Wat staat ons nog te wachten

Aanstaand weekeinde wordt in Japan de Vergadering van de G7 landen gehouden. de Regeringen van Canada, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, het VK en de VS komen daar bijeen om over de financiële en economische politiek voor de komende tijd te spreken en afspraken te maken.

De afgelopen week zijn er voorbereidende gesprekken geweest door de ministers van financiën. Er is gesproken over de monetaire en fiscale politiek en structurele hervormingen.

Natuurlijk was er gezien de samenstelling een soort confrontatie van losse monetaire (QE en rente) politiek, losse fiscale (belastingen en schulden) politiek en structurele hervormingen.

Japan, de gastheer,  en enkele andere landen streefden naar de losheid van een schuldgefinancierde conjuctuur injectie,  maar een mengeling van fiscale en monetaire gekoppeld aan structurele hervormingen leek toch wel de uitkomst te zijn.

Het gevaar van een currency war, door wisselkoersmanipulaties (oa door QE) moet vermeden worden. Daarbij ging het voornamelijk over de verhouding dollar yen. Weidman wees erop dat wisselkoersen geen actief instrument van de geldpolitiek mochten  zijn.

Het aanstaande weekeinde zullen de regeringsdelegaties de te volgen politiek vastleggen. In hoeverre hij dan ook gevolgd zal worden staat niet vast. Mondiaal speelt duidelijk het probleem van de overmatige, vaak onhoudbare staats en private schulden. Schulden die sinds 2008 in plaats van af te nemen enorm zijn gestegen. Een probleem, dat moeten we onder ogen zien, dat elk jaar verergert en de speelruimte voor fiscale politiek, als die er nog is, verkleint. En de monetaire ingrepen van centrale banken kunnen dat niet opvangen mede gezien de slijtage in uitwerking die ze vertonen. Structurele hervormingen stuiten echter op veel sociale weerstand. Een gordiaanse knoop.Maar het is niet het enige probleem in de EU.

Hoe je het ook keert of wendt, er valt niet te ontkomen aan het illegale migranten probleem.

Mw Merkel reist dit weekend weer naar Istambul voor een vergadering over UN noodhulp aan vluchtelingen. Daarna heeft ze een onderhoud met Erdogan. Wat dat voor zin heeft is wat onduidelijk. Want al spreekt ze daar haar ongenoegen uit over de ontwikkelingen in Turkije, zeggenschap erover heeft zij niet, wel afhankelijkheid van Erdogan.

De onder-voorzitter van het EP pleit voor een mandaat voor Commissie directieven in Griekenland. Weer een zinloze stap naar verdere machtsoverdracht. Dat zal niets uitmaken voor de grensbewaking zolang ieder die illegaal binnenkomt asiel kan aanvragen.  Zie verderop in dit blog hoe het op de Griekse eilanden daarmee verloopt.

Ik lees dat de VVD wil dat migranten van buiten Europa geen recht op asiel kunnen claimen. Het is natuurlijk pure verkiezingspraat want de VVD kan geen internationale verdragen over de mensenrechten opzeggen. Die zijn ook vastgelegd in het verdrag van Lissabon. Wel zou de Raad van Regeringsleiders een voorstel kunnen doen deze verdragen gezien de ontstane noodtoestand tijdelijk buiten werking te stellen. Maar zo'n inderdaad effectieve stap zal nooit overwogen worden.

Er wordt vanuit verschillende gezichtspunten naar de overeenkomst met Turkije gekeken.

De  organisatie Pro Asyl klaagt dat de mensenrechten schendingen in Turkije een onmiddellijk opzeggen ervan eisen. In Turkije en ook in Griekenland wordt vluchtelingen systematisch hun rechten ontnomen.

Op de Griekse eilanden zoals Lesbos zijn 3000 migranten geïnterneerd en er zijn geen juristen genoeg. Er zijn al 13 migranten teruggestuurd zonder behandeling van hun asielaanvrage. Europa sluit de ogen.

"De kanselarij neigt ertoe voor Erdogan door de knieën te gaan" kopt Die Welt boven een interview van het blad met een euro parlementariër. Er is geen rechtlijnig beleid, het zwalkt tussen afwijzen en aanbieden.

Intussen heeft een Grieks gerechtshof in Lesvos bepaald dat Turkije onveilig moet worden geacht en wilde op die gronden geen asielaanvrage afwijzen.

Maar toch zijn er afgelopen vrijdag 51 migranten van velerlei afkomst naar Turkije teruggestuurd.

Op Lesvos zijn 100 van de 174 asielaanvragen door het Asielhof toegewezen, de afgewezenen hebben beroep aangetekend.

Op het eiland Chios is de politiechef afgetreden vanwege de migrantencrisis.

Er zijn nu 2500 migranten op het eiland en er kunnen slechts 10 asielaanvragen per dag afgehandeld worden. En vrijdag kwamen er weer 99 nieuwe migranten bij.

Macedonië is een rechtzaak begonnen om een einde te laten maken aan de bezetting van de spoorlijn naar Macedonië en de wetteloosheid in het kamp bij Idomeni.

Griekenland beloofde opnieuw dat het kamp zou worden geëvacueerd naar andere centra in Noord Griekenland.

In de Spiegel wordt erover geklaagd dat Turkije hoogopgeleide migranten niet met de uitruil laat gaan. Bij de migranten die Turkije stuurt zijn opvallend veel medische gevallen en laagopgeleiden. Turkije heeft de UNHRC, die officiëel over de overdracht gaat maar dat aaan Turkije gedelegeerd heeft,  medegedeeld dat Syrische academici niet voor de 1 op 1 inruil in aanmerking komen.

De relocatie, het verdelen over de EU lidstaten van migranten loopt absoluut niet, medio mei zouden er 20.000 migranten herplaatst zijn volgende de planning. Het totaal is echter 1500. Uit Griekenland 909 en 591 uit Italië.

In Griekenland (het vasteland) dreigt een humanitaire crisis hierdoor. Het aantal geregistreerde migranten in Griekenland bedroeg vorige week 54.574. Hoeveel ongeregistreerden er zijn moet nog blijken. Op de Griekse eilanden  zijn er meer dan 8500 migranten.

Ook in Italië is een grote instroom die tot problemen kan leiden. De afsluiting door Oostenrijk van de Brennerpas zou niet doorgaan, maar nu het aantal illegale migranten stijgt gaat Oostenrijk toch eextra grenswachten naar de pas sturen. Dat zal weer tot wrijving met Italië leiden.

Bij de EU regeringsleiders is er nog steeds onenigheid over het verdeel plan. De Commissie heeft al gedreigd met 250.000 euros boete voor elke volgens hun verdeelsleutel niet gerelokeerde migrant. Dat heeft bij de Oostelijke lidstaten tot grote verontwaardiging geleid.

De resettlement uit Turkije (de een op een regeling) vertoont zoals de Spiegel schrijft ook problemen. Tot nu toe zijn er 177 geresettled in de EU. De planning was in Griekenland 2000 migranten per maand te behandelen en er dit jaar maximaal 72.000 op te nemen (12 x 2000).

Als je daarbij de onzekerheid over Turkije's doorzetten van de uitwisseling als er problemen met de 72 voorwaarden voor visa vrij reizen blijven bestaan en eventuele andere voorwaarden die Turkije zou stellen is het geen vertrouwenwekkend beeld.

In Lybië, lees ik,  zijn er 800.000 potentiële vluchtelingen. Hoeveel kans zullen de pogingen om daar een veilige zone te vormen hebben. Zal de suggestie de tegen isis strijdende rebellen te bewapenen een veilig Lybië opleveren. Datzelfde kun je je afvragen van Syrië.

En is Europa echt moreel verplicht vluchtelingen uit andere werelddelen op te vangen.

De enige conclusie die nu te trekken valt is dat een aantal EU landen voor  illegale migranten door de voor hen uiterst gunstige levensomstandigheden en het feit dat iedereen er asiel kan aanvragen een enorme aantrekkingskracht uitoefent en dat de mensenrechtenwetgeving het praktisch onmogelijk maakt hen te weren.

Het is dus duidelijk welke maatregelen genomen zouden moeten worden om die aantrekkingskracht en de onmogelijkheid ze buiten de EU te houden op te heffen.

En dan te bedenken dat dat maar één van de cruciale problemen is.

Remain of Leave.

Dit keer zijn het de kiezers, de gewone mensen, die het voor het zeggen hebben

Het blijft rumoerig over de ECB en het Referendum. In Duitsland is er weer een gang naar het Verfassungsgericht (dat overigens nog een finale uitspraak moet doen over de QE van de ECB) maar nu over het voornemen van de ECB ook corporate assets, ruw gezegd obligaties, dus schulden,  van bedrijven, op te kopen. De indieners van de klacht zien daar weer een onrechtmatige zaak in die buiten het mandaat van de ECB valt, directe steun aan bedrijven.

In Bloomberg staat een bijdrage waarin wordt gesteld dat maatschappijen hun dividenduitkeringen  deels kunnen financieren met de  0% leningen want ze willen hun dividenduitkeringen op peil houden ook al spoort dat niet met de bedrijfsresultaten. Je zou het kunnen uitleggen dat wat de spaarders wordt ontnomen door de lage, 0% rente en negatieve rente, nu deels verdwijnt naar het kapitaal en dividenduitkeringen financiert.

Maar terug naar de impasse in de EU en eurozone.

Ik geloof dat er zoveel consequenties aan het Britse referendum verbonden zijn, wat de uitslag ook zal zijn dat men die in beschouwing moet nemen zonder partij te kiezen. Ik probeer er van een aantal een beeld te geven, maar dat beeld is gecompliceerd.

Boris Johnson, de oud burgemeester van Londen en "Leave" voorvechter heeft verklaard dat de EU probeert een Europese superstaat te stichten, net als Hitler, alleen met andere middelen.
Dat kwam hem natuurlijk op woedende reacties uit het "Remain" kamp te staan.
Beide politieke kampen proberen de kiezer de voordelen van hun keuze en de nadelen van de andere te laten zien.
Angst, Economisch Duimzuigen, Wilde Voorspellingen, Halve (en misschien wel Hele) Onwaarheden. Multinationale Belangen, Eigen Baas. Alles wordt uit de kast gehaald.
Maar de kiezer zal dit keer beslissen, niet de politici. Dat is het grote verschil.

Dus hoe wordt er eigenlijk niet door de  politieke elite maar door de gewone man over het Britse referendum en ook de EU gedacht. 

Het gerenommeerde onderzoeksbureau Ipsos Mori heeft daar onderzoek naar gedaan.
Bij 14  landen binnen en buiten EU en 11030 volwassenen.

Ongeveer de helft van de ondervraagden was van mening dat Groot Brittannië de EU zou verlaten. In GB zelf was dat 35%.

Voorts vond 45% van de ondervraagden dat er ook in hun eigen land  een referendum zou moeten komen over "in" of "uit".
Ongeveer 50% van de Italianen, 40% van de Fransen en Zweden  zouden dan voor "uit" stemmen, maar slechts 22% van de Polen.
Brexit zou een domino effect kunnen hebben vond 48% van de ondervraagden in de EU landen.
Bijna 50% dacht dat de EU economische en reputatie schade zou lijden door een Brexit. Minder dan 40% dacht dat dat voor GB het geval zou zijn

En wat denken de ondervraagden over de EU in 2020.

Mori heeft het uitgezocht.

6% denkt dat er dan één EU regering zal zijn, 15% wil dat hun land daar naar streeft

16% denkt meer integratie, 24%  hun land daarnaar streven
39% denkt dat de EU zoals nu zal zijn, 18% hun land daarnaar streven
29% denkt minder integratie, 23% hun land daarnaar streven
11% denkt dat de EU dan niet meer bestaat, 21% wil dat hun land daarnaar streeft
Op  http://www.ipsos-mori.com/researchpublications 9 mei staat het gehele onderzoek.

Er  bestaat dus niet alleen, zoals uit het vorige blog en de tabel daarin blijkt, een financiële impasse met de austerity politiek van zuinigheid en vlijt tegenover de losse politiek van  meer uitgeven aan investeringen en dus hogere schulden in de eurozone.

Terwijl  beide dan ook nog overschaduwd worden door de internationaal vergeleken torenhoge, objectief gezien onhoudbare  staatsschulden in de eurozone.
Maar uit de Mori enquete blijkt ook een existentiële impasse.
Het bestaansrecht van de Europese Unie. De richting waarin de EU zich ontwikkelt.
En het verlangen daarover als bevolking, kiezers,  te kunnen oordelen in referenda zoals in juni in Groot Brittannië.

Wat ver in het verleden ligt maar wel de oorzaak is van de huidige impasse is de idealistische tijd van het Verdrag van Maastricht in 1992 toen de Europese Unie werd gesticht en de euro als enige munt van de unie werd ingevoerd, de EU als Economische en Monetaire Unie werd beoogd, vol optimisme en vol vertrouwen dat dat een nieuwe Europese oorlog zou voorkomen.

Als beperking van de fiscale onafhankelijkheid van de lidstaten werd een begrotingstekort van 0,5% als grens vastgesteld en een staatsschuld van maximaal 60%  beide van het bruto binnenlands product.
En de Europese Unie als toezichthouder zou optreden als een lidstaat een begrotingstekort van meer dan 3% zou hebben.
Men hief het glas en zette de handtekening. De zoveelste al en er zouden nog vele volgen.
De Europese Unie was een feit geworden.

In 2007 bij het verdrag van Lissabon werd, ik geloof door Duitsland geëist, de bepaling toegevoegd dat de lidstaten elkaar onderling niet financieel direct mochten steunen en de ECB dat evenmin mocht doen.

De eigen munt van de EU is dus de euro en alle EU lidstaten moeten die munt invoeren.  Maar ten tijde van het verdrag van Maastricht konden de lidstaten niet allemaal aan de toelatingsvoorwaarden voldoen. Pas in 1999 werd daarom  de euro officieel ingevoerd en in januari 2001 in omloop gebracht. In 1998 zag de Europese Centrale Bank, de ECB het levenslicht.

De euro werd dus niet in één klap ingevoerd. Niet elke lidstaat voldeed  aan de voorwaarden en dus zou er een voorhoede komen die de munt al zou invoeren en de rest zou volgen zodra ze ook aan die voorwaarden voldeden.  Twaalf lidstaten gebruikten hem in 2001.
De Europese Unie met de Europese Munt Unie hadden dus wel het licht gezien, maar de muntunie was nog lang niet algemeen.

In 2001 was dus de te waterlating van de euro en in 2003 maakte het schip al slagzij omdat de twee centrale steunpilaren van de EMU, Duitsland en Frankrijk, er niet in slaagden binnen dat 3% begrotingstekort te blijven. Geen bestraffing en dus was het hek van de dam. 2008 maakte duidelijk hoe de eurozone er in werkelijkheid voor stond. Nu in 2016 is het GDP weer ongeveer op het oude peil. Maar de schulden zijn voor de landen boven de streep in de tabel veel en veel hoger dan in 2001, torenhoog. Zoals ik als zei, na Japan en de VS  de hoogste onder de belangrijke landen. Een betonnen blok aan het been van de vooruitgang.

Een fiscale unie met alles gemeenschappelijk zou een einde van het conflict over de austerity/loose politiek kunnen zijn.  Dan zou er structureel geld van onder de streep naar de landen erboven kunnen vloeien. Maar verboden in het verdrag van Lissabon, hoewel ook bij de bailouts daarvoor een sluiproute is geschapen door het ESM op te richten.

Maar een fiscale unie zonder gemeenschappelijke sociale en belastingwetgeving is juridisch en practisch onmogelijk. Denk aan pensioen leeftijden en systemen om slechts één ding te noemen. Dan zou het gewoon geld weggeven worden. En het zou de potentiële verschillen tussen de lidstaten niet opheffen. Maar de verschillen tussen de lidstaten zijn zo onoverbrugbaar groot dat een gezamenlijke sociale en belastingwetgeving uitgesloten is. Dat is juist de reden waarom de euro nooit een succes kan zijn.
Zelfs Duitsland, dat al financiëel enorm veel heeft moeten toegeven om hun grote ideaal, het verenigd Europa, te bereiken zal het daarom nooit kunnen toestaan.

Een ander probleem zal de komende jaren actueel worden. Iedere EU lidstaat moet volgens het verdrag van Maastricht verplicht de euro invoeren als men aan de voorwaarden er voor voldoet, het VK en Denemarken uitgesloten.

Maar wie gelooft in alle ernst dat de armlastige landen die om geopolitieke redenen tot de EU zijn en zullen worden toegelaten ooit aan die voorwaarden zullen kunnen voldoen.
Dat zou betekenen dat de EU altijd in een tussen stadium zou blijven verkeren met volledige lidstaten met de euro als munt en een aantal dat er bij blijft hangen en waarschijnlijk blijvend steun van de EU zal behoeven.

Als bij het referendum in juni a.s. de Britten besluiten in de EU te blijven en beslissingen van de EU die op de euro slaan niet voor hen zullen gelden zal er dus een situatie van twee regelgevingen zijn ingevoerd, de algemeen geldende en die alleen geldend voor de eurolanden. Een onmogelijke toestand, één EU met twee regelgevingen waarbij het vrijwel onmogelijk is die twee elkaar niet te laten beïnvloeden. Een Europese Unie die tegen de verdragen ingaat.

Dat houdt twee mogelijkheden in.

De EU komt nooit af maar blijft in theorie vasthouden aan de verplichting dat elke lidstaat de euro moet invoeren als hij aan de voorwaarden voldoet.
De EU splitst zich op  in een groep eurolanden en een groep niet eurolanden, maar beiden geworteld in het verdrag van Lissabon met de daarin vastgelegde bestuursstructuur.
Dan moet echter wel dat verdrag gewijzigd worden met de bepaling dat de euro niet de munt van alle EU lidstaten is en moet de positie van wat dan de eurogroep is in het verdrag opgenomen wordt.
Want de eurogroep heeft een informele status, is een ad hoc club zoals Yanis Varoufakis vorig jaar te horen  kreeg en valt onder het bestuur van de EU. 

Zo wordt er internationaal  al gesproken over een kern die verder integreert  en daarnaast EU lidstaten met een of meer niveaus van binding aan de EU, een soort à la carte EU waarbij door Brussel naar zich toegetrokken bevoegdheden weer naar de nationale parlementen terugkeren.

Dat dat eerste niet de bedoeling was van de founding fathers is wel duidelijk.
Ook komt dan naar voren dat landen zouden moeten kunnen overstappen van de euro naar een eigen munt zonder het EU lidmaatschap te verliezen.
Want dan is de euro niet meer de enige munt van de EU en is de EU geen Economische en Monetaire Unie meer. Maar Juncker heeft gezegd dat de verplichting de euro in te voeren blijft bestaan. Dat is dus het officiele standpunt. Maar standpunten in de EU zijn standpunten van de dag. Dat blijkt al sinds de oprichting.

Hoe de toekomst van de Europese Unie zich dus verder zal ontwikkelen valt niet te voorspellen.

Wel is duidelijk dat de uitkomst van het Britse referendum hoe dan ook niet alleen de toekomst van het VK zal bepalen maar ook die van de EU.
Een "remain" zou de EU sterker kunnen maken omdat de vrees voor een Brits uittreden dan niet meer bestaat.  Het VK staat dan veel zwakker tegenover de EU dan voor het referendum. Want in dat geval willen de kiezers de EU.
Dat er dan een "gelagerde" EU zou ontstaan met het VK met Denemarken en andere lidstaten zonder euro en weer andere lidstaten (potentieel) met de euro lijkt onwaarschijnlijk, hoewel dat wel de visie van Cameron is.
Waarschijnlijker dan is het zwijgend accepteren van niet euro waardige landen en binnen de eurozone via de ECB steun aan zwakke landen. Het streven naar meer integratie binnen de eurolanden. Zoals nu ook getracht wordt. Het verschuiven naar de toekomst van de schuldaflossing (bijvoorbeeld omzetten naar onaflosbare obligaties) in de hoop dat toekomstige inflatie de schulden in waarde zal doen verminderen en groei dat in percentages zal doen.
De opvatting van Cameron dat er een "reformed Europe" door de onderhandelingen is ontstaan lijkt mij met mijn lekenblik erg optimistisch als ik zie dat de andere EU landen maar bitter weinig  wilden toegeven.

Een Brits uittreden zou zo'n "gelagerde" EU eerder mogelijk maken omdat andere lidstaten dan ook meer eigen macht zouden willen verkrijgen. De machtsverhoudingen zouden ook veranderen. Hoe veel beide zijden economisch zouden verliezen of winnen hangt af van economisch denken en handelen of politiek bedrijven.

Indien Cameron meer wezenlijke toezeggingen met keiharde garanties (dus verdrags veranderingen) had kunnen verkrijgen zou een andere situatie zijn ontstaan. Het eisen van een "gelagerde" EU zou beter hebben gewerkt dan een vaag "buiten euro besluiten"  vallen. Dat zou, denk ik met mijn lekenblik, voor zowel EU als het VK gunstiger zijn geweest.

Dus wachten we vol spanning 23 juni af.

Wat brengt de toekomst voor de 

eurozone en de EU 

Het heen en weer verdoemen van Remain of Leave leeft niet alleen in het land waar het om gaat maar ook wereldwijd. De meeste uitingen zijn banvloeken, angst aanjagen voor het ene of het andere. Maar wat vast staat is dat indien het VK binnen de EU blijft het onder de macht van Brussel zal blijven behalve voor de weinige, tijdelijke en nietige opt uit dingen die Cameron met "reformed Europe" aanduidde. 
Wat ook duidelijk is is dat Brussel een onverzadigbare neiging heeft om meer macht naar zich toe te trekken. 
Wat ook duidelijk is dat de mensheid altijd een angst heeft gekend om grote veranderingen te volbrengen. Beter de ellende die je hebt en kent dan de ellende die je misschien over je heen roept als je het verandert. De vrees voor het onbekende.

Maar het is best mogelijk dat de Britse bevolking een groter vrees heeft voor het verder verliezen van de onafhankelijkheid dan voor een alleen verder gaan. Want door het afwijzen van de euro als munt zal het VK toch altijd een buitenbeentje blijven dat niet onder de euro wil lijden maar wel de invloed ervan zal ondervinden. Want natuurlijk ligt de politieke en economische nadruk van de overgrote meerderheid van de EU op de euro en wel steeds sterker naarmate er (mogelijk) meer lidstaten de euro invoeren.

Maar de allerbelangrijkste  vraag is of een vertrek uit de EU gepaard zou gaan met een wederzijds verlangen er het beste van te maken of met het bittere gevoel het de andere partij zo moeilijk mogelijk te maken. 
Dat zou zowel voor de EU als voor het VK bepalen hoe de toekomst wordt.

Want niet alleen is het VK voor een deel afhankelijk van de EU, het omgekeerde is ook het geval. De Britse import uit de rest van de EU is veel groter dan de export ervan naar het VK.

Maar er zijn meer dingen binnen de EU en de eurozone die tot zorgen leiden. Zoals de financiële toestand van de eurozone. Daar heb ik mijn lekenblik op geworpen.

  

Grafieken en tabellen zijn onaantrekkelijke dingen. Maar aan de andere kant geven ze vaak een heel goed en duidelijk beeld van hoe iets in elkaar steekt. Dan is vaak ineens iets duidelijk waar anders overheen gepraat wordt en vaag blijft.  Daarom vind ik deze onderstaande tabel zo belangrijk.

Hij geeft in aflopende volgorde aan hoe de eurolanden ervoor staan. De soliditeit, de solvabiliteit. Met een scheiding op het punt dat vrijwel onhoudbaar overgaat in weliswaar onder de geëiste grens maar nog niet hopeloos.

Tien lidstaten die zwaar onder water zitten en negen, waaronder vier later toegetreden   ministaten, die weliswaar tekortschieten maar er op eigen kracht boven op zouden kunnen komen.

Maar vrijwel geen enkele lidstaat voldoet nog aan de voorwaarden die in het verdrag van Maastricht en in het S&G Pact gesteld zijn.

De tabel toont het gevolg van een structureel meer uitgeven dan binnenkomt en het structureel negeren van de in de verdragen gestelde regels.

Hij laat ook zien waarom de steun van de ECB met de negatieve rente onontbeerlijk is. Welke geldschieters zouden bereid zijn tegen redelijke rente geld te lenen aan landen met een structureel begrotingstekort van meer dan 2% en een staatsschuld die boven de 80% van het GDP ligt en een geringe groei tonen.

Alleen door het omvangrijk opkoopbeleid van de ECB en de negatieve rentepolitiek en de Draghi garantie kunnen deze landen op de kapitaalmarkt tegen uiters lage en zelfs negatieve rente lenen.

Men kan zeggen van Draghi wat men wil maar hij heeft wel de euro area, de eurozone banken  en deze landen voor het failliet en de ondergang behoed. Of dat op de lange duur zinnig is geweest zal in de toekomst moeten blijken.

 ======================================================================

begrotingstekorten, staatsuitgaven vrijwel in alle landen hoger dan de inkomsten waardoor de schulden blijven groeien, vrijwel overal te hoge schulden, en in ppp de verschillen in welvaart van de bevolkingen  en een groei die kleiner is dan het begrotingstekort, negatief dus.

======================================================================

Want de ECB heeft een politieke keuze moeten maken door de nadruk te leggen op de steun en het in stand houden van de landen hier boven de streep. Zolang die steun beperkt bleef tot het bijdrukken van geld en het daarmee opkopen van staatsobligaties zodat de rente laag bleef  was de invloed daarvan niet direct merkbaar in de landen onder de streep.

Maar de lage rente en in het bijzonder de negatieve rente hebben een directe invloed op de economie van de landen onder de streep. Daar bevinden zich de landen waar gespaard wordt met name voor de oude dag in pensioenfondsen.

Door de negatieve rente worden deze landen geconfronteerd met de vroeger ondenkbare situatie dat geld geen geld oplevert maar geld kost.

Dat wil zeggen dat spaargeld niet in waarde daalt maar in aantal euros. Het houdt ook in dat pensioenfondsen in plaats van rente te verdienen nu rente moeten betalen. Dat leidt tot verlaging van de pensioenen en grote onrust juist in die landen die de boel nog een beeetje bij elkaar houden.

Maar de ECB is er niet in geslaagd  het volgens hen enige echte doel van de geldverruiming en lage rente politiek, de 2% inflatie,  te behalen en zal dat in de komende jaren gezien de steeds lager geschatte groei van de wereldeconomie ook wel niet bereiken.

En de ECB wijst alle neveneffecten van de geldverruiming naast de niet behaalde 2% inflatie af.

Vreemd, want internationaal worden juist die neveneffecten als de meest belangrijke gezien.

Bedreigend ook want de ingrepen worden steeds uitgebreider zonder garantie op effect, zie Japan.

Nadat als nieuwe mogelijkheid de suggesties over helicopter geld al gemeengoed beginnen te worden wordt er alweer wat nieuws bedacht.

De ECB gaat al over op de aankoop van corporate assets of te wel de schulden van bedrijven want de staatsobligatiemarkt begint uitgeput te raken als ik de intenationale kenners moet geloven.

Maar  er is veel geld nodig om de economieën van de landen boven  de streep te steunen en dat geld is er in die landen gezien de enorme schuldenlast niet te creëren (=lenen). Dat geld zal dus uit andere bron moeten komen.

Er is in de EU (dus niet de eurozone) door de heer Juncker een investeringsfonds opgezet zonder veel eigen kapitaal. Het  moet voor de rest gevuld worden met geleend kapitaal. Of kapitaalverschaffers daar erg in geïnteresseerd zijn weet ik niet.

Maar de baas van het ESM heeft als brilliante gedachte geopperd, als mijn bronnen juist zijn, om op de volgende wijze voldoende kapitaal te creëren.

Het Juncker investeringsfonds gaat obligaties uitgeven en in het kader van de QE koopt de ECB die op met nieuw geprint geld.  Op die manier wordt dat investeringsfornds met nieuw gedrukt geld gevuld. De staatsschulden van de ontvangende landen nemen er dus niet door toe. Dat geld gaat dan gebruikt worden om via infrastructuur projecten en innovatie (groene) projccten werkgelegenheid en dus een groeiende economie op te starten in die landen. De bedoeling is dat dan door de vergrotende economie het percentage schuld afneemt en houdbaar wordt.

Dat die landen historisch gezien altijd al achter zijn gebleven vergeleken met de noordelijke wordt daarbij niet  in aanmerking genomen. Dat de schuldenlast toch nog verder zal toenemen door het voortdurende begrotingstekort evenmin.  

Wat niet gelukt is met 15 jaar austerity, deels omdat hervormen moeilijk is deels omdat de economische potentie niet aanwezig is denkt men op deze manier wel voor elkaar te krijgen. Een kat in het nauw...

Die plannen vallen in Ditsland niet goed. Duitsland heeft nog de hyperinflatie door de Weimar republiek goed in het geheugen.

Duitsland heeft het dus gehad met Draghi, De zuidelijke eurolanden hebben het gehad met Duitsland. Duitsland vindt de ECB veel te ver gaan. De zuidelijke landen kunnen niet uit de voeten met de Duitse austerity en willen een lossere fiscale politiek, meer lenen.

Het ironische van het geval is dat de landen onder de streep wel een lossere fiscale politiek zouden kunnen voeren en er economisch voordeel uit trekken. De landen boven de streep hebben er door hun overgrote schuldenlast absoluut geen ruimte voor. Zou de rente stijgen dan zou dat nu al voor hen het einde verhaal zijn, laat staan als zij  hun schuld nog vergroten.

De Commissie, die ook de eurozone landen onder zich hebben, wil zich laten gelden in deze strijd tussen loose and tight fiscale politiek. Ze is dit keer echt van plan, zegt men, straffen uit te delen aan diegenen die alweer niet voldoen aan de eisen van het Stabiliteits en Groeiplan, met sixpacks, backpacks.

Spanje en Portugal worden genoemd als speerpunten voor deze vlaag van gestrengheid.

Maar het zuiden en Frankrijk willen juist af van de austerity die vastgelegd is in het verdrag van Maastricht, van Lissabon en gefunctionaliseerd in het S&G Pact. Duitsland moet uiteraard niets weten van een versoepeling van de austerity en eist hervormingen.

Duitsland is de braafste in de euroklas, de enige die een gebalanceerde begroting heeft, zowat de enige die geen verdere schulden maakt. Maar zelfs Duitsland voldoet niet aan de eisen van de verdragen en S&G Pact.

Maar, waarschijnlijk met de verkiezingen van 2017 in het vooruitzicht, wordt Draghi in bescherming genomen door Gabriel en Weidmann. Conflicten voor een verkiezingsjaar zijn niet gunstig.

Maar hoe dan ook zal men op één lijn moeten komen in de austerity/losse fiscale politiek want naarmate de financiële toestand voor de landen boven de streep verslechtert wordt deze controverse scherper. De confrontatie tussen Italië, dat zich steeds meer profileert als de woordvoerder van de lossere groep en Duitsland de voorvechter van de austerity en grootste geldschieter van de EU mag niet uit de hand lopen.

Volgende keer hoe ik dat zie.

9 mei 2016 Europa Dag

66 jaar geleden werd op 9 mei door de Fransman Schuman de Kolen en Staal Gemeenschap in het leven geroepen. Elk jaar viert de Europese Unie deze dag als een soort geboortedag van de EU.

Maar is er veel te vieren. Er dreigt een Brexit, er is een eeuwigdurende Griekenland crisis, economisch is er geen vooruitgang. De eurozone verdrinkt in de schulden. De EU wordt overspoeld door  illegale migranten. De Welvaart, Werkgelegenheid en Harmonie die de EU als lichtend baken zag staan in werkelijkheid op een heel laag pitje. De armoede neemt toe. Het vertrouwen van de EU burger in het EU bestuur en de EU politiek brokkelt af. Als belangstellende leek denk ik er veel over na en zie de kloof tussen de werkelijkheid en het voorstellingsvermogen van de bestuurders dieper en breder worden. Apathie en verzet. En een niet te stuiten bureaucratie die alsof er niets mis is doorgaat met het doen uitgaan van directieven, aanwijzingen en geldeisen

Ik moet dit ook even kwijt. Al maanden geleden, lang  voor de Merkel Erdogan overeenkomst heb ik als plan geopperd alle in de EU binnenkomende illegale migranten naar een of meer Griekse eilanden te vervoeren. Geen vervoer naar het vasteland. Ze daar de asielprocedure te laten ondergaan, de echte asiel gerechtigden over de EU lidstaten te verdelen en de andere terug te sturen naar land van oorsprong. Deze landen te dwingen door te onderhandelen met de ontwikkelingshulp en andere hulp. Geen afhankelijkheid en voor economische migranten geen kans te gaan zwerven en zo de toevoer drastisch inperken. Nu lees ik in die Welt dat daar nu in EU kringen  over gedacht wordt. Als ze daar nu eens eerder over gedacht hadden was er heel wat narigheid voorkomen.

Het volk keert zich tegen de politieke elite.

Het is opmerkelijk dat de benaming elite steeds meer in de politiek wordt gebruikt in plaats van establishment. Terwijl establishment een idee van gevestigde orde inhoudt heeft roept elite een beeld van een aparte bevoorrechte klasse op met een negatieve bijbetekenis. Zo wekt het een beeld op van een boven  de gewone man staande klasse die de macht heeft zonder met die gewone man rekening te hoeven houden. Wat kan aan die verandering in benaming ten grondslag liggen.

De President van de Commissie Juncker vindt dat de EU  regeringsleiders te veel luisteren naar hun kiezers.

Pechtold vindt dat een pseudo handelsovereenkomst met de Ukraine de kennis van de kiezer boven de pet gaat en dat dus een referendum contra productief is. Onze regering probeert dat referendum, de wil van de kiezers, weg te redeneren.

In Frankrijk wordt al weken lang 's nachts door de bevolking betoogd tegen een aanpassing van de arbeidswetgeving.  Tegen nota bene een linkse regering.

Zelfs binnen de Raad van Regeringsleiders van de EU bestaat een soort pecking order. De nieuwe oostelijke lidstaten, die profiteren van hun lidmaatschap, zouden zich moeten neerleggen bij de beslissingen van Mw Merkel die schijnbaar het hoogste niveau binnen de groep vormt.

In de Verenigde Staten heeft Trump de steun van de republikeinse kiezers en heeft al zijn concurrenten ver achter zich gelaten.

Maar de elite van de republikeinen pruimt hem niet. Zij hebben alle mogelijke moeite gedaan om hem uit de race te houden.

Maar de kiezer heeft het niet gepikt.

De breuk tussen elite en kiezers. Zelfs bij de democraten in de VS is dat verschil in deze verkiezingsstijd te zien.

In Griekenland, Spanje, Portugal, Polen en Oostenrijk is de absolute macht van de elite bij verkiezingen gebroken. En of het nu linkse of rechtse zijn, elite zijn beide. De Oostenrijkse kanselier is vandaag afgetreden omdat hij de steun van zijn partij verloren zegt te hebben.

De kiezer voelt  dat de politieke elite hem minacht.  

Nieuwe politieke bewegingen of partijen die de macht van de elite dreigen  aan te tasten worden door deze zonder enige grond  weggezet als  de onderbuik van de samenleving, uiterst rechts, ongeletterd, Putin in de kaart spelend.

De samenleving wordt zelfs tegen hen opgezet door de politieke elite en de voor hen buigende media.  Neem als voorbeeld de AfD in Duitsland.

Populist is nu zoals vroeger plebs was in de ogen van de politieke elite of die nu links of rechts is. Dat voelen degenen die met zo’n nieuwe partij sympatiseren als een diepe belediging.

Vaak wordt daarbij dan ook nog vergeten dat in een democratie de meerderheid ook oog voor de belangen van de minderheid moet hebben.

Een andere ontwikkeling die de scheiding tussen elite en kiezer voedt is dat de midden klassen de laatste decennia de klos zijn geweest.

Hun koopkracht is langzaam maar zeker gekrompen, de salarisverhogingen hebben niet de inflatie bijgehouden.

Zoals ik al een aantal malen heb vermeld, de balans kapitaal arbeid is verstoord en de centrale banken hebben daarbij een flinke rol gespeeld.

Zoals sommigen het al uitdrukken, de blue collar worker is verarmd terwijl de kapitaal bezitter met vaak grote politieke invloed zijn bezit vergroot.

Daarbij komt dat er steeds meer twijfel ontstaat over de effectiviteit van de politiek van de centrale banken.

De inflatie, het centrale doel, stijgt niet of de stijging wordt niet opgemerkt door de lage olie en grondstoffenprijzen en goedkope importen.

Maar het speerpunt lijkt steeds meer te worden de concurrentiepositie, de onderliggende wisselkoersen.

De centrale banken moeten reageren op elke maatregel van andere centrale banken. De eigen positie moet worden bewaakt. Zo’n ongezonde strategie kan leiden tot currency wars. Nu de dollar ineens zakt stijgt daardoor de euro. De ECB zou dan weer in actie moeten komen als dat de euro in gevaar brengt. En De FED overweegt ook alweer ingrijpen als dat nodig is.

En de neveneffecten van deze loose money politiek bevorderen de kapitaal bezitters en verarmen de werkenden en spaarders.

Maar dat moet maar worden geaccepteerd.

Er ligt een onbeperkte macht in de handen van ongekozen onafhankelijke centrale bank bestuurders.

De beloofde welvaart, werkgelegenheid en groei blijven voor de eurozone achter bij die in niet EU landen en niet Eurozone EU landen. De economische kloof tussen noordelijke en zuidelijke eurolanden wordt steeds groter en de onenigheid over de te volgen fiscale en monetaire politiek loopt op.

De kiezers beginnen ook in te zien dat Griekenland een speelbal is geworden tussen IMF en EU. Ze beginnen in te zien dat aan Griekenland, een land dat qua economie absoluut niet thuishoort in de eurozone, eisen worden gesteld waaraan het door zijn economisch veel te geringe potentie nooit kan voldoen. Dat zonder schuldsanering

een weer volgende crisis zeker is, maar dat kwijtschelding van een deel van de schuld voor de diep in de schuld stekende eurozone een financiële onmogelijkheid is.

Maar de IMF eist het als voorwaarde om mee te doen en ziet dat een blijvend primair overschot van 3,5% voor een land als Griekenland een volstrekte onmogelijkheid is. En als het er dan inderdaad niet aan voldoet volgt een strafheffing van 2% van het BBP. Dat is het verdronken kalf nog even dieper in de put douwen.

Maar de farce moet worden doorgespeeld om de fictie van een goed functionerende eurozone te kunnen blijven volhouden.

Denk niet dat de USA gespaard wordt.

Hoog betaalde fabriekslonen zijn met de uitbesteding van  productie naar lage lonen landen verdwenen. De aanwas van nieuwe banen valt deze maand sterk tegen. In de mijnbouw vallen ontslagen, de dollar zakt in vergeleken bij andere munten inclusief de euro.

De wens van tightening, geld verminderen, wordt vervangen door wellicht de noodzaak voor nog meer geldverruiming.

Niet dat dat het probleem oplost.

Ook daar heerst wantrouwen tegen de gevestigde politieke elite. De kiezer laat het merken bij zijn verzet tegen de presidentskandidaten van die elite.

In de EU met zijn crisis op crisis kijkt men met achterdocht naar de geheime achterkamertjes onderhandelingen over het TTIP verdrag, het grote handelsverdrag tussen de USA en de EU.

Een achterdocht die gespekt werd door Greenpeace dat geheime documenten van de onderhandelingen te pakken kreeg.

Daaruit blijkt dat de EU zijn standpunt van beter voorkomen dan genezen, precautionary approach, teveel op lijkt te geven voor de Amerikaanse risico benadering (bij de genetisch gemanipuleerde gewassen bijvoorbeeld).

Dat bracht Hollande, de Franse president ertoe van het verdrag afstand te nemen. Want in Frankrijk is de weerstand groot.

Het is trouwens de vraag of het de EU zoveel economisch profijt zou opleveren, getallen zoals 0,5% extra groei doen de ronde en dat is niet om over te juichen.

Het verdrag verhoogt ook de vrees voor toenemende macht van de multinationals die nu eenmaal productie plannen waar het het voordeligst is en verkopen waar dat het voordeligst is en de winst laten belasten waar dat het voordeligst is en die via rechtszaken barrières in het verdrag uit de weg zouden kunnen laten ruimen.

En terwijl de USA één standpunt inneemt leven er bij de 28 EU lidstaten allerlei eigen belangen en vrezen.

Zo dreigt het een verdrag te worden, als het tenminste zover komt, om alleen maar een verdrag te sluiten met allerlei voetangels en klemmen en later juridisch aanvechtbare clausules. De kiezer voelt zich buiten gesloten.

Ik leg het zich afzetten tegen de elite ook uit als een symptoom van de onmogelijkheid van de Europese Unie landen ooit een Federale Staat zoals de USA te worden. Onderlinge verschillen en onderling wantrouwen en eigen belangen leven sterk en nemen eerder toe dan af. Er is een gedwongen samenwerking ontstaan om crisis na crisis te bestrijden in plaats van om door naar elkaar toe te groeien tot grotere samenwerking te komen. En zoals blijkt uit de migranten crisis een neiging om anderen de kastanjes uit het vuur te laten halen.

Zo zien we alom in de oude wereld, want ook de VS horen daar nu bij,  dat er verzet komt tegen de wijze waarop deze politiek wordt bedreven. In de EU een politiek van integratie die vele niveaus van de burger afstaat. Een politiek die ook vaak onbegrijpelijk is. En maar weinigen zien het Europees Parlement als een echt parlement dat hen vertegenwoordigt en de Commissie als een echte regering waarboven dan nog de Raad van Regeringsleiders als allerhoogst beslis orgaan uitsteekt en de eigenlijke macht heeft. 

Men krijgt de indruk dat er in de EU geen consistent beleid wordt gevoerd, dat er opportunistisch en niet pragmatisch wordt gereageerd op ontwikkelingen en dat er ook geen duidelijkheid is hoe de machtsverhoudingen binnen de gecompliceerde bestuursstructuur liggen waarin men het democratisch gehalte mist.

Bijvoorbeeld de illegale migranten crisis.

Afgezien van het feit dat deze in het begin niet onderkend is en daardoor tot onbeheersbaar kon uitgroeien zien we dat nadat Tusk, de president van de raad van regeringsleiders na uitgebreid overleg met die regeringsleiders een voorstel heeft geformuleerd maar dat na de vooravond van het overleg hierover Mw Merkel in een onderhoud met de premier van Turkije een volslagen ander voorstel als voldongen feit presenteerde dat de EU nu in een onmachtige positie van afhankelijkheid van Turkije heeft gemanuoevreerd.

Lidstaten, nationale parlementen, zelfs het Europees parlement worden zo voor het blok gezet. Er bestaat onzekerheid over het onder welke voorwaarden toegezegde intrekken van de visumplicht voor Turken, afgezien van de complexiteit van de uitwerking van het totale plan. Deze week wordt er weer over vergaderd, verneem ik.

Dat gevoel van er buitengehouden te worden, de plotselinge ommezwaaien in de strategie en machteloosheid leidt tot een begrijpelijk terugverlangen naar de oude toestand toen nog het eigen gekozen parlement en regering die na zoveel jaar en zelfs tussentijds naar huis gestuurd konden worden het eigen land van dichtbij bestuurden.

Toen de gang van wetsvoorstel tot wet nog transparant was.

Toen de machtsverhoudingen tussen de politieke en bestuurlijke organen nog duidelijke waren.

De oude nationale staat, eigen baas in eigen huis.

Niet onderworpen aan onverwachte oekazes uit Brussel. Toen de Nationale Centrale Banken nog de Centrale Bank van het land was en zelf de monetaire politiek van dat land beheerde.

Toen men nog zelf overeenkomsten over handel met het buitenland kon afsluiten en niet afhankelijk was van EU wetgeving.

Dat dit nationalisme dat de rol van de elite wil terugbrengen tot vertegenwoordigers van de kiezers van het land die aan die kiezers verantwoording schuldig zijn en de wil van die kiezers uitvoeren steeds sterker wordt is een symptoom van de echte crisis in de Europese Unie, het steeds verder toenemende verschil in de politiek van de EU bestuurders elite en de wil van de bevolking van de deelnemende landen.

Dat is de crisis waar de EU onder lijdt en wellicht ten onder zal gaan.

Jammer dat daarmee dan ook alle voordelen die de Europese Gemeenschap met zich meebracht verloren zouden gaan. Tenzij de Europese Unie  echt wordt hervormd en weer een samenwerking wordt van onafhankelijke staten die tezamen een economisch blok vormen dat sterk in de wereldeconomie staat maar politiek en monetair onafhankelijk zijn. Waar elke staat zelf de voor die staat optimale monetaire en fiscale politiek kan uitvoeren die daardoor het geheel economisch robust maakt om die moderne term eens te gebruiken.

De huidige bureaucratie zal zich daar uiteraard tegen verzetten want een bureaucratie is zelf bevestigend en expansief.

Vandaag heeft Boris Johnson een gloeiend betoog gehouden waarin hij de Brexit niet verdedigde maar de redenen ervoor naar voren bracht. Een aanval op de angst die de Blijf in de EU hanteert om de Britten tegen een Brexit te laten stemmen.

Dezelfde angst die de EU hanteert om steeds meer macht voor Brussel te verkrijgen.

Afhankelijkheid, Schuld en Geldschepping

the way to nowhere ?

De EU heeft zijn afhankelijkheid aan Turkije geformaliseerd met een onbegrijpelijke uitwisseling van illegalen tegen asielhouders die als hij slaagt mislukt. Want als illegalen inzien dat het geen zin heeft naar de EU over te steken omdat zij linea recta worden teruggestuurd na een toetsing waarvan de uitkomst al vast staat, want Turkije is een veilig land, zal de stroom opdrogen en is er dus geen uitwisseling. Maar het plan is wel dat er  duizenden functionarissen naar Griekenland zouden gaan om de zaak te beheren en er onderkomens zouden worden gebouwd voor de verwachte toestroom. En de EU heeft op zich genomen dit jaar 72000 asielhouders uit Turkije in het kader van de resettlement over te nemen.
Een Turks binnenlands gevolg is dat de reputatie van Erdogan enorm versterkt is. Hij is de leider die Turkije de status heeft gegeven die het zo graag had. Hij is degene die de Turken zonder visum toegang tot de EU verschaft. Een groot succes. Mede hierdoor krijgt hij nu de kans nog meer macht naar zich toe te trekken door een grondswetswijziging die zeker nu de instemming van het parlement krijgt en waardoor de premier op voorhand reeds zijn ontslag heeft kenbaar gemaakt. Erdogan kan nu nog sterker zijn stempel op de Turkse politiek drukken. En tot nu toe heeft hij de EU duidelijk laten zien wie in de illegale migranten kwestie de macht in handen heeft. En wat voor gevolgen dat heeft voor de persvrijheid in de de EU. De Commissie spartelt machteloos tegen en niemand weet wat de volgende stap zal zijn. Want volgens de Duitse pers kan het wel leiden tot een uitstroom van Koerdische vluchtelingen uit Turkije. Want het is de vraag of Turkije voor hen een veilig land is. Vorige week las ik al dat de Commissie de visumplicht voor de Ukraine, Georgie, Kosovo, Turkije inderdaad wilde laten vervallen. Gisteren hoorde ik het ook op het tv nieuws, althans voor Turkije. Ze voldoen wel niet aan de voorwaarden ervoor maar een druiloor die daar over kniest. Er werd overigens keurig gezegd dat het onderdeel was van de deal over de inruil van illegale migranten voor legale vluchtelingen met Turkije. Enige tijd geleden werd dat nog ontkend. Maar nu blijkt het toch zo te zijn. Vandaar ook dat biometrisch paspoort dat ze niet kunnen maken. Maar er zijn meer heikele ontwikkelingen.

De EU dendert door ondanks of dank zij alle crises. Want zou Turkije vrijstelling van de visumplicht hebben gekregen als er geen illegale migranten crisis was.

Het toont ook hoe snel de EU haar principes kan laten varen. Rechtlijnig kan men het niet noemen.
Het doet me ook denken aan de gedenkwaardige woorden van Cameron nadat hij enkele niets betekenende concessies had losgepeuterd en hij trots sprak over Groot Brittannië in een hervormde Europese Unie. Gelukkig niet net nadat hij uit het vliegtuig was gestapt. En kijk even wat voor hervormingen er sedertdien geweest zijn. Geen hervormingen waar het VK blij mee kan zijn.
Ook in Duitsland is er een omslag gekomen in de uitbundige verwelkoming van illegale migranten en de overtuiging dat er geen bovengrens aan de instroom mocht gesteld worden omdat het een morele plicht was noch dat er getornd mocht worden aan de Schengen regels van vrije doortocht.
Nu vindt Duitsland dat Oostenrijk de Brennerpas moet afsluiten als Italië niet alle vluchtelingen opvangt, asiel laat aanvragen en in Italië houdt tot de aanvrage is afgehandeld en de niet in aanmerking komende terugstuurt naar het land van oorsprong.
Hoe Italië dat moet klaarspelen is het probleem van Italië zelf.  Daar heeft de EU geen boodschap aan. 
Nergens in de Europese Unie lukt dat terugsturen van wat wij “uitgeprocedeerden” noemen. En opsluiten mag niet, terecht. We hebben daar een typisch EU oplossing voor: we doen net of ze er niet zijn. En zo verdwijnen ze in de anonimiteit en zwerven door de EU.
Zo doen we dat ook met de overeenkomst met Turkije: elke maand gaan er 6000 illegale migranten terug vanuit Griekenland naar Turkije. 72000 per jaar. Dat staat zo opgetekend en dus is het ook zo. Te beginnen vanaf de migranten die op en na 20 maart vanuit Turkije Griekenland binnen zijn gekomen. . Dus nu zijn er al op papier al meer dan 10.000 teruggestuurd. Het loopt als een trein.
Ook de grenzen van de Balkanroute naar Duitsland blijven voorlopig afgesloten.
Voorlopig maar er is geen oplossing omdat de EU gespleten is over de opvang van de migranten.
De Oostelijke lidstaten verzetten zich tegen een door de Commissie opgelegde verdeling.
Maar ik lees dat de Commissie daar snel een eind aan gaat maken. 
Per niet geaccepteerde migrant zal er een boete worden opgelegd van € 250.000 onder de herziene EU asielwetgeving die meteen ingaat. Dat geldt dus voor het eerste EU land waar ze binnen komen.
Italië verzet zich tegen een eventuele afsluiting van de Brennerpas omdat dat Italië als lidstaat van de EU zal isoleren. Dat dat ook met  Griekenland het geval is doet er niet zo ter zake want dat land is aangewezen op de derde bailout en heeft dus niet veel in te brengen tegen de afsluiting van de grenzen naar  het noorden. Beggars cannot be choosers.

Wereldwijd en ook in Nederland worden de economische groeiverwachtingen alweer flink naar beneden bijgesteld. Ondanks de geldproductie van de ECB en de negatieve rente.

Economisch ging het juist iets beter met de eurozone. De groei is iets toegenomen. Dat was ook te verwachten. De lage olieprijs, de lage grondstoffenprijzen en de lage inflatie en dus lagere prijzen hebben de consumenten kennelijk tot kopen aangezet en er werd meer door de consumenten uitgegeven. Geheel tegen de theorie in dat ze dan juist  kopen zouden uitstellen. Ook de toestroom van migranten levert groei op. Daar tegenover staat echter dat ook de schuld toeneemt. Daarover heb ik twee interessante stukken gelezen.

De Australische minister van financiën Morrison verklaart dat je het tekort terug moet dringen als je de schuld wilt verminderen. Als je het tekort wilt terug dringen moet je de uitgaven beperken. Je krijgt geen houdbaar pad terug naar een gebalanceerd budget door de belasting te verhogen. Dat vertraagt de groei op de lange termijn en straft de economie later af. Aldus Morrison. Wijze woorden die we in de eurozone helaas vanaf 2000 niet gehoord hebben. Maar de staatschuld van Australië is dan ook maar 21% en die van de eurozone 96% (world debt clock).

In de Figaro staat een analyse van Jean-Michel Quatrepoint en Joeph Leddet. Zij keren zich  tegen de negative rente en geldschepping van de ECB. 

Te geringe groei, stijgende publieke en privé schulden, te geringe investeringen, een hypertrophie van de geldmarkten gevoed door de geldschepping door de centrale banken. Daardoor worden luchtballonnen, blazen gevormd die kunnen ploffen. We hebben dat al met het onroerend goed gezien in Spanje en met de Lehmanbank crash.
De geldmarkten chanteren de centrale banken. Als de rente stijgt en de CBs zouden ophouden met gratis geld verschaffen zal  er een mondiale geldmarkt crash komen op de obligatie en aandelen markten groter dan bij de Lehman brothers.
Zo leven Japan en de eurozone voortaan onder een regime van negatieve rente afgedwongen door de geldmarkt.
Met als gevolg de wens van de ECB tot elke prijs de bankensector te dwingen wel geld aan de economie te lenen en tezelfdertijd drastische regels te scheppen. Zo komen er obligatieleningen met geld toe, negatieve rente.
Maar deze Quantitative Easing werkt niet volgens de schrijvers.
Banken investeren alleen in grote ondernemingen of kopen obligaties op (of, wil ik toevoegen, beleggen tegen groter risico maar ook hoger rendement buiten de eurozone).
Slechts een zeer gering deel komt terecht in de echte economie, de kleine bedrijven en huishoudens.  
Bovendien leidt de negatieve rente tot het verdwijnen van de spaarders. Het verzwakt de pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen en ondermijnt het vertrouwen van de spaarders. Geld dat geen geld opbrengt is een abominatie.
Dan is er de doctrine van de austerity die op zou kunnen gaan in periodes van groei en inflatie maar zeker past niet in de huidige periode van stagnatie en deflatie. Kijk er naar hoe het Griekenland vergaat waar deze theorie met geweld wordt doorgedrukt.

De  oplossing die zij beiden zien is het helicoptergeld, geld injecties direct in de kleine ondernemingen en de particulieren.

Bijvoorbeeld het omzetten van staats obligatieleningen in obligaties  met een eeuwige duur dwz zonder verplichte aflossingsperiode maar tegen een redelijke rente.
Of een gift direct aan de consumenten en kleine ondernemingen.
Maar daar moet dan wel een gebalanceerd budget (= 0, geen tekort, geen overschot) tegenover staan gefinancierd door de groei winst door dat helicopter geld zodat de schuld op een vast plafond komt en niet verder toeneemt.

Het klinkt, zo denk ik, fraai maar er zijn minimaal twee grote bezwaren.

Allereerst is de eurozone van het begin af aan gebaseerd geweest op welvaart verkregen door constante schuldvergroting. De beruchte 3%. Daardoor heeft hij nu een schuld die op Japan en de USA na de grootste van de gevestigde economieën is, 96%.
Deze schuld tegen een redelijke rente om te zetten in een onaflosbare lening is voor de meeste eurozone landen ondoenlijk en zou hun begroting  doen exploderen. Juist alleen de lage ECB rente maakt die schuld nu houdbaar. Puur kunstmatig maar de enige weg om niet te imploderen.
Als tweede is, net als bij de QE, de verleiding groot om als het niet helpt het nog eens en nog eens te doen en in grotere mate. Want net als met de QE slaat men een pad in dat tot resultaat moet leiden en dat men moet blijven volgen. Zo niet dan is de reputatie naar de baan.
Want helicopter geld is echt de truc of last resort.
Wat overigens de huidige vorm van QE ook in feite is. Want de deze lijkt er volgens sommige economen verdacht veel op. Het enige echte verschil is dat QE de banken als tussenpersoon heeft. Maar geld scheppen is het even goed. En hoe sterker het uitgebreid wordt hoe minder betrouwbaar als dekking de assets. Vooral als de onderpanden ook corporate assets kunnen zijn.
Dan kan er met dat helicopter geld, plotseling een onstuitbare inflatie veroorzaakt worden. Want terwijl QE geld, theoretisch althans, nog wordt gedekt en beperkt door ASBs, dus door bezittingen of betrouwbare vorderingen, komt helicoptergeld inderdaad als manna uit de hemel vallen, volstrekt ongedekt.
En omdat het niet de staatsschuld vergroot is het voor de staten dubbel aantrekkelijk maar ook dubbel gevaarlijk.
Duitsland zal het met de Weimar Republiek in het achterhoofd nooit willen en kunnen toestaan.
Bovendien, en dat is het gevolg van de fundamentele stichtingsfout van de eurozone, is het voor Duitsland en andere noordelijke landen beslist niet nodig, integendeel alleen maar schadelijk en gevaarlijk.

QE, negatieve rente, het kan de zaak een tijdlang op de been houden en theoretisch tot in het oneindige doorgaan tot het geld geen waarde meer heeft. Tot er hyperinflatie optreedt.

Maar de echte economie, die door de globalisering al zonder de digitale revolutie een revolutie op zich heeft veroorzaakt waar de wereld zich op de gevolgen van verkeken heeft valt wel tijdelijk te beïnvloeden maar niet te sturen, te beheren zoals de centrale banken steeds krampachtiger proberen.
Japan begint het schoolvoorbeeld hiervan te worden.

En diegenen die de eurozone zo hebben vorm gegeven dat de schuld logisch gezien wel onhoudbaar moest worden is hebben een zware schuld op zich geladen.

Wij hebben niemand gehad zoals de Australische Morrison die al bij 21% schuld aangeeft dat men niet kan doorgaan met schuld op schuld te scheppen.

Jammer genoeg.

Verleden, heden en toekomst

Het is nu 71 jaar geleden dat wij juichend de Lancaster bommenwerpers boven de Alexanderpolder hoorden vliegen. Het bekende geluid dat ik al jaren lang 's avonds had gehoord als ze over de polder vlogen op weg om hun bommenlast op Duitsland te laten neerdalen. En 's ochtends vroeg hoorde ik ze terugkomen, vele ervan met een ander knarsend geluid, aangeschoten door de flak en met laatste krachten proberend de Noordzee nog over te steken naar het vrije Brittannië.

Maar dit keer wierpen ze aan parachutes voedsel uit, voedsel dat eindelijk een einde maakte aan de hongerwinter in west Nederland. En hiermee en met het Zweedse brood kwam er een einde aan de uithongering en aan de vijf jaren van onderdrukking en executies van weerloze burgers als represailles voor het verzet en begon de wederopbouw van ons land. Binnen enkele jaren zal er vrijwel niemand meer zijn die dat geluid nog echt in het geheugen heeft gegrift en zal het alleen nog maar een episode in de geschiedenis van ons land zijn. Een episode die door de nieuwe generaties ook niet begrepen kan worden. Maar voor mij is het morgen een droeve dag niet bij het zien van de bijeenkomst op de Dam maar bij het horen en zien luiden van de grote klok bij de Waalsdorper vlakte bij de Scheveningse gevangenis waar zoveel vrijheidsstrijders hun laatste dagen doorbrachten voor ze op die vlakte gefusilleerd werden en is 5 mei de dag dat voor ons de onderdrukking voorbij was en de vrijheid begon. Voor mij nog ervaring voor  anderen geschiedenis.

Maar sindsdien is er veel water onder de Maasbruggen doorgespoeld en zijn wij van klein zelfstandig land meegevoerd in de schaalvergroting van de Europese Kolen en Staal Gemeenschap, de Europese Economische Gemeenschap en nu de Europese Unie en de Eurozone. Dat is nu onze ervaring. Een  nieuwe werkelijkheid.

Vorige week las ik al dat de Commissie de visumplicht voor de Ukraine, Georgie, Kosovo, Turkije wilde laten vervallen. Vanochtend hoorde ik het op het tv nieuws, althans voor Turkije. Ze voldoen wel niet aan de voorwaarden ervoor maar een druiloor die daar over kniest. Er werd overigens keurig gezegd dat het een onderdeel was van de deal over de inruil van illegale migranten voor legale vluchtelingen met Turkije. Enige tijd geleden werd dat nog ontkend. Maar nu blijkt het toch zo te zijn. Vandaar ook dat biometrisch paspoort dat ze niet kunnen maken. Maakt niet uit.

De EU dendert door ondanks of dank zij alle crises. Want zou Turkije vrijstelling van de visumplicht hebben gekregen als er geen illegale migranten crisis was.

Het toont ook hoe snel de EU haar principes kan laten varen. Rechtlijnig kan men het niet noemen.

Het doet me ook denken aan de gedenkwaardige woorden van Cameron nadat hij enkele niets betekenende concessies had losgepeuterd en hij trots sprak over Groot Brittannië in een hervormde Europese Unie. Gelukkig niet net nadat hij net uit het vliegtuig was gestapt. En kijk even wat voor hervormingen er sedertdien alweer geweest zijn. Geen hervormingen waar het VK blij mee kan zijn.

Ook in Duitsland is er een omslag gekomen in de uitbundige verwelkoming van illegale migranten en de overtuiging dat er geen bovengrens aan de instroom mocht gesteld worden omdat het een morele plicht was, noch dat er getornd mocht worden aan de Schengen regels van vrije doortocht.

Nu vindt Duitsland dat Oostenrijk de Brennerpas moet afsluiten als Italië niet alle vluchtelingen opvangt, asiel laat aanvragen en in Italië houdt tot de aanvrage is afgehandeld en de niet in aanmerking komende terugstuurt naar het land van oorsprong. Een merkwaardige volte face. Maar ja.

Hoe Italië dat overigens moet klaarspelen is het probleem van Italië zelf. Daar heeft de EU geen boodschap aan.  

Nergens in de Europese Unie lukt dat terugsturen van wat wij “uitgeprocedeerden” noemen. En opsluiten mag niet, terecht. We hebben daar een typisch EU oplossing voor: we doen net of ze er niet zijn. Zo doen we dat ook met de overeenkomst met Turkije: elke maand gaan er 6000 illegale migranten terug vanuit Griekenland naar Turkije. 72000 per jaar. Dat staat zo opgetekend en dus is het ook zo. Te beginnen vanaf 20 maart. Dus nu zijn er al op papier al meer dan 10.000 teruggestuurd. Het loopt als een trein. Op papier dan.

Ook de grenzen van de Balkanroute naar Duitsland blijven voorlopig afgesloten. Voorlopig maar er is geen oplossing omdat de EU gespleten is over de opvang van de migranten.

De Oostelijke lidstaten verzetten zich tegen een door de Commissie opgelegde verdeling.

Maar ik lees dat de Commissie daar snel een eind aan wil maken. 

Per niet geaccepteerde migrant zal er een boete worden opgelegd van € 250.000 onder de herziene EU asielwetgeving die morgen ingaat. Dat geldt dus voor het eerste EU land waar ze binnen komen.

Italië verzet zich tegen een eventuele afsluiting van de Brennerpas omdat dat Italië als lidstaat van de EU zal isoleren. Dat dat ook met  Griekenlands noord grenzen het geval is doet er niet zo ter zake want dat land is aangewezen op de derde bailout en heeft dus niet veel in te brengen tegen de afsluiting van de grenzen naar  het noorden. Beggars cannot be choosers.

Economisch gaat het iets beter met de eurozone. De groei is iets toegenomen. Dat was ook te verwachten. De lage olieprijs, de lage grondstoffenprijzen en de lage inflatie en dus lagere prijzen hebben de consumenten kennelijk tot kopen aangezet en er wordt meer door de consumenten uitgegeven. Geheel tegen de theorie in dat ze dan juist  kopen zouden uitstellen. Ook de toestroom van migranten levert groei op. Daar tegenover staat echter dat ook de schuld toeneemt. Daarover heb ik twee interessante stukken gelezen.

De Australische minister van financiën Morrison verklaart dat je het tekort terug moet dringen als je de schuld wilt verminderen. Als je het tekort wilt terug dringen moet je de uitgaven beperken. Je krijgt geen houdbaar pad terug naar een gebalanceerd budget door de belasting te verhogen. Dat vertraagt de groei op de lange termijn en straft de economie later af. Wijze woorden die we in de eurozone helaas vanaf 2000 niet gehoord hebben. Maar de staatschuld van Australië is dan ook maar 21% en die van de eurozone 96% (world debt clock).

In de Figaro staat een analyse van Jean-Michel Quatrepoint en Joseph Leddet. Zij keren zich  tegen de negative rente en geldschepping van de ECB. 

Te geringe groei, stijgende publieke en privé schulden, te geringe investeringen, een hypertrophie (overspanning) van de geldmarkten gevoed door de geldschepping door de centrale banken. Daardoor worden luchtballonnen, blazen gevormd die kunnen ploffen. We hebben dat al met het onroerend goed gezien in Spanje en met de Lehmanbank crash.

De geldmarkten chanteren de centrale banken. Als de rente stijgt en de CBs zouden ophouden met gratis geld verschaffen zal  er een mondiale geldmarkt crash komen op de obligatie en aandelen markten groter dan bij de Lehman brothers.

Zo leven Japan en de eurozone voortaan onder een regime van negatieve rente afgedwongen door de geldmarkt.

Met als gevolg de wens van de ECB tot elke prijs de bankensector te dwingen wel geld aan de economie te lenen en tezelfdertijd drastische regels te scheppen. Zo komen er obligatieleningen met geld toe, negatieve rente.

Maar deze Quantitative Easing werkt niet volgens de schrijvers.

Banken investeren alleen in grote ondernemingen of kopen obligaties op (of, wil ik toevoegen, beleggen tegen groter risico maar ook hoger rendement buiten de eurozone).

Slechts een zeer gering deel komt terecht in de echte economie, de kleine bedrijven en huishoudens.  

Bovendien leidt de negatieve rente tot het verdwijnen van de spaarders. Het verzwakt de pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen en ondermijnt het vertrouwen van de spaarders. Geld dat geen geld opbrengt is een abominatie. Rationeel niet te vatten.

Dan is er de doctrine van de austerity die op zou kunnen gaan in periodes van groei en inflatie maar zeker past niet in de huidige periode van stagnatie en deflatie. Kijk er naar hoe het Griekenland vergaat waar deze theorie met geweld wordt doorgedrukt.

De  oplossing van hen beiden is het helicoptergeld, geld injecties direct in de kleine ondernemingen en de particulieren.

Bijvoorbeeld het omzetten van staats obligatieleningen in obligaties  met een eeuwige duur dwz zonder verplichte aflossingsperiode maar tegen een redelijke rente.

Of een gift direct aan de consumenten en kleine ondernemingen.

Maar daar moet dan wel een gebalanceerd budget (= 0, geen tekort, geen overschot) tegenover staan gefinancierd door de groei winst door dat helicopter geld zodat de schuld op een vast plafond komt en niet verder toeneemt.

Het klinkt, zo denk ik,  fraai maar er zijn minimaal twee grote bezwaren.

Allereerst is de eurozone van het begin af aan gebaseerd geweest op welvaart verkregen door constante schuldvergroting. De beruchte 3%. Daardoor heeft hij nu een schuld die op Japan en de USA na de grootste van de gevestigde economieën is, 96%.

Deze schuld tegen een redelijke rente om te zetten in een onaflosbare lening is voor de meeste eurozone landen ondoenlijk en zou hun begroting  doen exploderen. Juist alleen de lage ECB rente maakt die schuld nu houdbaar. Puur kunstmatig maar de enige weg om niet te imploderen.

Als tweede is, net als bij de QE, de verleiding groot om als het niet helpt het nog eens en nog eens te doen en in grotere mate. Want net als met de QE slaat men een pad in dat tot resultaat moet leiden en dat men moet blijven volgen. Zo niet dan is de reputatie naar de maan.

Want helicopter geld is echt de truc of last resort.

Wat overigens de huidige vorm van QE ook in feite is. Want de deze lijkt er volgens sommige eeconomen verdacht veel op. Het enige echte verschil is dat QE de banken als tussen persoon heeft. Maar geld scheppen is het even goed. En hoe sterker het uitgebreid wordt hoe minder betrouwbaar als dekking de assets.

Dan kan er zo leert de geschiedenis met dat helicopter geld, plotseling een onstuitbare inflatie veroorzaakt worden. Want terwijl QE geld, theoretisch althans, nog wordt gedekt en beperkt door ASBs, dus door bezittingen of betrouwbare vorderingen, komt helicoptergeld inderdaad als manna uit de hemel vallen, volstrekt ongedekt.

En omdat het niet de staatsschuld vergroot is het voor de staten dubbel aantrekkelijk maar ook dubbel gevaarlijk.

Duitsland zal het met de Weimar Republiek in het achterhoofd nooit willen en kunnen toestaan.

Bovendien, en dat is het gevolg van de fundamentele stichtingsfout van de eurozone, is het voor Duitsland en andere noordelijke landen beslist niet nodig, integendeel alleen maar schadelijk en gevaarlijk.

Maar diegenen die de eurozone zo hebben vorm gegeven dat de schuld logisch gezien wel onhoudbaar moest worden is hebben een zware schuld op zich geladen.

Wij hebben niemand gehad zoals de Australische Morrison die al bij 21% schuld aangeeft dat men niet kan doorgaan met schuld op schuld te scheppen.

Jammer genoeg.