussenvorm onhoudbaar en nutteloos.

De Europese Unie zou moeten terugkeren naar het beproefde recept voor voorspoed, de vrijhandelszone, de oude Europese Economische Gemeensschap die welvaart en welzijn heeft gebracht. Als vrijhandelsblok heeft de EEG een mondiaal zware stem. Een machtig handelsblok dat door de veelzijdigheid van de lidstaten de concurrentie op de wereldmarkt aan kan. Lidstaten die niet gehinderd worden door voor hen ongunstige algemene regels maar hun eigen sterkte kunnen ontwikkelen.

Hoe de  gedachtenontwikkeling bij de bevolkingen van Europa verloopt blijkt nu duidelijk uit de in vrijwel alle landen opkomende protest partijen tegen de gang van zaken in de eurozone. Dat die ontwikkeling in de zuidelijke landen het sterkst is komt natuurlijk door de daar door de eurozone veroorzaakte verpaupering van de bevolking door de pogingen staat en banken in stand te houden door bevolking en bedrijfsleven steeds verder te belasten.

Maar ook in het noorden neemt de weerstand toe.  Groot Brittannië wil een hervorming van de Europese Unie terug naar de vrijhandelszone.

De macht van Duitsland is door de ECB met de Quantitative Easing definitief gebroken. Als dat goed doordringt zal ook daar, het oude bolwerk van de Europese eenwordingsgedachte, de weerstand toenemen want Duitsland is wel de gulle gever maar tot nu toe onder Duitse voorwaarden. Die tijd is voorbij. Maar de traditionele politieke partijen staan nog pal achter de euro gedachte. En het is toch nog altijd de kiezer die die partijen in het zadel houdt. Behalve nu in Griekenland. En er zijn meer verkiezingen in aantocht.

 

En Nederland?

De ECB is onafhankelijk en bemoeit zich niet met de politiek. Hij bewaakt de prijsstabiliteit en de waarde van de euro.

Dat dit een schijnvertoning is blijkt al jaren. De ECB maakt deel uit van de Troika en de Troika bepaalt voor een groot deel de economische en  financiële politiek van bailout landen.

Nu bij de Griekse crisis kan de ECB niets anders dan een politieke rol spelen om zijn monetaire beleid veilig te stellen, een beleid dat al te veel een beleid gericht op individuele lidstaten was. Door nu geen Griekse bonds meer te accepteren als onderpand wordt een politieke druk op Griekenland uitgeoefend. Griekenland wordt hierdoor anders behandeld dan de andere lidstaten. 

Hiermee wil ik niet zeggen dat de ECB ongelijk heeft met zijn weigering maar alleen dat hij hiermee zijn taak van prijsstabiliteit en waarde van de euro te bewaken een politieke invulling geeft.

Het Griekse probleem te isoleren is eveneens een onjuiste aanpak. Als gevolg ervan is een eurozone probleem ontstaan, een tweestrijd tussen de behoudende koers van Duitsland en het noorden en de fiscaal expansieve koers van het zuiden.

De Duitse greep op de eurozone is in de loop de jaren sinds 2010 steeds verder afgekalfd.

Merkels beslissing om in 2010 Griekenland een bailout te gunnen was het keerpunt. Draghi's belofte de euro kost wat kost te redden en in stand te houden was de definitieve klap want dat maakte de quantitative easing onvermijdelijk.

En QE ontneemt Duitsland het beslissingsrecht over de ongeveer 30% van het eurozonekapitaal die het fourneert.

Was het bij het ESM nog zo dat Duitsland een blokkade kon opwerpen, nu moet het lijdelijk toezien hoe de ECB bepaalt.

Ook binnenlands is de Duitse europolitiek geërodeerd. Door de SPD op te nemen in de regering is de CDU de sturing kwijtgeraakt. De SPD is veel soepeler in de opstelling tegenover de eurozone.

 

De Griekse crisis is het einde van de harde austerity politiek gericht op stabiliteit van staat en bank en niet op welvaart en welzijn van de bevolking.

Wat ervoor in de plaats moet komen is wel erg vaag.  Het S&G verdrag, de officiële zuinigheid en vlijt gedragslijn van de eurozone wordt uitgehold. Als, zoals voorgesteld, bijvoorbeeld investeringen niet meer bij het tekort worden meegenomen dan betekent dat dat er grotere schulden ontstaan dan bij de 3% regeling en dat juist consumptief krediet niet wordt teruggedrongen. De staatsschulden nemen dan nog sterker toe en de groei is volgens de prognoses (die vrijwel onveranderd te positief zijn) absoluut onvoldoende om het schuldpercentage in toom te houden.

Ondanks de sterke daling van de wisselkoers van de euro (voor een groot deel te wijten aan de QE komst) neemt de uitvoer niet sterk toe. Andere  muntzones nemen analoge maatregelen om hun positie veilig te stellen zoals nu ook China, waar ook het deflatiespook toeslaat.

 De Griekse crisis is ook een exponent van de starheid van die eenheidsmunt, de euro. Als Griekenland binnen de eurozone zou kunnen  devalueren zou het een redelijke kans hebben orde op zaken te stellen. Als het dan de Grieken met kapitaal in het buitenland inderdaad zou kunnen belasten, en waarom niet, en de bureaucratie en corruptie aanpakken, wat met de vorige regeringen een onmogelijkheid was, zou het met een zwakkere eigen munt onder de euro een redelijke kans hebben die het nu totaal ontbeert.

Want welke noodoplossingen en noodverbanden de eurozone ook vindt en aanlegt, de euro die een gezamenlijke financiële en economische politiek noodzaakt blijft het struikelblok.

Ook al QEt Draghi voort tot in het oneindige, dat wordt niet opgelost.

 Een ander gevaar is dat de protestpartijen de boventoon in de eurozone kunnen gaan voeren en er een breuk zou kunnen ontstaan.

Want de weg terug naar de Europese Economische Gemeenschap zou dan ook kunnen worden afgesneden en die EEG heeft juist de economische bloei, nu door de euro en de Brusselse bureaucratie verstikt, mogelijk gemaakt.

Na 15 jaar mislukt experiment is de tijd voor rationeel hervormen aangebroken, niet met oogkleppen verder maar een ommezwaai naar meer individualiteit voor de lidstaten. Eigen munt onder de euro. Eigen kracht en zwakheid.

 

          Als het Griekse probleem voorbij is

                   is de hemel weer blauw

 

Het is merkwaardig dat de illusie bestaat dat als het Griekse probleem zou worden  opgelost de eurozone weer zal opbloeien.

Niets is minder waar.

Een van de aspecten van de Griekse crisis is natuurlijk dat als de voorgestelde swap van schuld naar eeuwigdurende obligaties zoals overigens al eerder voorgesteld, mogelijk wordt. En/of de looptijden van schuld worden opgerekt tot in het oneindige met vrijwel vrijstelling van rentebetaling. En/of de aflossing van schulden en rentebetaling wordt gekoppeld aan de eventuele groei van de Griekse economie. En verder hulp wordt geboden zonder eraan verbonden voorwaarden en de Troika wordt ontbonden (hetgeen overigens in lijn zou liggen met de voorlopige visie van het Europees Hof dat de ECB politiek bedrijft door daarin te participeren). En Griekenland zelf mag bepalen hoe en of het zijn hervormingen plant en/of doorvoert.

Of welke andere combinatie van deze opties.

Dan is de Griekse crisis opgelost.

Niets bijzonders want in het flexibel ad hoc oplossen van problemen, al zijn die oplosssingen in strijd met de verdragen, is de eurozone een ervaren vos geworden.

Maar de oorspronkelijk beoogde en in verdragen vastgelegde eurozone bestaat dan niet meer.

Welvaart en volledige werkgelegenheid, het doel van de eurozone,  zijn niet bereikt, De lidstaten zijn niet  naar elkaar toegegroeid. Integendeel koopkracht verlies, werkgelegenheid verlies, sterk toegenomen armoede. Verschillen groter.

Niet meer gehoord worden de stemmen dat de eurozone zo'n welvaart heeft gebracht. In feite alleen schijn betaald met meer schuld. Gemaskeerde achteruitgang.

De consensus ontstaat dat de eurozone een grote fout was maar dat de opheffing ervan chaos zou veroorzaken. Dus doorgaan tegen beter weten in. Dus is het beter Griekenland er bij te houden. Want als Griekenland de uitstap zou wagen zou de balans verstoord worden.

Het wordt tijd dat die balans wordt opgemaakt. Want iedere nieuwe crisis maakt de eurozone kwetsbaarder.

Griekenland wil zijn zelfstandigheid terug. Dat zou kunnen als elke lidstaat zijn eigen financiële zelfstandigheid terugkrijgt. De  euro als gezamenlijk maar onder zich een eigen lidstaat munt met een eigen verhouding tot die euro. Wisselkoersen van euro tot eigen munt. Wisselkoersen die passend zijn voor elke individuele  lidstaat. 

Dat geeft elke lidstaat optimale kansen. Dan kan de groei terugkeren.