De onoverzichtelijke en ondoorzichtige bestuursstructuur van EU en eurozone 

en het noord zuid gat

Als ik alle berichten volg over de onwikkelingen in de Europese Unie van de laatste weken dan denk ik dat de founding fathers van de kolen en staal gemeenschap niet erg gelukkig zouden zijn met wat hun opvolgers met hun schepping gedaan hebben. Tot en met de Europese Economische Gemeenschap was er de opgaande lijn van samenwerking op het gebied van handel en industrie, het slechten van de hindernissen daarbij en het gevolg was een groeiende welvaart en wederzijdse appreciatie van de leden die elk op hun eigen wijze met hun eigen munten en eigen economische mogelijkheden handel en industrie combineerden.

Geen problemen met één munt, geen problemen met afstaan van macht maar oplossingen door samenwerking met respecteren van elkaars wetten en cultuur.

Met de Europese Politiek Georiënteerde Unie zijn de problemen ontstaan omdat er geen respect meer bestond voor de culturele en wets verschillen en de gedachte leefde dat met één munt en één centrale orde een politieke unie vanzelf zou ontstaan. Ever Closer Union die nu alleen nog leeft in het gedachtengoed van de door een  ideaal gedreven eurofielen en door de regels gedreven technocraten maar allang niet meer gedragen wordt door de van hun eigen beslissingsrecht ontnome volkeren. Brexit is een vreedzame uitbarsting van dat gevoel. Jammer dat hij dreigt te verzanden door de machtsstrijd van de elite die hun eigen machtspositie belangrijker vinden dan het veilig stellen van hun land en volk. En het zou doodzonde zijn als de handels en industrie gemeenschap ten onder zou gaan omdat de eenheidsgedachte van de elite niet zou kunnen evolueren in een accepteren dat een politieke unie door de verscheidenheid van talen, culturen en daarin gebedde wetgevingen voor de Europeanen onaanvaarbaar is. Maar de problemen stapelen zich op. Naast de dreigende banken crisis is er het principe probleem van de aanpak van de economie in die verscheidenheid van landen. Die éne munt die alle verschillen naar voren brengt.

Gisteren nog viel, dacht ik, te verwachten dat Spanje en Portugal door de Commissie zouden worden bestraft voor het niet voldoen aan het door alle lidstaten aanvaarde Stabiliteit en Groei Pact, het S&G Pact, vanwege een te groot begrotingstekort, een tekort van meer dan 3% van het Bruto Binnenlands Product.

Vandaag lees ik alweer dat de Commissie dit niet zal doen.

Nu is tot nu toe nog nimmer een euroland bestraft voor het negeren van het S&G Pact zodat dat  geen verbazingwekkend nieuws zou zijn maar dit keer ligt de zaak toch iets anders.

Het conflict tussen austerity, dus zuinigheid en vlijt, aan de ene zijde en de wens tot grotere souplesse bij de uitleg van het Stability and Growth Pact (in feite de ontkenning van de essentie ervan, namelijk de austerity) wordt nu steeds openlijker uitgevochten in plaats van stilzwijgend gedoogd. En de Commissie wiens taak het is erop toe te zien dat de EU regelgeving wordt nageleefd en maatregelen moet treffen om dat te doen, neemt nu een positie in die strijdig is met die regelgeving. Hij weigert het S&G Pact toe te passen en sancties aan de overtredende landen op te leggen. Een politieke keuze die tegen de verdragen en S&G Pact ingaat.

Schaüble, de Duitse Minister van Financiën had al eerder  bezwaar gemaakt tegen het naar zich toetrekken van politieke macht door het uitvoerend en toezichthoudend orgaan van de EU, de Commissie, en wilde deze twee aspecten, politiek en toezicht,  scheiden en voor de eurozone, de kern van de EU, een aparte toezichthouder instellen die de uitvoering ven de regelgeving afdwingt.

Het is echter niet alleen een controverse waar de Commissie een politieke stelling inneemt.

Het is in de eerste plaats een controverse tussen de noordelijke eurolanden die zich wel aan de S&G Pact regels houden en die wel pijnlijke hervormingen hebben uitgevoerd, maar daar ook door hun groter economisch potentieel in staat waren, en de zuidelijke die zien dat ondanks de hervormingen (voornamelijk loonsverlagingen) die zij hebben doorgevoerd het resultaat ervan negatief is. Achteruitgang in plaats van vooruitgang en een ontevreden deel van de bevolking, van dat deel ervan dat onder de loonsverlagingen lijdt, onder de interne devaluatie.

De grenzen van 3% begrotingstekort maximaal en bij overschrijding ervan ingrijpen door de Commissie zouden volgens het zuiden moeten komen te vervallen en evenzeer mag een schuld van hoger dan 60% ongestraft blijven (hetgeen stilzwijgend al tientallen jaren geschiedt).

Met andere woorden, de bepalingen erover in de verdragen van Maastricht en Lissabon en het S&G Pact en erop volgende aanscherpingen ervan kunnen bij het oud vuil worden gezet.

Althans dat is de opvatting van de zuidelijke landen, juist die landen voor wie de euro, ondanks alle steun van de ECB die ik vorige keer vermeldde, te duur is en blijft en die dus, dat moet toegegeven worden, niet aan de eisen van het S&G Pact kunnen voldoen.

Dat blijkt overduidelijk uit het tabelletje van de vier zuidelijke landen dat ik er bij voegde.

Dat ontkennen zou weer een bewijs zijn van de twee werelden waarin de Europese Unie leeft.

De een van de theoretische modellen in Brussel de ander van de economische werkelijkheid op de werkvloer.

Maar toch gebeurt dit.

Aan de ene zijde wordt, ondanks vijftien en meer jaren van de rauwe werkelijkheid, nog steeds geloof gehecht aan de theorie dat door geldinjecties gekoppeld aan hervormingen de economieën van de zwakke eurolanden op hetzelfde niveau gebracht kunnen worden als dat van de economisch sterkere landen.

Dat komt neer op het trachten water te persen uit een rotsblok. Wat er niet is kan niet verbeterd worden.

Daarbij komt nog dat deze minimum aanvaardbare prestatie gemeten wordt aan slechts twee criteria, begrotingsresultaat en schuldgrootte, de befaamde of beruchte 3% en 60%, waarbij in de praktijk deze laatste niet meetelt om de doodeenvoudige reden dat vrijwel alle eurolanden de 60% overschreden hebben, sommige een beetje, andere tot ver boven de 100%.

Om nu die noodzakelijke 3% te bereiken zijn er twee mogelijkheden, de staatsinkomens te verhogen of de staats uitgaven te verlagen.

Verlaging is moeilijk want dat houdt in de bureaucratie te verminderen, de sociale uitgaven te verminderen of bestaande  investeringen te verminderen.

Het verhogen van het staats inkomen is op de ene manier eenvoudig,  belastingverhogingen en op de andere manier moeilijker, de economische groei verhogen.

Het ligt voor de hand dat de overheid om die 3% te bereiken het allereerste greep naar de simpele wijze, de belastingverhogingen, om zo ingrijpen door de Commissie te voorkomen.

Dat wil dus zeggen dat de overheid een groter deel van het BBP opeiste dan voorheen en dat derhalve voor de private sector minder overbleef.

Gevolg lagere koopkracht, minder ruimte voor ondernemingen om te investeren, dus een lagere groei van de economie in landen die toch al economisch bij de sterkere achterbleven en daardoor een daling van het BBP.

Verdere belastingverhogingen om die 3% desondanks weer opnieuw te bereiken leverden het tegenovergestelde van het beoogde op: een vicieuze cirkel omlaag.

Om door hogere export de economie een steun in de rug te geven ging men dan over tot loonsverlagingen waardoor de productiekosten daalden en dus een betere concurrentiepositie werd bereikt en het BBP zou stijgen. Maar de koopkrachtverlaging hierdoor veroorzaakt deed de binnenlandse consumptie en dus de binnenlandse economie verder krimpen. 

De neerwaartse spiraal maakte op een gegeven moment die 3% onmogelijk. In het tabelletje bij het vorige blog van de vier zuidelijke landen is het gevolg duidelijk te zien, ondanks de indirecte ECB steun.

De zuidelijke landen hebben nu het geloof dat in plaats van die geforceerde 3% aan te houden een hoger begrotingstekort hun de financiële ruimte zou verschaffen om door investeringen (bijvoorbeeld in de hiervoor traditioneel geliefde infrastructuur) de economie en dus het BBP zo snel te laten groeien dat het schuldpercentage zou afnemen tot een houdbaar percentage. Uit de schulden groeien dus. De lossere fiscale politiek.

In het VK heeft deze strategie tot nu toe goede resultaten getoond. Maar daar was de uitgangspositie beter. Lagere schuld.

Een alternatief zou zijn de door de EU geprefereerde bail-out strategie waar eurolanden in liquiditeitsproblemen (en niet zoals in feite is geschied, landen die insolvent waren) een lening tegen lage rente konden krijgen (of wel haast gedwongen werden die te accepteren) gekoppeld aan strenge voorwaarden tot hervorming, gemonitord (of misschien afgedwongen) door EU, ECB, IMF.

Nadelen waren, geen eigen baas meer, het leningsbedrag wordt opgeteld bij de staatsschuld en de lening wordt gebruikt om de huidige schuldeisers te betalen en niet als stimulerende geldinjectie in de economie.

Meer een bescherming van de schuldeisers  dan van het land in kwestie.

Kijk maar naar de schulden van de bailout landen. Ierland is het enige bailoutland dat (door de gunstige ligging en het gunstige investeringsklimaat  voor multinationals) sterk groeit maar nog steeds in overgrote schulden steekt.

Spanje heeft via sluiproutes de Troika kunnen ontwijken en groeit flink maar kijk eens naar de torenhoge schuld.

Bailouts werken niet echt. Oude schuldeisers worden betaald en nieuwe schulden aangegaan.

Om dus in het zuiden te blijven, de zuidelijke landen bevinden zich tussen de Scylla en de Charybdis, the devil and the deep blue sea.

Austerity lukt niet en voor losse geldpolitiek zitten ze te diep in de schuld.

Bovendien zou dat laatste misschien wel lukken met een eigen munt waardoor aanpassing van de waarde van die munt aan andere landen mogelijk zou zijn, maar niet in het ijzeren harnas van de euro.

Blijven over structurele euro geldstromen van sterkere naar zwakkere landen in de hoop dat die zich daaraan zouden optrekken.

Maar zie Noord en Zuid Italië, Vlaanderen en Wallonië.

Zelfs binnen een enkel land lukt dat niet, laat staan tussen verschillende landen.

En door de sterk verschillende sociale wetgevingen zou het tot grote spanningen tussen de landen leiden.

Indirecte steun via de ECB zoals nu plaats vindt kan natuurlijk niet structureel worden. Opkopen van staatsobligaties, rente verlagen tot negatieve rente toe. Dat leidt tot veranderingen in de financiële wereld die die gehele wereld op de kop zetten. Centrale banken hebben naar mijn persoonlijke mening te veel getracht de echte economie te beheren in plaats van te begeleiden.

Door te lage rente zijn de schulden zo onhoudbaar opgelopen. Bij hogere rentes was dat afgeremd.

Opkopen van gammele staatsobligaties verstevigt de echte economie van die landen niet maar bevestigt ze wel in het huidige economisch patroon en neemt de absolute noodzaak van innovatie weg.

Bovendien is het begrensd in omvang.

Een Centrale Bank kan wel onbeperkt geld bijdrukken (met alle gevolgen ervan) maar niet de obligatiemarkt onbeperkt vergroten.

Dat is te zien bij de ECB die om die 80 miljard per maand te bereiken nu ook ondernemingsobligaties moet opkopen. Het is een stop gap, geen oplossing en vermindert de geldwaarde.

Natuurlijk zou een voor de hand liggende oplossing zijn de eurolanden te splitsen in twee groepen, de noordelijke en zuidelijke met een euro-noord en een euro-zuid met verschillende waarde.

Een waarde die is aangepast aan het economisch potentieel van de twee delen.

De mogelijkheid moet dan bestaan dat, indien een EU lidstaat daartoe economisch in staat is,  deze zich aansluit bij de noord-euro en anders bij de zuid-euro wordt ingedeeld. Een flexibelere structuur dan nu.

Maar voorlopig en misschien wel blijvend worstelt de eurozone met de keuze tussen de twee opties, austerity of losse geldpolitiek, die beide ongeschikt zijn voor beide groepen landen.

En in de tussentijd moet de monetaire politiek van de ECB  kost wat kost de euro in stand houden met methodes die weer door de noordelijke landen met argusogen gevolgd worden. Een politiek die niet vol te houden is.

Het verdrag van Lissabon is door de multi-interpretabiliteit en tweeslachtigheid geen gezonde basis om de EU tot eurostaat te laten groeien.

Maar echte oplossingen zouden diep in de structuur van de EU ingrijpen en een nieuw verdrag eisen. Daarvoor schrikken de eurofilen en technocraten terug. De gordiaanse knoop.

Veroorzaakt  de ene crisis in de EU de volgende of brengt elke crisis 

een andere crisis aan het  licht.

Naast de dreigende sancties voor Portugal en Spanje  wegens het niet voldoen aan de eisen van het S&G Pact (waar slechts een enkel euroland zich aan houdt of kan houden) en de problemen rond Griekenland dat echt niet voldoet aan de in de derde bail-out gestelde voorwaarden, is er nu ook Italië waar een omvangrijke bankencrisis dreigt die nu uitgelopen is op een "gij zijt de schuld" van de ene Italiaan, Renzi, aan de andere Italiaan, Draghi.

Het gehele zuiden zit in de puree. Hieronder wat gegevens erover. Het zoveelste bewijs dat de euro slecht voor elk euroland is. En dat een fiscale unie slechts een rook gordijn zou zijn  dat de verschillen kunstmatig compenseert zonder de oorzaken op te lossen. Een blok aan het been voor donor landen die het ook nauwelijks bolwerken en geen oplossing voor het zuiden van wie het economisch potentieel te gering is. Want in de 15 jaren euro is de financiële situatie van de zuidelijke  eurolanden achteruitgegaan in plaats van vooruit. Van de noorelijke trouwens eveneens, maar minder fundamenteel.

Zelfs alle indirecte hulp door de ECB aan de zuidelijke eurolanden met opkopen van staatsobligaties (binnenkort speciaal gericht op de zwakke, dus zuidelijke landen als ik goed ben geïnformeerd) en de door de ECB  laag gehouden rentelast verschaft lost de problemen daar niet op.

Schulden blijven oplopen, de werkloosheid blijft hoog.

De verkiezingen tonen een toenemende afkeer van de politiek van austerity.  In oktover a.s. is er in Italië een referendum waar Renzi zijn lot van laat afhangen, zo heeft hij gezegd. De economie in Spanje groeit, maar wat merkt de bevolking ervan.

In Spanje zijn er zelfs, ondanks de werkeloosheid, veel functies die niet door het leger werkelozen vervuld kunnen worden want de innovative sector eist kwalificaties die niet te vinden zijn bij de werkelozen. Te weinig van de ene categorie te veel van de andere.

Portugal heeft met een haarbreedte verschil de "junk status" ontlopen die verder opkopen door de ECB van staatsobligates onmogelijk zou maken. Duitsland heeft al een tweede bail-out voor Portugal gesuggereeerd hetgeen in Portugal niet goed is ontvangen. Want een bail-out verhoogt de staatsschuld met het bail-out bedrag en dat kan Portugal met de toch al overgrote schuld niet gebruiken.

Spanje en Portugal zullen (?, want dat zou een novum zijn in de euro area) van de Commissie sancties opgelegd krijgen door het begrotingstekort van meer dan 3%. Tweeslachtig beleid want andere zondaars worden ontzien.

Maar dat is slechts een schamel teken aan de wand.

De staatsuitgaven van alle vier de landen zijn hoger dan de inkomsten zodat de schulden in euros verder toenemen.

Het begrotingstekort  in alle vier landen is groter dan de groei zodat ook percentagegewijs de schulden oplopen.

De werkloosheid in Spanje en Griekenland is extreem hoog.

Daarbij komt nog dat alleen Italië een positieve handelsbalans heeft, de andere drie een negatieve en importeren dus meer dan zij uitvoeren.

Een lekenanalyse die duidelijk laat zien dat de prognoses voor deze landen niet gunstig te noemen vallen.

In dat licht moet moet men dan ook de roep beoordelen om een lossere fiscale politiek, dat wil zeggen meer lenen om te kunnen investeren en zo de groei te kunnen bevorderen. De staatschulden zijn al zo hoog opgelopen dat bij een normaal functionerende kapitaalmarkt de rentepercentages voor verdere leningen extreem hoog en onhoudbaar zouden zijn. Alleen de ECB opkoop en rente steun houden de huidige leningen betaalbaar.

Maar de staatsleningen zijn niet de enige schulden die zorgen baren en, hetgeen erger is, een mogelijke groei belemmeren.

De private bankensector in Europa gaat gebukt onder een overmaat van NPL's, Non Performing Loans, Bad Debts, oftewel oninvorderbare schulden.

Griekenland voert het veld aan met meer dan 25% NPL's, het noorden van Europa  om en nabij de 3%, Frankrijk als tussen stuk 4,2% maar in het zuiden Spanje met 6,8% maar verder bij de zuidelijke landen meer dan 15%, net als bij een aantal oostelijke landen.

Italië, en daar speelt zich de volgende crisis af, heeft 16,9% NPL.

Daarbij moet vermeld worden dat leningen aan staten  niet mee worden geteld bij de NPL.

Of dat terecht of niet doet niet ter zake.

Maar het maakt het beeld zeker niet gunstiger,vooral niet als, hetgeen gelukkig niet te verwachten is, de lage rente tarieven zouden stijgen.

Het zal duidelijk zijn dat deze overmaat aan NPL's (in de USA beneden de 2%!!) niet bevorderlijk is voor het leenpatroon aan de economie.

Italiaanse banken hebben zo een NPL van meer dan 300 miljard euro.

De ECB heeft nu de in de problemen verkerende Monte Paschi Bank  verzocht binnen drie jaar zijn Bad Debts met 40% terug te brengen dus van 24,5 miljard euro naar 14,6 miljard euro in 2018.

Als gevolg van dit verzoek, of misschien aanwijzing, kelderden de koersen van Italiaanse banken en stagneerde het herstel op de Europese beurzen.

Aangezien er voor die NPL's  geen kopers te vinden zijn, zeker niet voor de gevraagde prijzen, is dit verzoek een drukmiddel op de Italiaanse banken sector om te stabilizeren.

Net nu Italië hoopte dat de EU hulp zou bieden door de banken een bail-out te bieden, dus met publiek (belasting)geld gefinancierd.  

En eerst 40 miljard gevolgd door 150 miljard was al als preventieve maatregel door de EU toegestaan.

Zo zou die gevreesde bail-in (voorgeschreven in de bankenunie) met aandeel en obligatiehouders die allereerst zouden moeten lijden vermeden kunnen worden en een mogelijke bankrun voorkomen.

Dit alles heeft Renzi, die, en dat moet gezegd worden sinds 2014 aan het proberen is de banken op orde te krijgen,  er kennelijk toe gebracht naar Draghi uit te halen.

Draghi die hem juist zou moeten beschermen tegen de onwillige houding van Merkel. 

Renzi uitte het verwijt dat indien in 1998, toen de toenmalige regering de maatregelen al had voorgesteld, die regering ze ook zou hebben  uitgevoerd,  Italië nu dat probleem niet zou hebben.

Renzi zei dat toen Draghi directeur generaal van het ministerie van financiën was.

Als men toen de intelligentie en kracht had gehad om de politiek buiten het banken stelsel te houden, voor wij dat nu doen, hadden we geen gevallen zoals de Monti dei Paschi di Siena gehad.

Krachtige taal.

Maar het is niet alleen Italië dat lijdt onder de NPL's.

Hieronder twee grafieken, de een de verdeling van NPL's , Bad Debts over Europa, de ander het verschil in bad debts tussen de EU en de USA. Duidelijke beelden.

Maar zoals altijd zijn het mijn persoonlijke gedachten, die van een leek.

  

 =====================================

Heeft de Brexit nu zoveel te weeg gebracht of alleen maar aan het licht gebracht.

De voorzitter van het Europees Parlement, de Duitser Schulz, wil de EU nu  snel omzetten in één superstaat. De Commissie moet worden omgezet in een echte regering onderworpen aan de parlementaire controle van het EP als echt parlement en een tweede kamer die uit vertegenwoordigers van de lidstaten bestaat. 
Het verdrag van Lissabon wel heel breed uitgelegd met alle macht over alle onderwerpen naar Brussel.
Dat de bevolkingen juist veel meer macht terug willen naar de nationale parlementen beseft hij niet. De bureaucraten en technocraten willen de onomkeerbare sprong naar een toekomst die de bevolkingen zeker niet willen, de mainstream nationale partijen misschien wel en heel misschien de meerderheid van de regeringsleiders ook onder Duitse druk wel.
Schulz vindt dat de mensen  niet allemaal begrijpen waar nu de macht ligt. Voor hem is het duidelijk waar die moet liggen.

In het VK wankelt de Labour Party met een leider zonder volgelingen.

De Tories wankelen onder een teveel aan potentiële leiders waarbij  het motto geldt dat het beter is rugdekking te hebben dan politieke vrienden.

Maar de oorzaak daarvan ligt niet in de Europese Unie maar in de normale gang van zaken in de Britse politiek.

Van de voorspelling van de totale instorting van de wereldeconomie door de Brexit is ook niets uitgekomen. Beurzen reageerden, zoals tegenwoordig normaal lijkt, overdreven paniekerig maar na  enige dagen keerde het gezonde verstand weer terug.

Eigenlijk stelt de Brexit niets voor als ook de scheidelingen  dat gezond verstand zouden gebruiken.

Natuurlijk behoef je dat niet te zoeken in de hoek van de bureaucraten die hun heiligdom in gevaar zien komen en uit vrees daarvoor  nog meer macht willen maar wel in de hoek van de met meer staatsmanschap gezegenden die de ware macht uitoefenen wel.

Handel is handel en daarvan leef je, niet van politieke spelletjes.

De toestand in Groot Brittannië baart toch grote zorgen nu blijkt dat de politiek zelf in verwarring om niet te zeggen in een puinhoop ligt.

Persoonlijke ambitie, het probleem of pretendenten nu echt remain of leave in hun achterhoofd hebben, het zuchten naar macht levert voor de buitenstaander misschien alleen maar verbijstering op voor de Britten is het bittere ernst.

De Leave groep heeft het referendum gewonnen.

Nu te zeggen dat dat ondemocratisch is is nonsens. Iedereen die het stemrecht heeft heeft ook kunnen stemmen. 

Stem je niet dan verlies je ook het recht je te beklagen.

Dat er tijdens de campagne gelogen is geldt voor beide kanten. Dat de ene kant dat misschien wat overtuigender heeft gedaan dan de andere kan waar zijn.

Maar men moet er onderdehand aan gewend zijn dat bij verkiezingscampagne de programma's en beloftes eerder lokvoer dan ambitie zijn.

Achteraf proberen te beredenen dat ja eigenlijk neen is door stemmenpercentages is een beetje vreemd.

En zou er ook zo'n "oneerlijk" rel zijn losgebarsten als Remain gewonnen had?

Iedereen heeft tenslotte één stem en iedere stem heeft dezelfde waarde uit welke bevolkingsgroep hij ook komt. Dat te ontkennen is de democratie ontkennen.  

Daar zit volgens mij de angel.

Bij de Elite en Aanhang zien we een tendens dat de democratie eigenlijk niet deugt.

De gewone man is niet in staat de enorme complexiteit van de nieuwe globale politiek te doorzien.

Ook sommige Nederlandse politici zijn die mening toegedaan. De porté van beslissingen gaat de gewone burger ver boven de pet.

Helaas, als men het geruzie, de onmin en de tegengestelde meningen van de politici en bureaucraten aanhoort dan bekruipt, mij althans, ook de twijfel of zij het dan wel zouden kunnen bevatten.

Een mooi voorbeeld is de Duitse boosheid toen Juncker aankondigde dat het handelsakkoord met Canada niet door de nationale parlementen maar alleen door het Europese Parlement moest worden goedgekeurd. 

Maar als men het Verdrag van Lissabon leest ziet men dat de buitenlandse politiek exclusief in handen is van de EU (overigens geloof ik niet in die van Juncker zelf).

De nationale parlementen staan dus buiten spel.

Maar aan de andere kant zijn er bij handelsverdragen ook vaak nationale economische of andere belangen bij betrokken en dan... .

Juncker heeft ook gelijk als hij zegt dat nu alle EU lidstaten de euro moeten invoeren. Ook dat staat in het verdrag van Lissabon (en Maastricht).

Maar hij heeft ongelijk als die landen niet aan de toelatingsnormen voldoen.

Maar hij heeft weer gelijk als hij zou zeggen dat die dan maar versoepeld moeten worden want die landen presteren beter dan de eurolanden.

En in 2000 zijn er ook landen toegelaten tot de euro die niet voldeden aan de norm.

Zoals ik al vaak heb gezegd met het verdrag van Lissabon kun je alle kanten op.

En welke van onze parlementariërs heeft zich er in verdiept, en welke hebben het Europese Stabilisatie en Groei Verdrag goed bekeken (met de sixpacks en zo) en het half getekende Associatie Verdrag met de Oekraine.

In ieder geval niet het overgeven van onze volle pensioenpotten aan de lege buitenlandse staatskassen. Duitsland is zo slim geweest daar onder uit te komen. Maar onze politici vinden het wel best. Of misschien zijn ze wel echt zo eurofiel.

Wie van onze politici weet hoe het ECB de zuidelijke eurolanden steunt door de opkoop van staatobligaties en zelfs direct obligaties van grote ondernemingen.

In de internationale vakpers wordt dat grif toegegeven.

Het verdrag verbiedt het maar dat is gemakkelijk te omzeilen. De inflatie tevergeefs op 2% te willen brengen geeft veel monetaire vrijheid aan de ECB.

Geen parlement dat dat kan controleren, zelfs het EP niet, alleen aanhoren.

En intussen moeten de Oostenrijkse presidentsverkiezingen over.

De Oost Europese EU staten willen niet door Duitsland met zich laten sollen.

Zuid Europa en Noord Europa staan recht tegenover elkaar over austerity en meer lenen terwijl alleen Noord Europa wat minder hoge schulden heeft.

Terwijl Duitsland de austerity wil steunt de ECB juist het meer lenen door de lage of negatieve rente.

De Commissie wil Portugal en Spanje straffen voor het niet voldoen aan de 3% norm maar spaart Frankrijk dat er evenmin aan voldoet, want Frankrijk is Frankrijk zegt Juncker.

Dat straffen wordt gezegd maar of het ooit gebeurt.

De Spaanse verkiezingen zijn weer een patstelling en een EU straf zou wel eens onvriendelijk ontvangen worden.

Portugal is al boos als in Duitsland wordt gesuggereerd dat het land weer aan een nieuwe bail-out toe is. Laat staan als er een straf los komt.

Italië wil de bankunie wel voor de gemeenschappelijke garantie maar wil wel niet volgens de bankunie regels een bail-in voor de enorme bad debts van de banken, niet de aandeelhouders en obligatiehouders eerst en dan pas bijvoorbeeld de staat (of bijvoorbeeld volgens het gewijzigde ESM verdrag de ESM).

Maar hoe zit het dan met die geweldige stress test vorige jaren door de ECB waar de banken er zo goed afkwamen.

Bij Griekenland weten we dat zelfs het IMF de voorwaarden voor de derde bail-out door de EU gesteld een onmogelijke opgave voor Griekenland vinden.

Maar de ECB kan nu wel weer de Griekse staatsobligaties gaan opkopen. Dus lenen vrijwel zonder rente.

Vrijwel alle eurolanden zouden moeten worden bestraft voor het hebben van veel en veel grotere schulden dan de 60% die het Stabilisatie en Groei Pact als maximum toestaan.

Maar er is nog nooit een land bestraft voor het overtreden van de regels van dat Pact, ondanks sixpack of wat dan ook.

En dat de zuidelijk landen nooit met de euro overweg zullen kunnen en dus eeuwig lage rente voor hen nodig zal zijn weet eigenlijk ook iedereen of geldstromen noord zuid. 

Wie beseft eigenlijk dat onze pensioenen verdampen door de lage rente terwijl de staat daar juist van profiteert en verdient door de negatieve rente op onze staatsleningen.

Wie denkt dat de elite dat allemaal wel begrijpen en de gewone burger niet moet dan de uitspraak van, ik meen het IMF, horen van de "uncharted waters" die wij in gaan. Oftewel Niemand Weet Het.

Als ik het bovenstaande zo doorlees kom ik met mijn lekenverstand tot de conclusie dat noch de gewone burger noch de bureaucraat, noch de politici het allemaal zo goed weten. Dat elkaar te verwijten is dus sinnekinne. 

En dat men van de prognoses van wetenschappelijke instellingen ook helemaal niet op aan kan is de laatste tientallen jaren ook duidelijk geworden. 

Handel is handel en de natuur is de natuur.

En zakenlui worden wel rijk maar economen niet. 

Maar die zijn weer heel goed in staat te verklaren waarom het niet zo is gegaan als zij voorspeld hadden. Net als bij de weersverwachtingen.

Maar de vakanties zijn losgebarsten en dus zien we einde augustus wat Brussel in die twee vrije maanden heeft voorgekookt of heeft besloten. Maar nu belangrijker is goed weer tijdens de vakantie. Daarna zien we het wel weer.

De Sprong Vooruit na de Brexit

Wat de drie voortouwlanden met de EU willen

Als ik het plan lees, Gemeinsame Erklärung der Bundeskanzlerin der Bundesrepublik Deutschland, des Präsidenten der Französischen Republik und des Ministerpräsidenten der Italienischen Republik,

dan word ik weer bevestigd in mijn mening dat inderdaad de landen van de Europese Gemeenschap worden beschouwd als eenheidsworst, wat goed is voor de een is even goed voor de ander en ik proef ook (mischien ten onrechte) weer de ondertoon van  alles zullen we eerlijk delen. Want vergeet niet dat als Brussel mag beslissen wij onze stem in het kapittel kwijt zijn.

In werkelijkheid zijn wij volkomen van elkaar verschillende landen in verschillende stadia van economische ontwikkeling, met verschillend economisch potentieel, met verschillende talen en culturen en wetgevingen die in een verdrag zijn overeen gekomen zijn bepaalde gemeenschappelijk belangen beter gemeenschappelijk  te doen behartigen dan ieder apart. Maar er is een groot verschil tussen gemeenschappelijk en als een centraal bestuurde staat.

Want wat wordt voorgesteld is weer een grote stap naar een superstaat en grote overdracht van macht aan Brussel. En wie is Brussel. En de toon van het stuk kan ik alleen maar bestempelen als patroniserend en belerend.

Deze drie weten wat goed voor ons is.

Het is duidelijk dat Italië profijt wil trekken uit het komende vertrek van Britannië uit de Europese Unie en zich nu profileert als een van de trekkers van de EU, maar met een eigen agenda..

Het is even duidelijk dat Duitsland, Frankrijk en nu ook Italië een grote stap naar "ever closer union" willen zetten met hun 9 pagina grote discussiestuk (veronderstel ik) dat door Polen al wordt gekarakteriseerd als een poging to het stichten van een Europese Superstaat zoals ik gisteren las.

Maar zouden Frankrijk en Italië hun politieke en economische zelfstandigeheid willen opgeven? Dat lijkt me moeilijk te verteren.

Maar dat zij bepaalde aspecten gemeenschappelijk willen zien ligt voor de hand. De fiscale unie zonder politieke unie.

Polen heeft mijns inziens gelijk wanneeer het stelt dat de Commissie zich te veel politieke macht heeft toegeëigend.

Want de Commissie voert in principe het beleid uit dat door de Raad van Regeringsleiders wordt uitgezet.

Beleidsuitvoering en controle daarop, toch al een dubbel rol zoals Schaüble al herhaaldelijk heeft gezegd, die gesplitst zou moeten worden.

Uit dat discussiestuk kan worden afgeleid dat de drie landen een sprong naar voren willen maken in een tijdperk dat juist de kritiek op de machts usurpatie van Brussel sterk toeneemt. Een soort minachting voor de wil van de bevolkingen. Zouden ze nu de geest van de tijd niet begrijpen of is het zelfvoldane onderschatting van de problemen die zij hierdoor oproepen. Misschien zie ik het als leek volkomen verkeerd. Maar ik geloof dat de EU  een chaos is vol vormen van machtsvacuum. Het gevolg van tussen twee politieke lijnen balanceren zoals het verdrag van Lissabon uitlokt. Het balanceren tussen onafhankelijke staten en een ever closer union.

Een onverenigbare tegenstelling tussen een verdrag en een zinsnede uit de preamble.

De Raad van Regeringsleiders is het onderling niet altijd eens. Dat is vanzelfsprekend want enerzijds vertegenwoordigen zij hun eigen onafhankelijke land en anderzijds bepalen  zij de politieke lijn die de EU dient te volgen en die niet rechtlijnig uit het verdrag voorkomt.  

Dat leidt tot in interne tegenstellingen.

Datzelfde geldt mischien in nog meerdere mate voor de Raad van Ministers die voor hetzelfde conflict staan.

De Commissie, en met name de huidige onder Juncker, die duidelijk te verstaan heeft gegeven dat zij een grotere politieke rol wil gaan spelen, maakt gretig gebruik van dat vacuum om zelf de politiek te gaan bepalen en daarbij die ook uitvoeren en controleren. Een beproefd recept voor ontsporen.

Bij de Brexit crisis (en alle andere crises) blijkt die chaos. Juncker, President van de Commissie heeft zijn eigen antwoord op het Brexit plan. Britain er gelijk uit en geen genade. De volgende President, Schulz heeft dezelfde  mening en uit die ook. De President van de Raad van Regeringsleiders, welke de politieke lijn dient uit te zetten, houdt een gematigde toespraak. Regeringsleiders geven de mening van hun eigen land (hopelijk althans) weer, in alle lidstaten wordt er in de parlementen over gesproken. Chaotisch optreden.

Van te voren was er kennelijk door de Raad van Regeringsleiders nog geen politieke lijn uitgezet die de EU zou volgen in geval van een Brexit. Er lag geen draaiboek klaar. Pas nu komt er een vergadering van de Raad van Regeringsleiders nadat er al veel meningen zijn geuit variërend van straf en wraak tot business as usual en kalm overleg plegen.

Het is een echo van de werkwijze bij vorige crisis momenten.

Zonder dat de Raad van Regeringsleiders is bijeen geweest hebben Duitsland en Frankrijk alweer het voortouw genomen. Psychologisch volkomen fout. Deze twee landen zijn niet de EU maar drie lidstaten ervan. Zij komen als twee landen met een discussiestuk dat door andere landen als een ultimatum wordt gezien en een aanzet tot een superstaat. Misschien overdreven, maar het tekent de sfeer.

Italië voegt zich erbij en er wordt meteen een al lang slepende  controverse bij gehaald, de austerity contra de losse politiek.

Italië ziet dat als oplossing ondanks zijn schuldenberg  en het gigantisch bedrag aan bad debts, oninbare vorderingen, bij de Italiaanse banken die door de Brexit nog verder in de moeilijkheden worden gedreven.

De eurozone overeengekomen bail-in, waar aandeelhouder en obligatiehouders als eerste moeten bijdragen is gezien de omvang vrijwel uitgesloten en de bad bank die Atlante heeft veel te weinig kapitaal om bij te springen.

Dus zal een door de eurozone verboden staatssteun noodzakelijk zijn. Dag bankenunie. En wat zal de rol van de ECB hierbij worden.

Maar dat is slechts een bijkomend probleem.

De juiste gang van zaken bij de dreigende Brexit zou zijn geweest dat de Raad van Regeringsleiders ruim tevoren een commissie de opdracht zou hebben gegeven een door hen politiek gestuurd plan te ontwikkelen, waarna de Raad de meningen van de lidstaten peilt en zelf met een voorstel komt voor bespreking in de Commissie en het Europees parlement. Want dit stuk komt niet alleen op een niet  bepaald optimaal tijdstip uit maar was al voor de Brexit voorbereid. En waarom wordt het ingebracht bij de groep oostelijke lidstaten waar het prompt voor een hoop onrust zorgt. In een tijd al vol te vol met onrust is me een raadsel.

Denk nog eens na over de gang van zaken bij de nog steeds doorgaande illegale migranten crisis. Dezelfde chaotische aanpak zonder enig al voorbereide gedragslijn. En net als de Brexit was die crisis ook te voorspellen.

Ik geloof, en dat heb ik al eerder betoogd,  dat de Europese Unie in de Raad van Regeringsleiders allereerst de politieke vorm die het eindpunt van de EU zal worden moet bepalen. Dan kan worden bepaald of dat voor de bevolking van de lidstaten aanvaardbaar is.

Zoals het oosten vreest de superstaat of een bond van onafhankelijke staten die een beperkt aantal duidelijk omschreven vitale kerntaken afstaat aan een gemeenschappelijk centrum.

Want zoals nu via een opportunistisch kronkellijntje maar zien waar het op uitloopt gedreven door individuele belangen en inzichten is een doodlopende weg.

En de grote lijn in dit alles moet zijn de vrijhandel en de financiële eigen verantwoordelijkheid van de lidstaten zoals vastgelegd in het verdrag van Lissabon en helaas genegeerd, zodat elk binnen die vrijheid zijn eigen economische mogelijkheden optimaal kan ontplooien.

Want de socialistsche eenheidsworst aanpak van wat goed is voor de een is goed voor allemaal heeft tot de huidige ellende in de eurozone geleid.

Steun voor opbloei is goed maar steun als compensatie is op de duur fataal.

En, tenslotte, als ik de lidstaten en (pre-) kandidaat lidstaten van de EU bezie dan lijkt het ideaal van de euro als munt voor alle volslagen illusoir. Economisch onhaalbaar.

Want zelfs bij de huidige heterogene lidstaten is het al een gammel gebouw dat alleen door financiële steun en ECB maatregelen om schuld en rente houdbaar te maken in stand gehouden kan worden. Laat staan als daar economisch nog zwakkere staten aan worden toegevoegd.

Maar dit zijn maar de overpeinzingen van een leek.

Staatsmanschip is nodig en 

Geen Kretologie van Ongekozen Ambtenaren

 in dit chaotische tijdvak

  

Al diegenen die van mening waren dat er geen Brexit zou komen en dat de Britten de zekerheid van de Europese Unie zouden verkiezen boven nationale onafhankelijkheid zijn daarin wel heel plotseling en onverwacht bedrogen.

Dat dat hoogst onverwachte verlies in de gehele wereld en vooral in Groot Brittannië heel moeilijk te verwerken is blijkt uit de reacties zowel politieke als financiële.

In Engeland klinkt de roep om een tweede referendum waarvan de oproep op grote schaal fraude heeft opgeleverd (o.a. 40.000 stemmen uit Vaticaan Stad) en in het parlement zijn er parlementsleden die het referendum willen negeren. Mrs. Sturgeon in Schotland wil heel wat, het meeste uitgesloten. Zij wil het Schotse parlement toestemming voor de uittreding laten blokkeren, zij wil een Schotse onafhankelijkheid via een nieuw referendum maar dan  de Engelse grens toch openhouden  en het pond sterling eveneens behouden en zo lid van de EU blijven. Want 62% van de Schotten heeft voor Remain gestemd en Schotland profiteert van EU steun.

Noord Ierland overweegt weer unificatie van het eiland en dus aansluiting bij de Republiek Ierland.

GB heeft geen haast met het inroepen van artikel 50 om de uittreding in werking te stellen, wil dus een geleidelijk proces van uittreden en eerst de Brexit laten bezinken.

De Labour Party is in open conflict met de party leader Corbyn en ik geloof dat de meerderheid van zijn shadow cabinet is afgetreden.

Er zal dus een nieuwe regering in GB tot stand moeten komen en de politieke vijver zal wat tot rust moeten zijn gekomen voor de nieuwe Prime Minister op rationele wijze aan de uittredings onderhandelingen kan beginnen.

Ook in de rest van de EU (of moet ik al zeggen in de EU) moet men nog die onverwachte uitslag van het Brexit referendum verwerken.

Er zijn de opgewonden kreten van Schultz en Juncker om GB er meteen uit te gooien waarmee ze hun gramschap en wens GB zoveel mogelijk te laten lijden uiten. Ook de ministers van buitenlandse zaken willen, naar ik lees een snelle aftocht van GB.

Maar Tusk, de President van de Raad van Regeringsleiders, het opperste orgaan van de EU, heeft een bezadigde toespraak gehouden en er zijn bijeenkomsten geplanned tussen Mw Merkel enTusk, Mw Merkel, Hollande en Renzi en met de oospronkelijke oprichters groep van het eerste uur.

De Tjechische minister president wil het aftreden van Juncker die hij ervan beschuldigt de Brexit te hebben uitgelokt door het "meer Europa" te willen doordrukken.

Ik voorzie twee soorten reacties mogelijk. Pas op de plaats of verdere hervormigen.

Consolidatie of Confrontatie

Italië zal ongetwijfeld proberen het S&G Pact en dus de austerity te willen ontmantelen en meer te profiteren van de door de ECB veroorzaakte lage en negatieve rentes op staatsleningen om zo de groei te stimuleren. Maar Italië heeft een staatsschuld van 133% hetgeen dus, ondanks de 0% rente nog meer lenen vrijwel uitgesloten maakt, maar de werkloosheid bedraagt 11,7% en de jaarlijkse groei 1%  zodat maatregelen om de groei te vergroten hard nodig zijn.

Duitsland (en andere noordelijke landen) zal zich echter tegen een loslaten van de austerity hevig verzetten maar is strategisch verzwakt door het wegvallen van Britain zodat het anti austerity front van zuidelijke landen moeilijker te weerstaan zal zijn. Zoals ik al zei zal ongetwijfeld de zuidelijke wens voor een fiscal union weer de kop opsteken. Zoals ik al eerder dacht zal de euro een van de grootste splijtpunten van de EU kunnen worden.

Ook voorstellen tot verdere integratie op het punt van veiligheid en migratie zouden tot problemen kunnen leiden.

De EU kritische groeperingen en partijen  zullen met argus ogen de ontwikkelingen volgen en zullen ongetwijfeld als er wordt gestreefd de Brexit te gebruiken om tot grotere integratie (op welke manier dan ook) te komen in actie komen door referenda te eisen.

Vanmiddag  lees ik vervolgens  tot mijn schrik dat de ministers van buitenlandse zaken van Frankrijk en Duitsland voorgesteld zouden hebben een Europese superstaat te stichten waarbij de macht van de lidstaten wordt beperkt zegt de Poolse Publieke Omroep TVP info die er aan toevoegt dat het een ultimatum is.

Het stuk zal vanmiddag worden voorgelegd aan de Visegrad Groep die vandaag in Praag samenkomt.

Lidstaten zouden geen recht meer hebben op een eigen leger, op eigen strafrecht, op eigen belasting stelsel en eigen munt. Zij verliezen ook het beheer over eigen grenzen en procedures voor toelaten en relocatie van vluchtelingen.

Martin Schaefer, woordvoerder voor het Duitse ministerie van Buitenlandse zaken zei echter dat Duitsland geen superstaat wilde maar een beter Europa.

Frankrijk wil ook, zoals ik gisteren al schreef, een eurozone ministerie van financiën en permanente geldstromen van de rijkere noordelijke landen naar het zuiden.

Het lijkt mij dat deze informatie op een vergissing of verkeerd begrijpen moet berusten want  dat inderdaad getracht zou worden door een snelle beslissing een situatie te scheppen die niet meer kan worden teruggedraaid lijkt mij met het oog op de laatste ontwikkelingen onwaarschijnlijk. In ieder geval is het echter een veeg teken als de oostelijke EU lidstaten dit inderdaad zo zien.

Maar niets lijkt onmogelijk als het om de EU gaat. De gehele gang van zaken om de Brexit is al onwerkelijk genoeg.

Dat dat alles nu gebeurt in een periode dat de appreciatie van de kiezers voor de Europese Unie op een dieptepunt is en juist het nationalisme de kop op steekt lijkt mij een riskante onderneming.

Zoals ik vorige keer als mijn mening gaf: de Europese Economische Gemeenschap verenigde indertijd Europa op handelsgebied en nam belemmeringen weg.

Dat aspect is nog voor mij het belangrijkst onderdeel van de Europese Unie.

Het zou doodzonde zijn als door een politieke ontwikkeling die tegen de opvattingen van de Europese kiezers ingaat en slechts door een Elite wordt gepromoot en doorgezet ook dat grote goed verloren zou gaan.

Het zou beter zijn politieke macht uit Brussel terug te geven aan de lidstaten en zich te concentreren op die onderdelen van kerntaken van vitaal belang die niet door de afzonderlijke lidstaten kunnen worden verricht. Kerntaken die goed gedefinieerd zijn. Geen taken die alleen maar belangrijk worden gevonden.

De Brexit en de Europese Unie

met blindeerkap op vooruit of herbezinning op wat mis is

Mw Merkel en Hollande gaan, naar ik lees,  praten over een splitsing in de Europese Unie, landen die verdere "integratie" willen en landen die dat verwerpen.

Dat zou voorkomen dat nog meer lidstaten zouden willen uitstappen.

Maar het is wel in strijd met de verdragen.

En is uitbreiden van de macht van Brussel verdere integratie. Want dat is een van de hete hangijzers.

Wat wordt exact bedoeld  met "integratie", dat vage woord dat alles schijnt te dekken.

De Brexit is als een bom ingeslagen. Niemand had kennelijk (behalve Soros)  verwacht dat de Britten inderdaad voor uittreden uit de Europese Unie zouden stemmen.

Dat verklaart ook de impact die de Brexit op de financiële markten had. Een donderslag bij heldere hemel. Onverwacht dus panisch.

Eigenlijk vreemd want de Brexit beslissing is nog lang niet de Brexit in praktijk brengen door artikel 50 van het verdrag van Lissabon in werking te stellen dat de uittredings procedure regelt.

Maar niet vreemd als men de Brexit niet beschouwt als een geisoleerde actie van een volk dat toch al meer tegen de EU aanleunde dan er enthousiast lid van was. 

Als men het ziet als eerste land waar de bevolking vindt dat de EU teveel macht naar zich toegetrokken heeft en niet  in staat is die macht efficient en effectief uit te voeren en verkeerde beslissingen neemt.

  

Als voorbeeld de reacties van Juncker en Schultz, twee van de Presidenten  van de EU die willen dat GB er direct uit gaat. Alsof dat technisch mogelijk zou zijn of zelfs nuttig.

Staatsmanschap zou zijn eerst te overwegen op welke wijze dat uittreden zou moeten plaats vinden met zo min mogelijk schade voor de EU en voor GB, want hoe je het ook keert of wendt, de handelsbetrekkingen die er tussen GB en de rest van de EU bestaan moeten in het economisch belang van beide doorgaan en heroverwogen worden en dat kost tijd.

Voorlopig zou  er niets in behoeven te veranderen.

Experts op dat gebied zijn zelfs van mening dat de twee jaar die het verdrag daarvoor stelt na het in werking stellen van dat maagdelijke artikel 50 veel te krap bemeten is om dat kennelijk ingewikkelde proces op deugdelijke wijze te volbrengen.

Bovendien is het de eerste keer dat een lidstaat uit wil treden, er is dus geen ervaring mee.

En als het er om gaat door GB af te sluiten dat land zoveel mogelijk te beschadigen om een voorbeeld te stellen voor andere lidstaten en daarbij behoorlijk in eigen vlees te snijden in toch al economisch fragiele tijden zou dat bovendien een bewijs zijn van een existentiële crisis in de EU.

Landen niet binnenhouden door de merites van de EU maar door angst voor de gevolgen van een uittreden. Dat kan geen goede strategie zijn.

Mw Merkel en Hollande gaan besprekingen beginnen in een kleine groep en later met de EUlanden van het eerste uur over een flexibelere EU van twee niveaus, één geintegreerd de andere in losser verband.

Allereerst zou moeten worden afgezien van dat vage woord "integratie" en duidelijk omschreven worden wat het voor de regeringsleiders inhoudt. Duidelijk  of dat, zoals ik vorige keer schreef,  is komen tot een verbond van zelfstandige staten met gemeenschappelijke belangen of een federale staat met centraal bestuur en deelstaten of anders wat dan ook, maar duidelijk gedefiniëerd.

Bij zo'n potentiële  splitsing zou natuurlijk direct gedacht kunnen worden aan de eurolanden en de niet-eurolanden maar dat zou een onzinnig uitgangspunt zijn. 

Onder de eurolanden zullen er zeker zijn die niet willen kiezen voor een federale deelstaat status en onder de niet-euro landen zijn er wellicht lidstaten die dat wel zien zitten.

De huidige situatie als uitgangspunt nemen lijkt dus oppervlakkig misschien aantrekkelijk maar is riskant.

Een semi oplossing door een fiscale unie in de eurozone te vormen met een financieel parlement en treasury (ministerie van financieen), gezamenlijk begroting, gezamenlijke schuld  en gezamenlijk uitgavepatroon  zonder politieke unie,  dus zonder gezamenlijke regelgeving en controle,  zoals Frankrijk al eerder heeft voorgesteld, is dus geen oplossing.  

Zonder gezamenlijke sociale wetgeving en belasting wetgeving (dus een politieke unie)  en controle is een fiscale unie onmogelijk en onrechtvaardig en ondoelmatig.

Geldstromen naar landen met andere sociale, arbeids- en belasting wetgeving zal leiden tot ongelijke berechtiging en dus tot onrust en tegenstand en tot een wegvallen van de noodzaak tot structurele hervormingen.

Maar het valt niet te ontkennen dat de economische verschillen tussen de eurolanden toenemen in plaats van afnemen en dat dat een bron van onrust is in de eurozone en dus in de EU.

Dat ligt niet op de eerste plaats aan het ontbreken van structurele hervormingen in sommige eurolanden, hoewel dat ook meespeelt,  maar aan de verschillen in economische potentie.

De euro is daardoor voor de zwakke landen te duur en voor de sterke te goedkoop.

Daarvan profiteren juist de sterke eurolanden in hun concurrentie positie op de export markt.

Dat verschil kan niet door structurele geldstromen worden opgelost. 

Alleen een aanpassing van de waarde van de munt aan de economische potentie van elk land zou dat oplossen en de zwakke landen een kans tot groei bieden.

Die mogelijkheid bestaat bij de euro als enige, gezamenlijke munt niet.

Devaluatie, aanpassing aan de nationale economie, is onmogelijk.

Maar door het invoeren van een duaal geldstelsel zou dat wel mogelijk zijn.

Naast de euro een nationale munt die in waarde ten opzichte van de algemene euro kan variëren. Zulke stelsels zijn bekend.

We weten dat een aantal zwakke eurolanden wel naar zo'n fiscale unie streven.

Maar andere zijn er beslist tegen.

Het is bovendien tegen de regelgeving van het verdag van Lissabon in.

Gezien de opkomst en groei van nationalistische eurosceptische partijen juist ook in de eurolanden en door de euro zou een snel doordrukken van zo'n plan eerder een negatief dan een positief resultaat hebben al zou er nu nog een meerderheid bij de politieke partijen bestaan voor zo'n project.

Het zou de eis voor een referendum, die toch al leeft onder de bevolking, nog versterken en de kloof tussen EU Elite en de gewone mens nog verder vergroten.  

En ook in de eurolanden is er grote ontevredenheid bij de nationale parlementen en anders wel bij de kiezers over de ongecontroleerde usurpatie van macht door Brussel. Ook daar wil men meer taken weer op nationaal niveau kunnen aanpakken.

Een ding is zeker. Toen de EU nog EEG was heerste er algemene tevredenheid en bloeiden de economieën op. Toen de politiek werd toegevoegd ging het mislopen met de uitbreiding van de bureaucratie en omvang van het ambtelijk apparaat in Brussel en de invoering van de euro als enige munt.

Misschien is dat een begin: wat is er sindsdien misgelopen en hoe valt dat terug te draaien.

Dat is beter dan een sprong vooruit die niets oplost en slechts groter weerstand wekt. Tusk heeft gelijk.

Maar een bureaucratie is moeilijk in te tomen. Dat zie je aan de EU lidstaten bij de wens voor hervormingen. Dat zul je ook zien in Brussel. Dat eist excellent leiderschap.

Wat moet de Europese Unie worden, 

een bond van zelfstandige staten 

of 

een federale staat met deelstaten.

De Europese unie:   Ever Closer Union? Wat is dat?

Wie weet nu eigenlijk wat het einddoel van de EU is. Ik heb voor mezelf in een vijftal blogs geprobeerd te bedenken wat de problemen in de EU en eurozone veroorzaakt. Ik geloof ook dat na meer dan twintig jaren Europese Unie daarop een duidelijk antwoord moet komen.

Zelfs de leave supporter par excellence, Farage, had het niet verwacht. 51,9% van de stemmen voor Leave, 48,1% voor Remain.

Internationaal had bijna niemand dat resultaat verwacht. 
Het VK heeft gekozen voor toekomstige politieke zelfstandigheid. Schotland zal wellicht een tweede referendum willen houden en uit het VK overstappen naar de EU  en  de eurozone, Noord Ierland moet zich ook beraden en Ierland, economisch zwaar verbonden aan het VK staat ook voor keuzes. 
What a bloody mess.

In de zakenwereld heerst grote verwarring, koersen dalen pijlsnel, zowel het pond sterling als de euro dalen in waarde. Maar als de eerste schrik voorbij is zal wel weer stabilisatie volgen.

En dat terwijl er in feite nog niets is gebeurd. Het kan nog lang duren voor het VK echt artikel 50 gaat gebruiken en de afscheiding vorm zal gaan krijgen.

In mijn ogen is de Leave overwinning geen gevolg van een een Britse crisis maar een EU crisis. Het is onjuist de Britten (want het is niet  het Britse parlement dat uit de EU wil treden) de schuld te geven.

Als dat wel het geval was zou er geen probleem zijn. De EU is zonder het VK groot genoeg en het VK zou het dan zelf maar moeten weten. Beide zouden economisch grote schade lijden door de vrije markt voor het VK uit te sluiten maar dat zou waarschijnlijk tijdelijk zijn.

Dat wil zeggen als de EU economisch sterk genoeg was. Maar dat is niet het geval.

De eurolanden, de kern van de EU, groeien veel te langzaam uit de crisis die toch al meer dan zeven jaar achter ons ligt en kunnen geen extra crisis verdragen.

De schuldenlast is zo hoog dat fiscale stimuli door de landen zelf voor de meeste onmogelijk is en dat ECB steun onontbeerlijk is.

Vrijwel geen enkel euro land voldoet nu nog aan de voorwaarden voor toelating erin.

Noodzakelijke sociale hervormingen (euphemisme voor het versobereren van de sociale sector) stuiten in een aantal landen op zoveel weerstand dat ze niet doorgevoerd kunnen worden.

Kandidaat leden van de EU, die al tijden economisch gesteund worden door de EU zouden bij toetreden nog lange tijd steun moeten blijven krijgen.

De EU is zo weinig flexibel dat eens genomen maatregelen ongewijzigd door blijven bestaan ongeacht nut of innovatie (bijvoorbeeld de landbouwsubsidies).

Voor straf het VK uitsluiten van de handel met de vrije markt zou zeer waarschijnlijk zozeer snijden in eigen vlees zijn dat de EU en eurozone economie er uiterst ernstige problemen door zouden krijgen.

Het is bovendien niet de vrije markt die het probleem vormt (al is ze nog lang niet voldoende tot stand gekomen) maar de politieke keuze.

Ik ben van mening dat het bestuur de EU volstrekt duidelijk zou moeten maken wat de politieke toekomst ervan is.  
Vage termen zoals "meer integratie", die zowel op zelfstandige staten kunnen wijzen als op afhankelijke deelstaten zaaien alleen meer verwarring.

Zoals ik al eerder voor mijzelf gedacht heb zijn er twee keuzes. de Europese Unie als een verbond van zelfstandige staten met gemeenschappelijke handels belangen of een federale staat met eigen parlement, regering en monetaire en fiscale eigen macht met afhankelijke deelstaten.

Wat nu gebeurt is zonder een openlijke keuze te maken via een niet democratische technocratische bestuursstructuur steeds meer opportunistisch of volgens hen door de nood gedwongen centralisatie door te voeren.

Er zijn drie  politieke beslissingsgroepen, de Raad van Regeringsleiders, de Raad van Ministers (of liever gezegd Raden van Ministers) en de Commissie of liever gezegd de President van de Commissie.

De besluiten van de Raad van Regeringsleiders zijn unaniem, hetgeen de besluitvorming uiterst gecompliceerd maakt, bij de Raden van Ministers gekwalificeerde meerderheid, en de commissie heeft zijn taak zelf van executive en toezichthoudend uitgebreid naar de politieke besluitvorming.

Dan zijn er bovendien nog het enorme administratieve apparaat in Brussel en het steeds verhuizend parlement met zeer beperkte bevoegdheden.

Door deze structuur en de druk tot centraliseren zonder duidelijke doelstelling ontstaat een gevoel van onmacht bij de bevolkingen die het idee krijgen dat zij er volkomen buiten staan en buiten worden gehouden.

Dan kan tot twee reacties leiden, apathie of verzet. 

In het VK is het verzet kennelijk zo sterk dat bij een referendum de bevolking de EU, zoals deze zich ontwikkeld heeft,  heeft afgewezen tegen de wens van de politieke meerderheid in.

De PEW en Ipsos Mori onderzoeken, die behoorlijk representatief zijn, hebben er op gewezen dat deze geruisloze ontwikkeling tot centralisatie van de macht door de meerderheid van de EU bevolking niet wordt gesteund.

Wordt de EU een bond van staten of een federale statenbond.  That is the question, geloof ik.

De verdragen geven geen duidelijk antwoord. 
Beide zijn mogelijk. 
Maar de keuze moet wel gemaakt worden en het enige orgaan dat een antwoord kan geven is de Raad van Regeringsleiders. Zij zijn het opperste orgaan en bepalen de strategie van de EU.

Verder werken door de verdragen met behulp van jurisprudentie door het Europees Hof verder te interpreteren en omtrekkende strategieën zoals bij het ESM zal naar ik denk tot steeds meer weerstand bij de bevolkingen van de lidstaten leiden. 
Een weerstand die, zoals in Groot Brittannië is aangetoond, dwars door de politieke partijen heenloopt.

Er zijn bepalingen in het verdrag van Lissbon die duidelijk wijzen op de zelfstandigheid van de lidstaten. Er zijn interpretaties van andere bepalingen in datzelfde verdrag die dat niet doen. Dat verdrag zal zo moeten worden gewijzigd dat het of de ene of de andere keuze omvat.

Gezien de huidige diversiteit in opvattingen binnen de EU die in de loop van de jarenis ontstaan zou er zou zelfs mogelijk de optie uit voorkomen de EU om te vormen tot  twee  groepen, zoals al wel wordt gesuggereerd.

Een groep van landen die deelstaat  in een federale staat willen zijn met de euro als munt.

Een tweede groep die zelfstandige staten willen blijven in een verbond van staten met gemeenschappelijke belangen. Beide binnen de single market. Een keuze ook voor de landen die nu de euro hebben.

Die mogelijkheid valt te verkiezen boven het gevaar de EU uiteen te zien vallen.

Want door gebrek aan daadkracht verder hinken op twee gedachten zal er toe leiden dat de EU inderdaad grote kans loopt uiteen te vallen en dat daardoor ook de voordelen van de single market, die als Europese Economische Gemeenschap een doorslaand succes was, verloren gaan. Dat zou inderdaad rampzalig zijn.

Maar noch politici noch media lijken in staat te zijn de Brexit in een bredere context te zien maar alleen als een specifiek Brits gebeuren dat de EU verder niet wezenlijk treft. Je hoort dat al in de woorden van een aantal regeringsleiders.
Dat wijst op een wel heel grote kloof tussen elite en the man in the street. Maar de tijd van kritiekloos volgen lijkt voorbij, niet alleen in Groot Brittannië. 

Maar dit alles zijn natuurlijk alleen maar de gedachten van een belangstellend leek.