vendredi 18 novembre 2016

De USA en de EU
Is Politiek Correct Wet

Ik had over arbeid en kapitaal willen denken, maar zoals zo vaak komt er weer van alles tussen dat mijn aandacht vraagt.

Moet je Wilders geweldig vinden of het met zijn politieke visie eens zijn om een mening te  hebben over de achtergronden van  dit Wilders Proces?
Natuurlijk niet.
Is het Wilders proces een politiek proces. Een Politiek Correct proces.
Stel dat iemand anders in de zaal of op het podium bij die PVV bijeenkomst geroepen had “meer of minder Marokkanen” en er was “minder, minder”  geroepen.
Zou er dan een proces geweest zijn?
Zou er zelfs aandacht aan zijn geschonken in de pers. Er wordt zoveel geroepen.
Maar Wilders was het die de vraag stelde en Wilders is een belangrijk policitus.
En een politicus die een afwijkende visie heeft van die van de establishment politici.
En omdat het de politicus Wilders was, die deze vraag stelde,  kwam er dit proces.
Dus hoe dan ook een politiek proces.
Want in plaats van te zeggen dat een politicus meer in het politieke debat mag zeggen dan een ander, wordt er nu gezegd dat hij juist omdat  hij een belangrijk politicus is groter verantwoordelijkheid heeft en daarom vervolgd moet worden en dus minder mag zeggen (sorry voor de zinspeling) .
Dus vervolging omdat hij een belangrijk politicus is, dus een politiek proces.

Waar gaat het proces nu over?
Wat is discriminatie en wat is ras als je als OM minimaal twee dagen nodig hebt om naar de opvatting van dat OM zonder enige redelijke twijfel aan te tonen dat de uitspraak “minder Marokkanen” discriminatie is en dat Marokkanen een ras zijn.
Een duidelijker voorbeeld van dagen durende mislukte poging tot  definiëring valt nauwelijks in te denken.

Dan rest de vraag of zo’n definiëring, want die is nodig om tot een veroordeling te komen, ook een objectivering is, dwz voor  alle uitspraken van “minder  ‘mensen’” geldt.
Want vele mensengroepen  behoren niet tot één ras of meerdere rassen, dat geldt voor Nederlanders en ook voor Marokkanen.  
De vergrotende trap “minder” is altijd een keuze en elke keuze is een discriminatie tussen een aantal mogelijkheden wat inhoudt in dat het een te verkiezen valt boven het ander, hetgeen dan altijd als onredelijk  gevoeld kan worden.
En natuurlijk kan er geen objectivering zijn want het gaat hier om een gevoel, een gevoel van gediscrimineerd te worden en zo’n gevoel is altijd subjectief.
Men zou zich dus moeten invoelen in de gevoelens van diegenen die zich gediscrimineerd en beledigd voelen.
En het zou ook kunnen dat zulke gevoelens gebruikt zouden kunnen worden om verhaal te halen.
Maar rechtspraak gaat niet over het invoelen van gevoelens maar over objectieve feiten die al dan niet strafbaar zijn volgens onze wetgeving.
Niet over het hebben van meningen of gevoelens. Ook niet over de meningen en gevoelens van rechters.

Dat wat Wilders gezegd heeft strijdig is met het vigerende gevoel van politieke correctheid is een andere kwestie.
Of strijdig is met de vigerende normen en waarden.
Of gewoon een misselijke uitspraak.
Maar moet dat strafbaar zijn of moet het maatschappelijk met argumenten bestreden worden.
Dat is eigenlijk de kern van de zaak, althans naar mijn amateuristische mening.

Maar de wereld staat toch  op zijn kop want wat, althans volgens de establishment media, welhaast ondenkbaar was, is toch gebeurd Trump is de nieuwe president van de Verenigde Staten en niet de bij de media en polls favourite Hillary Clinton.
En Obama is op afscheidstournee door Europa.
Oorspronkelijk was deze tournee natuurlijk bedoeld om tevens de regeringsoverdracht van Obama aan Hillary Clinton in te luiden.
Maar de verkiezingsuitslag in de USA is anders uitgevallen en Trump, die een behoorlijk andere visie op de wereld heeft dan Obama is de president elect.
Dat dat in Europa even grote verrassing en ontzetting ontketende (lees de Duitse kranten, die de mening hadden doen postvatten dat Trump geen schijn van kans had tegen Clinton bijvoorbeeld) als  in de USA komt ongetwijfeld omdat de establishment media in beide gevallen de Clinton kandidatuur ondersteunden en daarbij zichzelf, gezien de uitslag, behoorlijk belachelijk hebben gemaakt.
Zij hebben daarmee aangetoond dat zij geen objectieve vergaarders en verspreiders van feiten zijn maar of gehoorzame volgelingen van de elite of, wat nog erger is, de idee hebben dat zij zelf tot die elite behoren, of, en dat is het ergste, totaal onbekwaam zijn.
Dat zij in feite propagandisten in plaats van nieuwsverspreiders  zijn.
Dat geldt niet alleen voor de meeste media in de USA maar evenzeer in de Europese Unie.

Wat tevens is aangetoond is dat deze houding zelfvernietigend is omdat mede daardoor steeds groter massa’s lezers hun nieuws op het internet zoeken.
Natuurlijk is het daarbij mogelijk, net zoals bij de oude media,  dat men die bronnen leest en zoekt die men wil horen en niet zoekt wat men zou moeten  weten.
Maar juist door de diversiteit van meningen en nieuws op het internet is men beter in staat uit de verschillende standpunten een eigen mening  te vormen. 
Wat niet mogelijk is als men trouw op een enkele krant is geabonneerd en de tv en radio zenders volgt.
Het internet geeft alle standpunten weer.

Maar dat er nu verwarring heerst over de plannen van Trump is helder.
Kelly sprak in Marrakech over de USA en het klimaat.
Hij had het steeds over het Amerikaanse volk en de wens daarvan het klimaataccoord van Parijs te handhaven.
Hij kon moeilijk anders want het standpunt van Trump over het Parijse accoord is alom bekend.
Nu is het echter merkwaardig dat in het onderzoek van de Verenigde Naties  naar de prioriteiten van de wereldbevolking de klimaatverandering vrijwel overal  als laagste geklasseerd stond en ook in de ontwikkelde landen zeer laag stond.
Dus hoe Kelly’s woorden op waarde te schatten.

Wat ik hoogst merkwaardig vind is dat Mw Merkel nu door Obama wordt gezien als de  reddende engel van de Europese Unie voor het liberaal democratische gedachtengoed.
Moet ik dat uitleggen in de zin dat de andere Europese Unielanden die visie niet zouden steunen.
Mw Merkel feliciteerde Trump trouwens op een wel heel merkwaardige wijze. 
Ze verbond er een hele lijst eisen aan  die juist de visie van het onttroonde democratische bewind vormden.
Wat bewoog Mw Merkel dat te doen.
Het zal toch duidelijk zijn dat de USA zich niet door de EU zal laten voorschrijven welke politiek te volgen.
Temeer daar het eerder aannemelijk is dat de Europese Unie zich steeds geconformeerd heeft aan de politieke lijnen van de Verenigde Staten.

Nu moet daarbij in aanmerking worden genomen dat de Europese Unie zelf zich in een staat van ontreddering bevindt.
De houding tegenover Turkije waar Mw Merkel zich aan gebonden heeft, de houding tegenover Rusland, die met name in delen van Duitsland afwijkt van de sanctiebereidheid die Mw Merkel ten toon spreidt, het illegale migranten probleem dat als een gevaarlijk bubbel doorwoekert  in Griekenland en Italië en niet op hulpgezindheid van de EU landen behoeft te rekenen die alle, Duitsland inbegrepen, de illegale migranten buiten de grenzen wil houden.
De conflictsituatie in de eurozone waar de Commissie (en denk erom Dijsselbloem en consorten hebben in feite niets te vertellen over de eurozone, maar de Commissie onder leiding van Juncker wel) door negeren van verdragen probeert de 3% verbodsgrens te passeren om investeringen (en waarin) te promoten.
Maar juist de landen voor wie dat nuttig zou zijn hebben al veel te hoge schulden om daar nog een meer dan drie procent begrotingstekort tegen aan te gooien.
Bovendien stelt  de Commissie zich zo ten onrechte op als een verkapt Ministerie van Financiën want dit is in het verdrag aan de lidstaten toegewezen.
Tot hun spijt heeft de Commissie geen enkele zeggenschap over de Duitse begroting zolang  die voldoet aan de verdragen.
Noch over de Nederlandse.
Want dat zijn twee landen die door bezuinigingen en hervormingen en economische potentie positieve uitzonderingen vormen in de eurozone.
Wel is de Commissie het instituut dat erop moet toezien dat de verdragen en het S&G Pact worden uitgevoerd, (en dat hebben zij dus vijftien jaar lang nagelaten) en hebben niet de bevoegdheid het onderuit te halen.
Schaeuble, de Duitse Minister van Financiën,  heeft daar al herhaalde keren op gewezen.
Maar Obama heeft juist gepleit voor  meer fiscale stimulering, oftewel meer schuld maken.
Tegen de EU verdragen in.

De EU heeft zich altijd gepresenteerd als voortrekkersland van de klimaat maatregelen.
Maar juist Duitsland worstelt ermee want de energieprijzen lopen uit de hand en de CO2 uitstoot neemt niet af en er zijn tegenstellingen tussen de ministeries van economie en milieu.
Want nu gaat men beseffen wat de Parijse accoorden betekenen voor de economie in echte geldelijke termen.
En dat geldt in feite voor de gehele EU.
Want men heeft echt geld en virtueel geld.
Als men praat over de subsidies aan fossiele brandstoffen heeft men het grotendeels over in hun ogen te lage belastingheffing erop, virtuele besparingen, geld dat niet geïnd wordt en dus niet bestaat.
Als men het heeft over geld dat verdiend wordt omdat er minder schade aan het milieu wordt toegebracht praat men over virtueel geld.
Maar dat kan niet als loon uitgekeerd worden want het is virtueel totdat die belasting echt wordt geheven en die besparingen niet geld zijn dat niet zou moeten worden uitgegeven maar geld dat binnenkomt.
Want virtueel geld is niet bestaand geld.
Maar in Marrakech gaat het om geld dat betaald zal moeten worden (en dus eerst verdiend) om die doelstellingen te bereiken en te financieren.  Echt geld.
En dan komt de concurrentie positie in gevaar.
Want in de wereld economie gaat het om concurrentie, lage  kosten, lage prijzen.
En wat Trump wil is productie terughalen naar de USA.
Dat is alleen mogelijk door kostenverlaging.
Trump denkt in kosten en baten.

Trump  gaat 3 miljoen criminele migranten of migranten met een crlmineel verleden uitzetten.
Obama heeft er al 2,5 miljoen uitgezet. Dus niet veel verschil. En de muur tussen de USA en Mexico is al onder Obama een eind op streek gekomen.
Over de “dreamers” zegt hij dat ze “terrific” zijn, geweldig dus. Daar moet hij over nadenken. Maar de USA kan niet zonder.

Trump zegt over de NATO dat ieder land zijn eigen deel moet betalen. Dat is tot nu toe nooit gebeurd en de USA hebben het merendeel moeten betalen. Daar wil Trump een einde aan maken en anders moet de EU het maar zelf weten.

Idealist is hij niet. En we gaan een nieuwe tijd tegemoet.
En in plaats van door theoretische academici gaat de USA geregeerd worden door pragmatisch zakelijk beleid.
Hoe dat afloopt weet niemand.
Maar men weet dat met geen enkele regering.
Meestal weet de regering het zelf evenmin, om op die toon van amateuristisch denken te eindigen.
Het is een bijeengeraapt stel zaken, maar dat is tekenend voor de EU.














mercredi 16 novembre 2016


Between the devil and the deep blue sea

Het rommelt nog steeds in de politieke wereld.
Dat is een understatement.
In de Verenigde Staten gaan de demonstraties tegen Trump nog steeds door.
Het wordt mij steeds duidelijker dat dat is omdat de democratische partij in de USA niet alleen een politieke partij is maar ook een moreel gelijk vertegenwoordigt.
Met de keus van Trump is zo niet alleen een politieke nederlaag geleden maar is ook een inbreuk gepleegd op dat morele gelijk dat de democraten menen te vertegenwoordigen. 
Het geloof dat de democraten uitstraalden werd door de verkiezingen doorbroken.
Het geloof waarvan de geboden geënt waren in het “politiek correcte”,  de tolerantie grens van de democraten.
Met andere woorden wat zij allen,  ook niet democraten,  oplegden.
Denk erom, het gaat mij niet om het gelijk of ongelijk van dat geloof maar over het afdwingen ervan voor iedereen, democraat of niet.

Het was voor mij duidelijk te horen in wat Obama over Trump zei. 
Trump zou niet ideologisch maar pragmatisch regeren.
Dat was al meteen zonneklaar in zijn uitspraken over de klimaat problematiek hoewel er tijdens de verkiezingscampagne het klimaat buiten de discussies bleef.
Trump wil de klimaat voornemens  in Parijs overeengekomen en die men nu nu in Marrakesh nader probeert te  concretiseren, althans dat is het voornemen, terugdraaien.
Trump heeft al vele malen laten merken dat hij de klimaatverandering niet als iets serieus beschouwt en dat hij, wat de USA betreft,  de Parijse overeenkomst zou opzeggen als hij aan de macht kwam.

Daar kan ook ieder zijn eigen visie op hebben.

Maar zijn pragmatische argument ertegen is dat China er in een gunstiger economische positie door komt dan de USA.
Met Trump komt de zakelijkheid als belangrijkst element de politiek binnen.
Trump bekijkt de wereld vanuit een standpunt van pragmatiek, niet van dogmatiek.
Trump bekijkt de wereld vanuit het perspectief van de handel en industrie en de belangen van de USA.

Hij bekijkt ook de klimaat aanpak vanuit die optiek.

Er is in de middenstaten van de USA al een enorme armoede en werkloosheid ontstaan door het verdwijnen van de industriële productie naar lage lonen landen door de globalisering.

De globalisering heeft twee kanten.
Aan de ene  leidt hij tot het scheppen van (slecht betaalde) productie werkgelegenheid in laten we zeggen economisch onontwikkelde gebieden die daardoor de kans hebben zich verder te ontwikkelen.
Aan de andere kant leidde hij tot het verdwijnen van soortgelijke maar veel beter betaalde banen in de ontwikkelde  landen.
Dan praat ik nog niet over de vorming van multinationals die hun productie overbrengen naar de lage lonen landen en daardoor bij verkoop ervan op het prijsniveau in ontwikkelde landen grote marges konden bereiken en zo kleine bedrijven in de ontwikkelde landen weg konden concurreren.
Maar er kwam geen ander werk in de plaats van, laat ik zeggen, laagwaardig maar goed betaald productiewerk zoals oorspronkelijk wel werd gedacht.
De grote omvang die productie had in het nationaal inkomen werd vervangen door de sterke groei van de service sector, dienstverlening in plaats van productie.
Maar die vond plaats in andere delen van de USA en voor andere werknemers kwalificaties.
Terwijl de kuststaten bloeiden door hun ligging bloedden de productie staten in het midden.
Maar, ik houd dat vol, door die 30/30/30 verhouding bracht dat geen verandering in de politiek.

Trump ziet in het streven van de laatste tijd om het gebruik van met name kolen uit te bannen en te vervangen door alternatieve energiebronnen een groot gevaar voor de werkgelegenheid in de mijnbouw in de USA die toch al onder grote druk staat.
Die vindt plaats ook in de staten die al te lijden hebben gehad onder de productie verplaatsingen.
Trump wil juist productie terugbrengen naar de USA, niet verder afbreken.

Ik heb in vroegere blogs al geschreven dat in de nabije toekomst de energiekosten belangrijker kunnen worden dan de personeelskosten.
In feite is dat in sommige gevallen al zo.
Dat houdt in dat in de concurrentiepositie van landen die energiekosten het verschil kunnen maken tussen groei en krimp.
Het is niet voor niets dat in Duitsland de energieverslindende bedrijven vrijstelling hebben verkregen van de Duitse energie belasting om hun internationale concurrentiepositie niet in gevaar te brengen.
De burgers moeten ook voor die bedrijven de toeslag opbrengen, de EEG Umlage in 2017   wordt naar alle waarschijnlijkheid verhoogd van 6,3 naar 7,1 eurocent per kilowattuur voor de particuliere gebruiker.

Voor Trump zullen, als hij inderdaad productie naar de USA wil terughalen,  die energiekosten van groot belang zijn.
En gezien de toenemende robotisering in de productie en service sectoren met daardoor eveneens toenemend energiegebruik zullen die kosten steeds belangrijker worden en een steeds groter deel van de productiekosten gaan vormen.

Dat brengt nog een mondiaal probleem naar voren.
We zien al bij banken en verzekeringsbedrijven waar steeds meer taken geautomatiseerd gaan worden dat de werkgelegenheid daar onrustbarend snel terugloopt.
Ook daar nemen robots, want ook computers zijn robots, de te programmeren taken over van de mens.
Natuurlijk brengt dat werkgelegenheid mee maar veel geringer in aantal en veel hoger in kwalificaties.
De werkende mens ontvangt salaris en betaalt belasting. Maar what about the robot die zijn werk overneemt.
De besparing en dus lagere kosten en hogere opbrengst gaan niet naar de factor arbeid maar naar de factor kapitaal.
Ik heb daar al eens eerder een blog aan gewijd en zal dat opnieuw doen.

Maar natuurlijk door de bril van een amateur.









samedi 12 novembre 2016

Trump President van de Verenigde Staten 
en 
Juncker President van de Europese Commissie.



Na mijn vorige  overdenkingen vol cijfermateriaal over de economie en financiën van de eurolanden en de bevolkingen ervan dit keer geen overpeinzingen daarover maar eigenlijk over de gehele westerse wereld. 

De westerse wereld is upset.
Trump, de anti politieke kandidaat heeft gewonnen en de toch door de grote meerderheid verwachte winst van Hillary Clinton is  uitgebleven.
Trump President Elect  van de Verenigde Staten.

Het is begrijpelijk dat het verlies van Clinton bij de democraten als een bom is ingeslagen, net zo als bij de republikeinen al veel eerder de keuze van Trump als Republikeinse  presidentskandidaat dat deed.
Trump die ondanks alle tegenwerking van de gevestigde republikeinse orde door het republikeinse deel van de bevolking  verkozen werd en alle establishment republikeinse kandidaten achter zich liet.

Deze verkiezingen waren misschien zelfs niet op de eerste plaats een keuze tussen twee politieke stromingen  maar een verwerpen van de hegemonie van een klein deel van de bevolking, de establishment, de elite die via de steun van de media alle macht in handen van die geselecteerde groep hield.
Een groep die tolerantie alleen intern zag maar naar buiten via een “politiek correct” doctrine juist geen tolerantie toestond. Gedachtegangen die de establishment  als bedreigend vond voor hun visie werden als moreel verwerpelijk afgedaan en konden zelfs tot een uitsluiting voeren.
Zo zou ik de demonstraties tegen de uitslag, die niet altijd vreedzaam zijn, kunnen uitleggen als een gevolg van een teleurstelling dat hun politieke partij niet heeft gewonnen maar lijkt er ook een ondergevoel bij te bestaan dat er iets “politically incorrect” heeft plaatsgevonden, dat de rechten van de establishment zijn geschonden. Dat het niet behoorde  zo te zijn, ondanks die uitslag. Dat het gezien werd als een soort ketterij tegen het democraten geloof dat het enige juiste is.

Deze verkiezingen waren natuurlijk geen precedent. Want niet alleen de Verenigde Staten maar de meeste westers georiënteerde landen worden geregeerd door vertegenwoordigers van slechts een deel van de bevolking (bijvoorbeeld de 33/33/33 verdeling die ik in een vorig blog noemde) gesteund door wat men de mainstream media pleegt te noemen maar waar de naam  establishment media beter bij zou passen.  
Want in deze tijd is het minder en minder de mainstream.

Natuurlijk was de Brexit een voorloper van de ommezwaai in de mening van de totale bevolking.
Ook daar waren de polls ervan overtuigd dat de Remainders zouden winnen. Ook daar bleek dat een vergissing.
Ook daar zien we nu dat de verliezers dat niet kunnen accepteren. Hun visie is de juiste, de Leave stemmers waren slecht voorbereid of hadden er geen verstand van en waren voorgelogen.
Democratie schijnt soms alleen te zijn wat de democraten er van vinden. Meer geloof dan politiek.

Ook onze eigen referendum over het associatieverdrag met de Oekraine is een voorbeeld van de “changing majority” die hoe langer en langer niet meer de zwijgende  is. Ook daar zien we dat de establishment  zich daar eigenlijk niet bij wil neerleggen maar de mening van het volk zo probeert uit te leggen dat het neen een ja wordt. Tot zich in alle bochten wringen toe.

In de eurozone zien we een groeiend verzet tegen de doctrines van de euro waar de praktijk heeft aangetoond dat de oorspronkelijke visie misschien idealistisch gezien voortreffelijk was maar in de werkelijke wereld onuitvoerbaar.
Toch wordt daar ook door de EU establishment de onmogelijkheid ervan (nu door welhaast  iedere expert erkend) genegeerd en leidt dat tot een steeds openlijker verzet en eisen van openbreken van de afspraken door lidstaten, terwijl andere er juist rechtlijnig aan willen vasthouden.

Ook binnen de EU lidstaten en de EU zelf speelt de opkomst van de macht voor het volk en niet van de elite.
Zie naar de presidentsverkiezingen in Oostenrijk, de verkiezingen in Polen en  Spanje, de prognoses voor het komende referendum in Italië, de EU en euro kritische partijen in Frankrijk, Nederland, Italië en zelfs opkomend in Duitsland.
De houding van de oostelijke EU lidstaten die macht terug willen eisen tegenover  de dominantie van het Brusselse technocratische ambtenaren apparaat.
Het tijdperk van zich willoos schikken naar de Brusselse oukases is voorbij.

Juncker, de President van de Europese Commissie, heeft niet bijster vriendelijk gereageerd op de verkiezing van Trump.  Volgens hem  brengt die het risico van verstoren van internationale relaties in grondvesten en structuur. Ook dat Trump niets van de EU weet en dat wij de president elect zullen moeten leren wat Europa is en hoe het werkt en dat Amerikanen gewoonlijk geen belangstelling voor Europa hebben.
Daarvoor had Juncker al twijfel geuit over Trumps inzichten over globale handel, klimaat politiek en de westerse veiligheid.
Naar mijn zeer bescheiden mening wel de allerbeste wijze om een relatie op te bouwen met de nieuwe President  van een wel heel belangrijke bondgenoot.

Gelukkig was de officiële reactie van  President Tusk van de Raad van Regeringsleiders (toch ook samen met Juncker) op een andere toon. Hij bood hun gelukwensen aan en wees op de gezamenlijke waarden van vrijheid, mensenrechten, democratie en geloof in de markt economie. Samenwerking  meer dan ooit belangrijk om de problemen (zoals Isis) aan te pakken, enzovoort.

De EU wil een eigen leger.
Waarom?
In 1948 toen het Sovjet Russische gevaar de westelijke wereld bedreigde werd de NATO, North Atlantic Treaty Organisation, opgericht als een schild tegen dat in die tijd zeer reële gevaar.
De Navo bestaat dus  al sinds 1948 en elke aanval op een lid wordt beschouwd als een aanval op de gehele Navo.
De Navo is dus een verdedigings alliantie en leger dat de militaire verdediging van Amerika en Europa garandeert en waarvan alle legers van de NATO lidstaten deel uitmaken.
Nadat de Sovjet Unie uiteen viel en dus de primaire bestaansreden van de NATO wegviel bleef de NATO desondanks  bestaan en voor andere taken gebruikt. De Balkan bijvoorbeeld.
Maar de zware dreiging was weggevallen en daarmee ook de druk om de nationale legers volgens NAVO normen in stand te houden.
En er werd driftig bezuinigd op de Europese nationale legers die deel uitmaakten van de NATO strijdmacht.
Er is daarom al jarenlang Amerikaanse kritiek op de Europese NATO leden omdat zij niet de overeengekomen 2% van hun budget besteden aan de in stand houding van hun legers.
Nederland bijvoorbeeld besteedt er maar 1% aan.
De USA moesten zo het leeuwendeel betalen voor de garantie op steun aan de Europese leden.
Dat zorgt nu al jaren voor irritatie bij de USA die al jaren lang de Europese leden op hun plichten wijst en nu ook weer bijvoorbeeld bij de EU oostgrenzen hun strijdmacht stationeren.
Bescherming van de oostelijke EU lidstaten waarvoor de NATO bestaat.
Trump heeft dus geëist dat ook de Europese NATO leden hun verplichtingen nakomen. Misschien zo scherp dat als ze dat niet willen ze het zelf maar moeten opknappen zonder de USA.

De Europese Unie wil nu een eigen leger opbouwen.
Naast de beschermende paraplu van en het Opperbevel van de NATO dus een eigen Europese Unie Opperbevel.
Maar over dezelfde legers!
Beide dus voor de verdediging van de EU landen en vredestaken.
Maar de Europese Unie wil een echte staat zijn en dus een eigen leger hebben.
Weer een stapje naar de Federale Unie via de achterdeur.
Maar wat te doen met de eis van Trump dat de NATO landen inderdaad twee procent van het GDP aan defensie besteden en zo ook hun gerechte deel aan de kosten bijdragen.
En hoe verhouden zich dan de opperbevelstructuren van zowel NATO als EU met in feite hetzelfde leger met soms de  USA army er bij en soms zonder.
Wat moet Trump daar van denken?

Maar zoals altijd en immer zijn dit mijn persoonlijke soms verraste en ook bezorgde en misschien onjuiste overpeinzingen bij wat er zoal in de media (niet alleen de establishment) verteld en gedacht wordt.
Want, zoals ik steeds volhoud, de Europese Economische Gemeenschap zonder de nu eraan gekoppelde technocratisch politieke tak, bracht welvaart, welzijn en daardoor politieke rust in Europa.
Want een welvarende bevolking in een welvarend land is een tevreden bevolking en wil alleen maar vrede. Ook al zijn ze niet allemaal even rijk.
Maar meng er de politiek in en zie wat er gebeurt.




mardi 8 novembre 2016

De Eurozone Blues


You load sixteen tons and what do you get, another day older and deeper in debt.

In mijn vorige blog heb ik een overzicht gegeven van de financiële toestand van de eurolanden zoals ik die zag.
Dit blog gaat over de bevolking, de mensen. Maar eerst toch nog wat over de verbanden tussen staat en volk.

Het Nederlandse Nibud heeft uitstekend advies gegeven aan de Nederlanders.
Spaar per maand 10% van het inkomen om financiële tegenvallers te kunnen opvangen, maak een budget van inkomsten en uitgaven om dat kloppend te maken.
Een andere zaak is of dat voor al die huishoudens mogelijk is en dat valt gezien de hierachter volgende grafiek te betwijfelen.

Dat is nu juist precies wat de eurolanden niet hebben gedaan.
Geen 10%, neen, geen enkel procent van het inkomen (het Bruto Binnenlands Product) sparen.
Elk jaar een budget maken waarin de toekomstige geschatte groei verwerkt is en een begrotingstekort voorkomt in plaats van een overschot (=sparen).
Vaak wordt de groei te hoog  ingeschat en het begrotingstekort dus te klein.
Zo wordt dus vrijwel constant de nationale schuld vergroot. Elk jaar meer schuld.

Bij een huishouden, zoals het Nibus aangeeft, zou zoiets rampzalig zijn.
Ook voor een onderneming leidt een dergelijke politiek tot een faillissement.
Hoe is het dan mogelijk dat de eurolanden dat al vijftien jaar vol kunnen houden.

Op de eerste plaats zouden ook de eurolanden dat niet hebben kunnen volhouden zonder de steun van de Europese Centrale Bank die door lage en negatieve rentepolitiek en geld bijdrukken het de eurolanden mogelijk maakt zodanig grote schulden op te bouwen zonder onder de rentelast te bezwijken.

Op de tweede plaats kan een staat, in tegenstelling tot een huishouden en een onderneming, zijn inkomen vergroten door belasting verhoging en andere heffingen die in de staatskas vloeien en zo het tekort verminderen.

Want het inkomen van de staat bestaat voor het allergrootste deel uit die belastingen en heffingen door bevolking en bedrijven op te brengen.
Het zal duidelijk zijn dat deze verhogingen dan wel het inkomen van de staat vergroten maar daardoor tevens de winstgevendheid van ondernemingen en de koopkracht van de bevolking verminderen.

De staat kan zo tijdelijk tekorten compenseren maar loopt dan wel tegen de muur op doordat de ondernemingen en bevolking minder kunnen investeren en besteden en dat daardoor de belasting- en heffingenopbrengst vermindert en de staatsinkomsten dus weer dalen en wederom een belasting- en heffingen verhoging moet volgen.

Dat leidt dus tot een uitholling van de welvaart en het welzijn van de bevolking en een insolvabiliteit van de staat die niet meer aan zijn verplichtingen kan voldoen.

Natuurlijk is het wel zo dat bij staten die geen overgrote schulden door overdadige begrotingstekorten hebben opgelopen er minder lastenverzwaringen voor de bevolking en ondernemingen zijn geweest en dat die staten beschikken over meer fondsen voor de in stand houding van het sociale stelsel en dus meer voor de bevolking kunnen doen.

Het probleem in een notendop is dus dat de eurolanden structureel meer uitgeven dan er aan inkomsten binnenkomt en dat daardoor de bevolking verarmt, een proces dat door de cyclus belastingverhoging daardoor koopkrachtverlies daardoor lagere staatsinkomsten en dus hogere belastingen zichzelf versterkt tot de wal het schip keert.
Maar dat verdoezeld wordt door de schulden steeds verder te laten oplopen. Schuldgefinancierde schijn welvaart.
Zo zijn staat en bevolking aan elkaar overgeleverd.

Naar mijn mening zou die wal en dat schip al lang zijn gebeurd, ware het niet dat de Europese Centrale Bank door het scheppen van 80 miljard euro per maand en de uiterst lage rentepolitiek de overgrote schulden nog “sustainable”, (duurzaam of dragelijk) maakt maar dat dat op de duur tot een grote waardevermindering van de euro kan leiden. Zie nu al de daling van de wisselkoers ten opzichte van de dollar als referentiemunt.

En het zou ook gebeurd zijn met Griekenland en later Portugal en wellicht Ierland als het verdrag van Lissabon was toegepast en geen hulp door de Eurozone en het ESM was geboden. Een hulp waarvan men zou kunnen zeggen dat hij erger was dan de kwaal, want wellicht was het beter geweest uit de euro te stappen en met eigen munt te devalueren en zo de nering naar de tering te kunnen stellen en een gezonde economie op lager peil op te bouwen.
Want nu hobbelen ze van bijna failliet naar volgende bijna failliet.

In het vorige blog was al te zien dat in feite de eurozone (en de EU) een allegaartje is van economisch (en cultureel) totaal van elkaar verschillende landen.
Landen die zo sterk van elkaar verschillen dat een eenvormige en eenzijdige aanpak, zoals door de gezamenlijke munt geëist, een onmogelijke opgave is.

In de hierna volgende grafiek zie ik dat ook voor de bevolkingen er zulke enorme verschillen bestaan in levensomstandigheden dat ook daar een uniforme aanpak uitgesloten is.
En dan gaat het alleen maar over de inkomsten en sociale omstandigheden.



De landen zijn vermeld in volgorde van financiële belangrijkheid voor de eurozone.
Kolom 1 vermeldt het bbp, nationale inkomen (in dollars) , per persoon. Rood gekleurd betekent beneden het eurozone gemiddelde. Dat betekent dus dat per persoon gemeten Spanje en Italië beneden dat gemiddelde zitten.
In elf van de negentien eurolanden is dat lager dan het eurozone gemiddelde.

Kolom 2 geeft het mediaan inkomen per persoon per jaar aan. Mediaan wil zeggen dat er evenveel mensen meer verdienen dan dat bedrag als minder. Dus 50% van de Duitsers verdient meer dan 40942 dollar per jaar en 50% verdient minder dan dat bedrag.
In twaalf van de negentien bevolkingen van de eurozone is de mediaan lager dan het eurozone gemiddelde.

Kolom 3 geeft dat mediaan inkomen per jaar aan per huishouden en in dit geval in euros.  Dus 50% van de Duitse huishoudens heeft meer dan 20668 euros uit te geven en 50% heeft minder dan dat bedrag uit te geven. Minder dan 10000 euros per jaar is rood gekleurd. Dat geldt voor elf van de negentien.

Kolom 4 geeft het totaal percentage  werklozen aan. In feite is dat het aantal dat ingeschreven is als werkzoekende. Mensen die dus geen werk hebben maar niet ingeschreven staan tellen niet mee. Rood gekleurd bij hoger dan het eurozone gemiddelde.
Dat geldt voor negen van de negentien landen.


Kolom 5 geeft het percentage jeugdige werklozen aan. Ook hier weer rood gekleurd indien boven het eurozone gemiddelde.
Acht van de negentien eurolanden kampen met een grotere jeugdwerkeloosheid dan het gemiddelde voor de zone.
In sommige landen is er sprake van een verloren generatie.

Kolom 6 geeft het percentage mensen aan dat risico loopt op armoede of sociale uitsluiting. Dat is dus groep die nog niet in armoede vervallen is maar geen verdere vermindering van inkomen kunnen velen. Ook hier rood bij hoger dan eurozone gemiddelde. Hier negen van de negentien landen.

Kolom 7 geeft een koopkracht index aan. Het geeft aan hoeveel een bepaald pakket aankopen kost bij het gemiddelde loon van dat land vergeleken met, sorry, New York. Dus zowel prijspeil als gemiddeld inkomen wordt in aanmerking genomen. Het zegt dus niets over rijk of arm.

Kolom 8 geeft het minimum loon in euro aan per euroland. Er is een aantal eurolanden dat geen minimum loon kent. Er zijn enorme verschillen tussen de diverse eurolanden in hoogte van dat minimum inkomen.

Kolom 9 geeft aan het percentage inwoners van dat land voor de gehele Europese Unie.
Dus Malta maakt 0,08% uit van de gehele EU bevolking.

Een snelle blik op de rode velden geeft aan hoe de bevolking van een land er voor staat in de eurozone en van welk belang dat is voor de gehele unie. Ieder kan zijn eigen conclusies trekken.

Het lijkt mij dat de grove verdeling die ik voor mezelf maak van 33% voor dat land welvarend , 33% voldoende en 33% zorgelijk wel redelijk zou lijken.
Maar wat de politiek het opkomend populisme noemt kan ook wijzen op een verschuiving  in die percentages.
Inderdaad  wordt kapitaal bevorderd door de monetaire politiek die aandelenbeurzen doet stijgen waarbij de lonen niet meestijgen en geld sparen niets meer opbrengt .
Maar het aantal mensen dat dicht bij die armoede grens leeft en met angst de stijgende energie en woonkosten ziet en het aantal mensen dat vindt dat de huidige politiek uit een hechte elite groep bestaat die het kapitaal bevordert blijkt snel te stijgen hetgeen in de verkiezingscampagne in de USA overduidelijk blijkt.
De groep die zich door de politieke elite in de steek gelaten voelt.

Ook in de eurozone en de gehele EU zie ik die ontwikkeling.
Naargeestig populisme genoemd door elite en media.
Zoals gebeurt die afdoen met een denigrerend verwijzen naar onderbuikgevoelens en gebrek aan kennis van de materie toont aan welke grote kloof er bestaat tussen bureauzittende modelleurs en de bevolking die in de werkelijkheid leeft.

De eurozone is geen homogene eenheid maar een groep van uiterst verschillende landen die door de euro gedwongen een irreële uniforme monetaire en fiscale politiek moeten naleven.
Het is eigenlijk een wonder dat nu, pas na vijftien jaar, de tegenstellingen leiden tot een conflict over die politiek van eenvormigheid te bereiken door austerity, bezuinigingen die altijd voor het grootste deel uit lastenverhogingen voor volk en zakenwereld bestaan en een streven naar structurele hervormingen, een wazig begrip dat in de praktijk beperkt blijft tot ingrepen in de sociale wetgeving en de bureaucratie die beide op brede weerstand stuiten.
De bewustwording dat het economisch en financieel onmogelijk is negentien landen die zo sterk verschillen in een dwingende financieel en economisch eurokeurslijf te wringen en dat dat gaat ten koste van de levensstijl van de bevolkingen begint nu pas door te dringen.
Nu de oplossing nog.



samedi 5 novembre 2016

"modelling and reality" 

Hoe zeg je dat in het Nederlands?
modellen en werkelijkheid.

Wij leven in een hybride of als je dat wilt surrealistisch tijdperk.
Aan de ene zijde rekenmodellen die mathematisch werkend subjectieve input verwerken tot subjectieve output. 
Aan de andere zijde de werkelijkheid die volgens andersdenkenden wordt aangepast aan de modellen of waarvan in andere gevallen door mededenkenden gezegd wordt dat hij zonder die modelmatige aanpak nog slechter zou zijn geweest.
Dat laatste, uiteraard, tenzij de uitkomsten van de rekenmodellen overeenkomen met de werkelijkheid.
Kritiek op discrepanties tussen modellen en werkelijkheid wordt gezien als een heresie, een strafbaar feit, twijfelen aan een algemeen aanvaarde wetenschap, een contradictio in terminis want wetenschap wordt juist gekenmerkt door drie dingen. Twijfel, Toetsing aan de Feiten en Verdere Ontwikkeling.
Anders geloofden we nog dat de aarde het middelpunt van ons met het blote oog waarneembare heelal is.
Maar terwijl de centrale banken, beurzen en analisten vol spanning de uitkomst van de Amerikaanse presidentsverkiezingen afwachten staat de euro steeds meer in het centrum van de belangstelling.


Gaat het nu echt goed met de eurozone zij het met maar matige snelheid zoals ik steeds lees.
Want er kan dan enige groei zijn, de schatting is 1,6% in 2016, maar die is toch maar heel matig gezien de monetaire steun van de ECB, de lage olie en grondstoffenprijzen en de lage koers van de euro ten opzichte van de dollar zoals ik in een vorig blog heb laten zien.
Deze groei is ook nog steeds lager dan de begrotingstekorten die voor 2016 op 1,8% geschat worden, indien de lidstaten zich aan de afspraken houden.
En beide zijn het schattingen want pas in  de loop van 2017 kunnen de juiste getallen en percentages worden berekend.
En gezien de waarschuwingen die de Commissie heeft laten uitgaan naar een flink aantal lidstaten kan dat deficit wel eens hoger uitvallen.
Want de migrantenstroom zal weliswaar het Bruto Binnenlands Produkt BBP (GDP) verhogen maar zal schuldgefinancierd moeten worden waardoor schuld en tekort zullen stijgen.
Italië en Frankrijk waarschuwen er al voor maar het geldt voor alle landen die migranten in grote aantallen opnemen.

Vooraanstaande economen, ook diegenen die in het begin de euro als positief zagen,  waarschuwen nu steeds vaker dat de euro op de huidige koers ineen zal storten en de EU in zijn val meeslepen. Sommigen van hen zien zelfs geen realistische oplossing.

Bezien we de groei, begrotingstekorten, staatsschulden en werkloosheidpercentages dan begrijpen we hun vrees.

De volgende tabel maakt het mogelijk een overzicht te geven over de toestand van de eurozone.
Want groei, begrotingstekorten, staatsschulden en werkloosheidpercentages geven de gezondheid van de staat weer en de invloed ervan op de gehele eurozone.
Er moet ook een onderscheid worden gemaakt tussen de economische toestand van de staat en die van de bevolking.
Het werkloosheidspercentage geeft wel ook een aanwijzing voor dat laatste.
Hoge werkloosheid gaat gepaard met grotere kans op armoede. Maar ook bij lage werkloosheid bestaat de kans op in work poverty. Maar dit gaat over de staat, niet de bevolking.




 In deze tabel zien we in kolom 1 het BBP (GDP) van december 2015 in dollars.
Kolom twee geeft het geschatte groeipercentage van 2016 weer.
Kolom 3 de daaruit voortvloeiende BBP in dollars van 2016.
Kolom vier geeft aan welk percentage deze 2016 BBP per land uitmaakt voor de gehele eurozone, met andere woorden de belangrijkheid van dat land voor de eurozone.
Kolom 5 geeft aan het percentage werklozen,
Kolom 6 het percentage staatsschuld tov het BBP van de lidsstaat.

Kleur rood geeft aan de gevaarlijke zone, groen de middelmatige, blauw de voldoende.
Een schuld van meer dan 70% is rood, een werkloosheidspercentage van hoger dan 9 is rood,
Een groei van minder dan 1% is rood, tussen 1 en 1,5% groen en boven 1,5% blauw
Een percentage van 2 of lager in kolom 4 geeft aan nauwelijks financiële invloed op de totale eurozone,
een percentage van 5 of hoger geeft aan grote financiële invloed op de totale eurozone,  tussen 2 en 5% geringe financiële invloed.

Zo toont de tabel niet alleen de toestand van elke lidstaat individueel maar ook de impact daarvan op de totale eurozone.
Zo zien we dat er van de vijf financieel belangrijkste landen die gezamenlijk 82,68%  van de financiën van de eurozone opleveren,  Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje en Nederland alleen Duitsland en Nederland (samen 35,63% van de gehele eurozone) een gezonde toestand vertonen  en Frankrijk, Italië en Spanje (samen 47,05%) in grote problemen verkeren. 

Het is dus goed verklaarbaar dat deze economen tot hun negatief, soms zelfs vernietigend oordeel kwamen.
Wij moeten daarbij ook in aanmerking nemen dat de ECB via de belofte "whatever it takes" en de steun door monetaire easing waardoor de wisselkoers van de euro sterk is gedaald en het opkopen van staatsobligaties van een waarde van al meer dan een biljoen euros en daardoor de rente ervan te drukken en de lage rentepolitiek een ineenstorten tot nu toe heeft weten te voorkomen.

Het is duidelijk dat na 15 jaar euro en in die tijd een steeds groeiende schuld en onvoldoende groei doorgaan op de huidige weg niet zinnig is.

Kan de euro nog wel op de rails gezet worden?

Allereerst moet worden geregeld dat het negeren en omzeilen van de voorwaarden aan de euro gesteld in de verdragen moet worden teruggedraaid.
Dat houdt dus op de eerste plaats in geen steun, direct of indirect, van de lidstaten onderling of van de ECB.
Op de tweede plaats een strikt vasthouden aan het verzwaarde Stabiliteits en Groei Pact. Geen begrotingstekorten hoger dan 0,5%, geen staatsschuld hoger dan 60%.
Dat laatste zou kunnen worden vervangen door een staatsschuld met een rentelast die minder bedraagt dan bijvoorbeeld 80% van de economische groei.

Het allerbelangrijkste is echter erkennen dat het economisch potentieel van de eurolanden sterk uiteenloopt ook door culturele verschillen die niet te overbruggen zijn.
Je kunt van Griekenland geen spiegelbeeld van Duitsland maken.
Er zullen dus binnen de eurozone landen zijn die met de bestaande structuren kunnen leven en een gezonde balans vertonen en landen voor wie de voorwaarden te zwaar zijn en dus steeds een negatiever balans vertonen.
Structurele geldstromen van sterker naar zwak zouden die onbalans wellicht kunnen herstellen.
Dat is echter politiek en economisch onmogelijk.
Dat te bagatelliseren door te wijzen op Noord en Zuid Italië en Vlaanderen en Wallonië en de Randstad en Drente houdt geen stand.
Dat zijn regios binnen bestaande staten met dezelfde wetgeving voor die regios en zelfs daar is er stijgend verzet tegen structurele geldstromen van florerend naar kwijnend.
Bovendien helpen ze niet om die regios beter te laten floreren, integendeel ze houden de huidige toestand in stand omdat die door die steun draagbaar is.
Zonder voor een voor alle landen dezelfde geldende wetgeving is zo'n constructie in de eurozone onmogelijk en de politieke unie die daarvoor noodzakelijk zou zijn bestaat alleen in de geest van de modelgestuurde eurofielen maar niet in die van de lidstaten en de bevolkingen ervan.
Tenslotte is de bijkomende problematiek dat er juist bij de toplanden de schuldenlast ondraagbaar is terwijl hij bij kleine, later toegevoegde landen, gunstiger is.

Een door de lage rentepolitiek en money glut opgebouwde ondragelijke staatsschuld van meer dan 90% voor de gehele eurozone met acht lidstaten van de negentien die net onder of veel meer dan 100% staatsschuld hebben waarvan drie tot de top vijf eurolanden behoren is niet alleen een rem op mogelijke investeringen maar in feite een solvabiliteits probleem dat alleen door de opkooppolitiek en rente politiek van de ECB overeind gehouden wordt.
Want bij een marktconforme rente zou deze onbetaalbaar zijn.
Kijk naar de vrees van Portugal dat zij de junk status zouden krijgen toebedeeld, hetgeen op het nippertje is voorkomen.
De junk status zou het de ECB onmogelijk maken Portugese obligaties op te kopen en de rente erop zou dan omhoog vliegen met alle gevolgen van dien voor nieuwe leningen.

En deze opkoop politiek kan natuurlijk tot in het oneindige worden voortgezet maar zal dan noodzakelijkerwijs leiden tot een inflatie die uit de hand zou gaan lopen. Want terwijl de oorspronkelijke gedachte was het nieuw gedrukte geld te steriliseren door elders geld uit de circulatie te halen en bovendien bij de vervaldatum van de opgekochte obligaties de opbrengst ervan uit de circulatie te halen, zodat de totale geldhoeveelheid op de duur weer tot normale proporties zou worden teruggebracht en de balans van de Centrale Bank weer slinkt, gebeurt dat niet (ook niet in de USA en het VK) zodat het nieuwe geld in de circulatie blijft.
En hoe meer geld hoe lager de waarde.
Verschillen in potentie, te hoge schuld, te weinig groei.

Men zou de euro kunnen afschaffen en de oorspronkelijke munten weer invoeren.
Maar wat dan te doen met de eurozone schuld van meer dan 9 biljoen euros, de ECB balans, die, dacht ik, haast 4 biljoen bedraagt, het target 2 systeem dat bulkt van de vorderingen erop door Duitsland.
Natuurlijk hoor je dan het argument dat dat toch op het ene of andere moment zal moeten gebeuren.
En daartegenover het argument dat je dan weer met 19 verschillende muntsoorten moet werken hoewel dat in het digitale tijdperk geen groot probleem zo zijn.

De staatsschuld zou natuurlijk voor een deel geparkeerd kunnen worden bij de ECB tegen een zeer lage rente.
Stel dat de ECB (hetgeen nu verboden is) staatsobligaties direct van de lidstaten opkoopt tot er per lidstaat een schuld van 70% overblijft. Bij elke vervaldatum wordt een nieuwe obligatielening voor hetzelfde bedrag en dezelfde voorwaarden opgesteld. De schuld blijft zo bestaan maar wordt geneutraliseerd.

Bij het voortzetten van de huidige situatie zou dat het probleem alleen verschuiven en verergeren. Wanneer immers de groei lager is dan het begrotingstekort wast de schuld weer aan.

Deze vorm van schuldneutralisering heeft uitsluitend zin als hij  gepaard gaat met een duaal muntstelsel zoals bijvoorbeeld bij de Matheo Solution van Ten Dam.
In feite voert elke lidstaat een eigen munt in maar de euro blijft als overkoepelende munt en voor buitenlandse handel bestaan.
De eigen munt krijgt een voor dat land geschikte waarde ten opzichte van die overkoepelende euro. Een devaluatie dus die rekening houdt met de potentiële economische kracht en de cultuur van het land.
Doordat de schuld geneutraliseerd is tot een draagbaar niveau door de ECB en het land een eigen munt heeft die concurrentie met andere landen mogelijk maakt heeft dan elk land de kans zich te ontwikkelen naar eigen mogelijkheden zonder de ondragelijke schuldenlast.
Een centrale investeringsbank zou daarbij grote diensten kunnen bewijzen zonder dat de schuld toeneemt.
Er is een sinequa non: elk land moet een gebalanceerd budget aanhouden. Geen begrotingstekorten en dus geen nieuwe schulden.
Daar staat of valt alles mee.
Het is dus weer de verantwoordelijkheid van het land zelf om te hervormen en te saneren.
Maar ondanks de eigen munt en eigen fiscale politiek blijft er er een centraal toezicht om de begrotingen gebalanceerd te houden.
Dat houdt in dat landen die zich niet aan de regels willen houden de eurozone zullen moeten verlaten maar dan wel hun deel van de schuld aan de ECB moeten betalen.
En bij vrijwillig verlaten van de zone moet het land zijn percentuele aansprakelijkheid voor de schulden van de ECB kwijten, met andere woorden betalen ook voor de schulden van andere landen.

De functie van de ECB wordt er ingrijpend door gewijzigd.
Directe steun voor de schuld neutralisering
Omdat elke lidstaat weer zijn eigen munt heeft en een eigen monetaire politiek vervalt de taak van de ECB voor de stabiliteit van de diverse munten.
Die wordt  via de wisselkoersen ten opzichte van de euro geregeld.
De ECB verliest daardoor zijn onafhankelijkheid en zijn zelfstandigheid.
En de ECB zal zijn toezicht op de banken moeten verscherpen

Maar dit zijn de ongeremde overdenkingen van een amateur.
Maar evenzeer is het zo dat als er niet wordt ingegrepen op deze fundamentele punten er een moment komt waarop het schip de wal keert.
Waarbij het schip de economie is en de wal de eurozone.
Vandaar het omgekeerde gezegde.