Vakantietijd

maar de ontwikkelingen gaan door

Het is vakantietijd maar dat wil niet zeggen dat er rust heerst in de EU en eurozone en de rest van de wereld. En voor een amateur die links en rechts leest en doorzoekt is het duidelijk dat fake news niet bestaat , wel fake facts and left-out facts en wat de media daar  van maken over links en rechts.

Het rommelt juist binnen de EU. Italië  is verontwaardigd, om het zacht uit te drukken, over het plotseling door Macron (tijdelijk) nationalisen van de scheepswerf  STX die al vrijwel in Italiaanse handen was overgegaan. Italië is duidelijk “pas content” en laat dat  ook merken.

Frankrijk en Zweden schijnen het “social dumping system”, zoals het laten werken van mensen uit  lage lonen EU landen door werkgevers in de westelijke eurolanden tegen ondermaatse lonen en arbeidsvoorwaarden wordt genoemd, zat te zijn en zoeken wegen om er een eind aan te maken. Maar was dat niet een van de oorzaken van de Brexit? De EU is toch ook gebaseerd op dat vrije verkeer van goederen en diensten en mensen.

De verhouding van Brussel met Polen wordt steeds grimmliger. Polen wordt  door de Commissie  bedreigd met artikel 7 (hetgeen kan leiden tot verliezen van stemrecht in de EU) of anders het intrekken van subsidies omdat het de EU “rule of law” aan de laars zou lappen door de nieuwe benoemingswetten voor de rechterlijke macht. Nog eigenlijk een nasleep van de snelle benoemingen van toprechters door de demissionaire, weggestemde, Poolse regering. Want de  rechterlijke macht kan dan onafhankelijk zijn, maar de benoemingen zijn vaak politiek getint (vergelijk de USA). Polen eist bovendien nog herstelbetalingen van Duitsland voor de schade uit de Tweede Wereldoorlog.

In het algemeen is er een verschil van mening over het wezen van de EU tussen de oostelijke EU lidstaten en de westelijke. De eerstgenoemde benadrukken het economische handels  karakter van de EU met behoud van de nationale zeggenschap en de eigen identiteit, de westelijke (regeringen) zien de politieke integratie van de EU, de “ever closer union” als  einddoel. Ook wat betreft de illegale migranten aanpak zijn er grote onoverkomelijke verschillen tussen de twee blokken. Maar dat is en blijft ook voor de gehele EU een heet hangijzer waar nog geen enkele houdbare oplossing voor is gevonden.

Een ander aspect is de groeiende ongelijkheid tussen de beloning van kapitaal en arbeid die niet alleen ethisch onderdehand niet meer te billijken valt maar ook grote invloed op de economie heeft. Doordat loonaanpassingen achterbleven en blijven bij inflatie en productiviteitsverhoging neemt de koopkracht af. Let daarbij ook op het verschijnsel dat beurskoersen stijgen bij reorganisaties die tot ontslaggolven in de onderneming leiden en werkeloosheid.

Dat bij de verkeerde toepassing van austerity niet het uitgavenpatroon van de eurolanden en de economische efficiency werden aangepakt maar de gemakkelijke weg van de lastenverhoging voor de bevolking om niet het  3% begrotingstekort te te overschrijden en de verlaging van lonen om de concurrentiepositie te versterken leidde ertoe dat in de eurolanden de binnenlandse koopkracht sterk aangetast werd waarbij juist de zwakkere eurolanden het zwaarst werden getroffen waardoor in work poverty (ook in de sterkere landen) en het risico van armoede toenamen en de belastinginkomsten daalden. Griekenland door zijn afhankelijkheid van bail-outs daartoe verplicht door de eurozone is een goed voorbeeld hiervan. En denk erom dat de nieuwe bailout bedragen werden en worden gebruikt voor aflossing en rentebetaling van oude schulden en niet of nauwelijks bijdragen aan het economisch herstel van het midden en kleinbedrijf, dat ook niet profiteert van de lage rente en het opkopen van leningen van grote ondernemingen door de ECB.

De koers van de euro is sterk gestegen, niet alleen ten opzichte van de dollar, tot $ 1.18  vanaf enkele maanden terug $ 1.06. Het kan verkeren want vele analisten voorspelden toen dat er pariteit tussen dollar en euro zou komen, één op één. In plaats daarvan een eurokoers stijging van 15%.

De ECB zal met lede ogen toezien hoe het hen niet is gelukt de eurokoers laag te houden ondanks de QE. Door die stijging daalt de concurrentiepositie van de zwakke eurolanden  en neemt die van de dollar toe.

Evenmin is er beweging in de inflatie die weer gedaald is tot 1.3%, ver van de bijna 2% grens van de ECB.

Er lijkt geen ontkomen aan dat de rente dan toch een stijging zal gaan vertonen ondanks de uiterst lage en zelfs  negatieve rentetarieven van de ECB want de groei in de eurozone economie zet door, 1.9% en wellicht nog meer op jaarbasis. Dat geldt niet alleen voor de eurozone maar is wereldwijd, voor de gelovers in het cyclische karakter van de economie zet het cyclische herstel door. In het eerste kwartaal van 2017 waren de resultaten hoger dan de prognoses en de resultaten die niet voor het tweede kwartaal binnnenkomen bevestigen dat beeld. Overigens is de prognose voor de wereldgroei beduidend hoger (3,5%) dan die voor de eurozone.

In een vorig blog heb ik ook gewezen op de gevaren van renteverhogingen voor nieuw af te sluiten leningen door de eurolanden die dan een marktconforme rente zouden moeten betalen. Dat geldt echter alleen voor leningen die uitgaan tot boven die welke tot het einde van de QE (dus tot het stoppen met geld bijdrukken) zijn afgesloten.

De ECB besteedt immers het vrijkomende geld bij het aflossen van mature bonds om weer zoals zij zeggen te “investeren”, dat wil eenvoudig uitgelegd zeggen rollover van leningen (dus oude aflopende leningen te vervangen door nieuwe leningen) op te kopen.

De meer dan 2200 miljard bijgedrukte euros worden dus niet (zoals de FED waarschijnlijk in September a.s. gaat beginnen te doen) uit de circulatie gehaald en de balans van de ECB blijft dus boven de 3,5 biljoen euros.

Voor die rollover geldt dus nog steeds de bescherming van de ECB die dan, zoals ik al eerder heb vermeld,  zo’n 30% van de eurolanden schulden in bezit houdt. Totdat de ECB begint met het opschonen van de balans door die paar duizend miljard euro te vernietigen. Uiteraard pas indien de economie van de eurolanden dat mogelijk maakt. Dus als  de economie zo enorm sterk is gegroeid dat de huidige 89,5% van het Bruto Binnenlands Product nog maar 60% van het dan zo sterk gegroeide GDP is of indien er voldoende bezuinigd is om begrotingstekorten om te laten slaan naar flnke begrotingsoverschotten.

Dus zelfs als het bijdrukken wordt gestaakt loopt het opkopen van obligaties gewoon door en blijft de rente op obligaties beïnvloeden. Pas als de ECB balans weer geslonken wordt  tot het pre-stimulerings niveau is de normale situatie terug. Hopelijk voor er een nieuwe (cyclische) recessie komt want dan zal opnieuw op dezelfde manier moeten worden ingegrepen. En daar zal monetaire ruimte voor nodig zijn. Want nu is het meeste kruit verschoten, menen vele analisten.  

Natuurlijk kan men in plaats van de 60% EU staatsschuld norm een hoger percentage aanhouden. Maar het blijft altijd zo dat de rentekosten niet het  functioneren van de staat mogen verhinderen. Dus zolang de rentekosten normaal opgebracht kunnen worden. In dat geval hangt de houdbaarheid van de schuld  van de marktrente af die op zijn beurt ook weer van de risico factor afhangt. Hoe hoger de schuld hoe groter de risico factor. Het is duidelijk dat voor zwakke landen met een schuld van meer dan 100% die risicofactor zeer hoog is. Kijk maar eens naar de rente op staatsleningen voor de eurozone tot stand kwam. Dat verklaart ook de steeds terugkomende roep om Eurobonds die dus de sterke landen een soort bescherming voor de zwakke zouden laten zijn ten koste van hun eigen marktconforme rente.

Tot nu toe heb ik de QE alleen betrokken op de staats financiën. Maar ook de niet staatsschulden spelen een rol. Zo bestaan er zogenaamde « zombie » banken en bedrijven.  Instellingen, vooral in de zuidelijke eurolanden,  die feitelijk niet levensvatbaar zijn maar overeind worden gehouden door leningen en schulden. Zij kunnen door de lage rentestand wel de rente opbrengen over die schulden maar niet de schulden zelf afbetalen. Renteverhogingen zouden hen zeer waarschijnlijk doen omvallen. 

Ook hier speelt de monetaire politiek van de ECB een rol en het tightenen van deze politiek door taperen en stoppen van de QE of het verhogen van de rentetarieven zal gevolgen hebben voor deze instellingen. Maar aangezien ze niet levensvatbaar zijn zijn ze in werkelijkheid een blok aan het been van de economie en zullen ze uiteindelijk toch moeten verdwijnen. Alleen het “hoe” levert problemen op.

En de recente omzeilingen van de juist in werking getreden regels voor het saneren en opheffen van banken in Italië hebben het toch al niet  grote vertrouwen in de EU bankenunie geen goed gedaan. Want wat is het nut van regelgeving als deze of mazen “ontsnappingsclausules” vertoont of niet wordt nageleefd. Beide komen teveel voor in de EU.  S&G Pact, bijvoorbeeld, of de Schengenzone en het illegale migranten problem. Of het verbod op directe steun van eurolanden onderling en ECB dat door het indirect te maken geoorloofd werd. Maar duidelijk niet zo bedoeld.

En eurozone minister van financiën met eurozone budget en eigen belastingheffing is tegen de verdragsregels van directe steun in. Maar toch wordt er heel serieus over gepraat.

Maar zoals altijd zijn dit de persoonlijke overpeinzingen van een niet specialist, een amateur die de plank dus best mis kan slaan.

  

Inflatie en Stimuleren

Quantitative Easing 

Beginnen is gemakkelijk maar

Stoppen kan misschien niet meer.

De EU staat voor globalisering, de USA, althans Trump, voor protectionisme. Globalisering is niet nieuw, reeds in de oudheid was er een levendige handel tussen bijvoorbeeld Cornwall en Noord Afrika. Handel is altijd grensoverschrijdend geweest en piraten ook om de handelsschepen te beroven van hun globale kostbare waar. Portugal, Engeland en Nederland vochten bloedige handelsoorlogen op zee uit.

In feite is vanuit mijn amateuristische gezichtspunt wat wij globalisering noemen een vorm van protectionisme. Door globale handelsverdragen (en associatieverdragen) te sluiten nemen wij bepaalde landen of groepen landen op in ons handelscircuit onder gunstige voorwaarden voor beide partijen en sluiten daarbij alle andere landen hiervan uit. Voordelen voor de deelnemers, hogere lasten voor de niet deelnemers.

Zie de EU met haar “single market” en nu Groot Brittanniê, tot nu toe nog steeds deelnemer erin maar als het uittreden voltooid is een uitgeslotene. Zie dan hoe er nu onderhandeld moet worden over eventuele nieuwe voorwaarden voor het UK voor de handel met de EU en omgekeerd voor die toekomst. Puur protectionisme van die “single market”.

Ware globalisering zou zijn geen enkele handelsbelemmering tussen de landen van de wereld en dus pure concurrentie op prijs en kwaliteit. Net zoals velen de nationaliteiten verwerpen en wereldburgers willen zijn zonder grensbeperkingen. Geen landbewoners meer maar wereldbewoners. Beide misschien ideologisch prachtig maar pragmatisch uitgesloten. Zwart wit bestaat niet, in alles moet een werkbare en houdbare tussenvorm worden nagestreefd. Dat is nu het geval in de EU, hoewel ook daar in beperkte mate.

 Het is vakantietijd, massa’s mensen verplaatsen zich van zuid naar noord, oost naar west en omgekeerd. Dat wil zeggen de massa’s die zich dat veroorloven kunnen. Want naast de zeg zestig procent van de EU bevolking die zich dat kan veroorloven is er  minstens 30% die dat niet kan. Maar die zijn onzichtbaar.

In Italië bijvoorbeeld zijn het niet alleen de banken die lijden onder een overmaat van slechte leningen, waar de belastingbetaler voor opdraait in plaats van de bankeigenaren, maar is de armoede bijna verdrievoudigd in de laatste tien jaar.
Zelfs de inwork poverty in de eurozone neemt toe omdat de lonen sinds lang al niet meer de inflatie bijhouden zodat de koopkracht daalt bij vooral sterk stijgende energieprijzen die voor steeds grotere groepen onbetaalbaar worden.
De inflatie, die bijna 2% die door de Centrale Banken wordt gezien als de heilige graal voor de economische groei,  maar wereldwijd weigert gehoor te geven aan de pogingen van de Centrale Banken om hem te dwingen die waarde te bereiken.

En in landen waar er veel inflatie is deugt de economie van geen kanten.

En is een inflatie van 2% inderdaad een must voor een goed lopende economie. Het is geen 1+1=2 maar een soort axioma.

Wat wel zeker is, dat de loonsverhogingen geen volledige compensatie voor die inflatie zijn geweest en dat daardoor de koopkracht achterop is geraakt.

De ECB roept nu op tot loonsverhogingen die de inflatie zouden aanjagen, maar de bittere werkelijkheid is dat in de zwakkere eurozone landen juist loonsverlagingen zijn doorgevoerd om de concurrentiepositie van die landen binnen de eurozone te verbeteren. Want ook in de EU is er concurrentie om het aandeel van elke lidstaat in het Bruto Binnenland Product, het Gross Domestic Product van de gehele EU te vergroten. Vergroten door één land is dan verlagen voor een ander. Dat geldt in nog sterkere mate voor de eurozone, de door de euro aan elkaar vastgeklonken landen.

En in de sterke eurolanden is geen ECB stimulering, of liever gezegd redding, nodig.

Voor een leek, een amateur, is het moeilijk het rationele van al die wat de ECB stimulering noemt te begrijpen. Maar als leek zie je ook de feiten en trekt daaruit je eigen conclusies.

Je ziet dat, terwijl de economie zijn eigen pad trekt, terwijl het in de EU landen die niet door de ECB gesteund worden beter gaat dan in de zwakke eurolanden, de effecten beurzen aan de lippen van de Centrale Banken hangen en negatief reageren op elke indicatie dat die extra geldproductie zou kunnen verminderen en opdrogen.

In plaats dat de effectenbeurzen voornamelijk door de economie zouden worden gestuurd, door het rendement van de ondernemingen, worden ze door de monetaire politiek van de Centrale Banken gestuurd en beïnvloeden op hun beurt weer duidelijk deze CB politiek  gezien de prudentie waarmee de Centrale Banken spreken en handelen om de beurzen niet te laten schrikken of zelfs volgens sommige analisten te laten instorten. Dat was onmiddellijk te zien na de woorden van Draghi in Portugal waaruit zou hebben kunnen worden uitgelegd dat de ECB de QE zou gaan verminderen, waardoor de ECB snel die indruk moest wegnemen om de ontstane onrust te bezweren.

Die steun of stimulering  gaat niet om onbeduidende bedragen maar in de eurozone over minstens 2,2 biljoen euro en één biljoen euro is duizend miljard euro. Astronomische bedragen voor een amateur maar gewoon stimulering voor een centrale bank.

De ECB ziet ondanks die 1,5983 biljoen euro tot nu toe daartoe bijgedrukt door de bank om staatsobligaties en andere waardepapieren op te kopen en leningen met lage of negatieve rente te verschaffen aan banken en grote ondernemingen, die 2% inflatie steeds opnieuw verder in de toekomst verdwijnen (of misschien zelfs in het niet). Na een kleine kortstondige stijging nu weer zelfs weer gedaald tot 1,3%.

En dit bijdrukken gaat minstens door tot eind 2017 als een bedrag van meer dan 2,2 biljoen euro is bereikt en zal daarna, indien de ECB dat nodig acht nog worden voortgezet. Maar geld kun je niet oneindig blijven bijdrukken al koop je er waardepapieren voor terug waarvan de waarde bepaald moet zijn door de wetenschap dat die waarde blijvend is. Maar is die zekerheid er wel bij de obligaties van de eurolanden met een schuld van op het ogenblik 89,5% van het totale eurozone Gross Domestic Product, maar dan wel met daarbinnen landen met een staatsschuld van 176,2% of 134,7% of 130% en andere met boven de 90%.

Wat zouden die obligaties waard zijn zonder de rugdekking van de ECB, dus als de QE afgelopen is en, wat dan toch ook moet volgen, (zoals de FED reeds voorzichtig van plan is "relatively soon", bv a.s. september  te gaan doen) de ECB vervolgens de bijgedrukte gelden gaat vernietigen (dus uit de circulatie  halen) bij het vervallen van de obligatielooptijd van de ervoor gekochte obligaties, want die moeten dan aan de ECB worden uitbetaald.

Dan zouden  door de eurolanden nieuwe obligatieleningen moeten worden afgesloten tegen de markt rente tarieven en kijk naar de historie, die zullen  veel en veel hoger zijn dan de door de ECB steun veroorzaakte uiterst lage rentetarieven voor landen in het opkoopprogramma. Want de schulden blijven en nemen nog steeds toe.

De ECB heeft dan ook al aangekondigd dat die binnenkomende bedragen niet uit de circulatie worden gehaald maar weer geïnvesteerd, dat wil zeggen dat er, naar mijn mening,  voor die meer dan 2,2 biljoen euros opnieuw eurolanden obligaties worden opgekocht als oude leningen moeten worden afgelost en vervangen door nieuwe leningen.

Dat komt erop neer dat de ECB dan in feite zo’n 30% van de schulden van de eurolanden in bezit houdt, als ik de cijfers moet vertrouwen.

En hoewel de prognose voor de groei dit jaar is verhoogd tot 1,9% en in het eerste kwartaal 0,6% bedraagt en de prognose voor het deficit terugloopt naar 0,9%, (maar zal die prognose inderdaad uitkomen, er zijn landen die zelfs meer dan 3% deficit houden) is dat lang niet voldoende om de schulden te doen teruglopen. Dat gebeurt pas als er geen begrotingstekort is maar een begrotingsoverschot. Elk begrotingstekort doet de schuld in euros toenemen. En aflossen vindt ook plaats in euros.

Dus met die toch magere groei (ondanks al die stimulering) en het doorgaan met een begrotingstekort, schiet de eurozone niet veel op.

Als noodmaatregel dan alles op een hoop gooien door een eigen euro minister van financiën en fiscaal europarlement  doet niets af aan die 89,5% schuld en de magere groei. Maar doet wel de nu bestaande noodzaak voor zwakke eurolanden te hervormen afnemen, want het geld komt dan toch wel binnen, zoals nu door meer schuld maken omdat de rente zo laag is en geld dus goedkoop. Tot de renteverhoging doorzet.           

Elke kleine zakenman weet dat meer uitgeven dan er binnenkomt de garantie van faillissement inhoudt. De ouderen onder ons kennen nog het gezegde, de tering naar de nering zetten, dat is het behoud van de zaak. Ook voor landen geldt dat, vooral voor landen die niet kunnen devalueren (=het verlies afschuiven op andere landen) omdat ze binnen een muntunie zitten.  Die mogelijkheid moet hun via een andere weg (dubbele currency bijvoorbeeld) worden geboden. Dan kunnen zij op eigen kracht uit het dal proberen te kruipen.

Maar zoals ik altijd met nadruk zeg, dit zijn alleen maar de overpeinzingen van een amateur, niet van een theoretisch geschoolde econoom.

Money, Money

en de ECB boom waar dat geld aan groeit.

Nauwelijks begint de toekomstige bankenunie vorm te krijgen of er wordt alweer van de regels afgeweken, via een ontsnappingsclausule. Maar zeer ongeloofwaardig. Twee Italiaanse banken zijn door de ECB als niet levensvatbaar verklaard en moeten dus volgens de nieuwe regels worden afgebouwd. De aandeelhouders en schuldeisers moeten betalen en de belastingbetaler niet. Helaas bouwt Italië, tegen de bankenunie regels in, de banken af volgens het Italiaans recht en steekt de Italiaanse staat en dus de belastingbetaler (en dus de eurozone) er 17 miljard euro in om de eigenaren te beschermen. Zo wordt de geloofwaardigheid van de bankenunie bij de eerste de beste crisis al aangetast. Vooral Duitsland is zeer verontwaardigd, maar daar koop je niet veel voor. De Europese Commissie heeft kennelijk toestemming gegeven, want anders zou het niet zo hebben kunnen gebeuren. Een puur politieke beslissing. En in feite de doodsteek voor de bankenunie, want wie vertrouwt die nu nog.

Austerity is een vies woord geworden. Volgens de zuidelijke landen en Frankrijk heeft austerity deze landen de mogelijkheid ontnomen door met een lossere financiële politiek (dus nog meer lenen dan nu) investeringen te plegen waardoor er snelle economische groei zou zijn ontstaan die de rampzalig hoge staatsschulden van die landen tot een redelijk niveau zou doen dalen, dus tot die EU voorgeschreven  60%.

Een Oxford werkgroep komt tot de conclusie : Vergeet die austerity maar, en de groep zegent een fiscaal feest, een nieuwe risico analyse van de staatschulden geeft aan dat er ruimte genoeg is voor nog meer staatsuitgaven en dus schulden.

Maar het stuk eindigt met: Er zijn echter gevaren, het voornaamste is wanneer de centrale banken tenslotte hun balans zullen opschonen, dan wordt de risico analyse minder gunstig, maar dat zal nog lange tijd duren, met misschien de USA als uitzondering.

En ja, dat gebeurt nu juist, de FED verhoogt niet alleen stapsgewijs de rente maar is ook overgegaan tot het geleidelijk uit de circulatie halen van het extra gedrukte geld bij het vervallen van de ermee gekochte obligaties.  Een volgens sommige economen riskante operatie die de economie sterk zou kunnen schaden. There is the rub.

En de BIS (de bank der banken) en de Duitse Bundesbank dringen er ook bij de ECB op aan de losse geldpolitiek te verscherpen nu de economie aantrekt.

Maar, zo geloof ik als amateur, dat dat juist het gevaar is dat de Oxford groep zo nonchalant aanroert:  de eurozone is aan de ECB steun verslaafd geraakt en afkicken is riskant.

En dan ook nog, zoals sommige economen nu zeggen, welke austerity?  Want ondanks die austerity, die zuinigheid en vlijt, zijn de staatsschulden in de eurozone tot boven de 90% gestegen. Een austerity die schulden veroorzaakt tot zelfs meer dan 130% van het GDP kan toch moeilijk die naam dragen.

Die austerity bestaat immers alleen in theorie, zoals zoveel in de Europese Unie. Vanaf het prille begin heeft geen land zich er aan behoeven te houden, Duitsland en Frankrijk gaven in 2003 al het goede voorbeeld door de 3% begrotingstekort grens ongestraft te overschrijden. In allerlei verdragen en pacten kan men dan theoretisch de teugels strakker aanhalen maar de praktijk ging ongestoord door.

En we moeten niet vergeten dat elk begrotingstekort, en dus zeker 3% toegestaan tekort, jaar na jaar de staatsschuld in euros met dat percentage doet toenemen, cumulatief. Dat straffeloze tekort heeft in de eurozone als geheel de staatsschuld tot boven de 90% gejaagd en die schuld neemt nog elk jaar in euros behoorlijk toe. Die 90% is bovendien bedrieglijk omdat er verschillen zijn tussen de landen van 130% tot minder dan 60%.

Hetzelfde geldt voor de begrotingstekorten.

Kijk maar naar de tabellen in mijn vorige blogs.

De noordelijke landen wijten dit alles grotendeels aan een zuidelijke onwil om economische hervormingen door te voeren zoals zij zelf deden en doen. De zuidelijke landen verwijten de noordelijke landen op hun beurt dat zij door die austerity zich niet economisch hebben kunnen ontplooien.

Ik denk op mijn amateuristische niet door theorieën en modellen geabstraheerde  manier dat de oorzaak simpelweg is dat landen die zo sterk verschillen in economische potentie en cultuur, zoals allang voor de invoering van de euro bekend was, nooit in een en dezelfde munt met een en dezelfde fiscale grensregels terecht hadden mogen komen.

Maar ideologie en economie zijn slechte bedgenoten. En de ideologie  was en is “the ever closer union” waarbij men vergat dat die ook het effect van een wurgslang zou kunnen hebben. We hebben het steeds over diversiteit behalve als  het over die ever closer union gaat, dan wordt het eenheidsworst.

Het is het alleen maar doordat de ECB per maand 60 miljard nieuwe euros in de economie  blijft pompen (of liever gezegd grotendeeels in de effecten beurzen) en dat door die enorme geldtoevoer (die grotendeels  naar buiten de eurozone verdwijnt, want de investeringslust binnen de eurozone is niet bepaald overdonderend groot) de rentetarieven (ook een kwestie van vraag en aanbod) dermate laag zijn dat de eurolanden deze lage rente kunnen opbrengen en er soms nog door de negatieve rente op verdienen.

Ook het bedrijfsleven kan profiteren van leningen tegen soms negatieve rente, dus geld toe.

Natuurlijk groeit daardoor de economie in de eurozone, zij het met grote verschillen tussen de eurolanden, maar het is schuld gefinancierde groei, en gezien de enorme ECB stimulering ook geen bijster sterke groei.

De ECB is overigens door haar opkooppolitiek de grootste schuldeiser van de eurozone geworden en haar vorderingen op de lidstaten nemen nog steeds met 60 miljard euro per maand toe…..

Wat de situatie nog nijpender maakt is dat de Amerikaanse FED niet alleen gestopt is met het bijdrukken van geld maar nu ook begint met het uit de circulatie halen van dat eerder bijgedrukte geld bij het vervallen van de ermee gekochte obligaties zodat de balans van de FED, opgezwollen door het vele bijdrukken, weer normalere proporties kan aannemen.

Volgens velen een gedurfde operatie, maar volledig in tegenstelling tot wat de ECB doet. Want die gaat het geld dat vrijkomt bij het vervallen van de door de ECB gekochte obligaties weer gebruiken voor nieuwe aankopen van staatsleningen.

En wanneer het bijdrukken van geld om staatsobligaties tweedehands op te kopen zal stoppen hangt ook nog in het luchtledige.

En vast staat dat, in tegenstelling tot wat de FED aan het doen is, de ECB rentetarieven niet binnen afzienbare tijd zullen gaan stijgen.

Die twee zaken ondanks de grotere economische groei in de eurozone.

Want een krimpende geldmarkt, en daardoor stijgende rentetarieven, of een verhoging van de rentetarieven door de ECB zelf, zou nieuwe leningen voor de eurolidstaten veel te duur maken. En elk jaar vervallen er oude leningen en moeten nieuwe worden afgesloten.

Kijk naar Griekenland dat er reikhalzend naar uitziet dat het weer wordt opgenomen in het opkoopbeleid van de ECB en daardoor weer op de kapitaalmarkt zal kunnen gaan lenen tegen onnatuurlijk lage tarieven.

Want nu is dat lenen uitgesloten door de hogere rentetarieven die Griekenland  zonder die opkooppolitiek zou moeten betalen.

Zonder opkoopbeleid van de ECB zouden die veel hogere tarieven ook voor de meeste andere eurolanden gelden gezien de enorme schuldengrootte die ze al (na zeventien jaar euro) hebben opgebouwd en ook niet op te brengen zijn.

Het is niet voor niets dat de EU nu overweegt het ESM (Europese Stabiliteits Mechanisme), oorspronkelijk bedoeld als noodhulp voor landen die tijdelijk in liquiditeitsproblemen waren verzeild om het verbod van directe onderlinge financiële hulp in het verdrag van Lissabon opgenomen te  ontlopen) om te bouwen tot een Eurozone investeringsfonds,  zodat die bedragen niet bij de schulden van de eurolanden kunnen worden opgeteld.  Ook het Junkers Investeringsfonds wordt daartoe opgetuigd naast de al bestaande Europese Investerings  Bank.

Nadat dus het verdrag van Lissabon, het Stabiliteits en Groei Pact en de erop volgde sixpacks en wat dies meer zij niets hebben uitgehaald, dreigt nu, nadat ook de stimulering door de ECB kennelijk niet de gewenste uitwerking heeft zoals ik al een aantal malen heb vermeld,  als tovermiddel de verdere integratie van de eurozone te worden aangepakt, met eurozone minister van Financiën en Eurozone financieel parlement en gemeenschappelijk budget en schulddeling.

Eerlijk alles delen en dat zou dan de structurele, op economische verschillende mogelijkheden gebaseerde verschillen tussen de eurolanden oplossen. Noord en Zuid Italië spelen in plaats van die structurele verschillen te aanvaarden en te proberen ze aan te passen door meer diversiteit.

Dat wil zeggen via bijvoorbeeld een duaal muntstelsel, een voor binnenlands gebruik en de euro als overkoepelende munt waardoor de landen een eigen rekeneenheid hebben die een verschillende waarde ten opzichte van die overkoepelende euro hebben en zo concurrerend binnen de eurozone kunnen worden.

Maar dat eist een andere insteek dan the ever closer union en dat is nu eenmaal de ideologie.

Maar hoe zouden de 17 andere eurolanden reageren op de verjongde as Duitsland Frankrijk, Merkel en Macron die samen plannen smeden voor de toekomst van de EU en met name de eurozone.

Want toen de EU nog klein was konden Duitsland en Frankrijk gezamenlijk eigenlijk voor de gehele EU beslissen en we zien nog steeds dat Mw Merkel als woordvoerder van de EU optreedt, terwijl Tusk president van de Raad van Regeringsleiders is en dus de aangewezen persoon zou zijn om de Raad van Regeringsleiders te vertegenwoordigen. Maar de EU is uitgedijd en de centrale en oostelijke lidstaten hebben een andere opvatting over de EU dan de as D/F, zij zien de EU voornamelijk als handelszone en niet als fiscale of politieke unie. En ook binnen de eurozone is er geen gemeenschappelijke lijn en staan noord en zuid tegen over elkaar, zuinigheid en vlijt contra lossere geldpolitiek en meer schulden.

Zelfs tussen Duitsland en Frankrijk is er een verschil van inzicht over het oppertoezicht op de eurozone. Beide zien de huidige situatie met de Europese Commissie als hoeder van de verdragen en de in feite niet officieel bestaande eurozone ministerraad als onhoudbaar. Beide willen een centrale toezichthouder, Duitsland bij monde van Schauble tot nu toe steeds om erop toe te zien en af te dwingen dat de verdragen worden aangehouden, Frankrijk en de zuidelijke landen om een toezichthouder in de vorm van een minister van financiën met eurozone budget, eurozone parlement en eurozone schulddeling (van toekomstige schulden of zelfs de bestaande schulden) te creëren. Een EU, tegen de verdragen in, van twee niveaus, hetgeen de oostelijke lidstaten ook afwijzen. En wat Mw Merkel precies wil weet niemand. Zij wil Macron steunen maar in hoeverre ten koste van Duitslands (financiële) positie is onduidelijk.

De verschillen in opvatting tussen de EU (en na de G20 top zullen we weten in hoeverre die gedeeld worden door de andere G20 landen) en de USA blijken steeds groter te worden.

De Verenigde Staten verklaren energie dominant te willen worden en hebben daarvoor ook de middelen. Zij zijn mede door hun steeds betere en goedkopere exploitatie technieken van hun enorme shale velden al selfsufficient maar willen nu ook op de exportmarkt van energie groeien. Nieuwe kerncentrales worden evenmin uitgesloten. En in de nieuwe wereld van steeds verder gaande automatisering, robotisering, zal de prijs en constante beschikbaarheid van energie juist een steeds belangrijker rol in de concurrentie positie van de wereldlanden gaan vervullen.

Niet alleen voor de ontwikkelde landen maar evenzeer voor de ontwikkelingslanden.

Paris in the spring,

de jacht op schuldverdeling

en

in Groot Brittannië: het kan verkeren

In mijn overwegingen houd ik me het liefst bezig met getallen.

Getallen, als ze tenminste op de juiste wijze tot stand zijn gekomen, zijn een goede basis om bijvoorbeeld de economische stand van zaken in de eurozone te beschouwen en ook in de Europese Unie als geheel.

In mijn vorige blog staan ze gerangschikt, de kerngetallen uit de voorjaarsnota van de Europese Commissie.

Zij geven het beeld dat de Europese Commissie zelf heeft voor de komende jaren.
Maar altijd blijft wat ik er over schrijf mijn persoonlijke amateuristische mening.

En ik ben bescheiden genoeg om toe te geven dat die persoonlijke mening er volkomen naast kan zitten en dat ik alleen probeer de handelswijzen van de Europese Unie (en de globale invloeden daarop) te begrijpen. Soms is dat zeer omstreden terrein.

Zo heb ik met stijgende verbazing de laatste weken de globale ontwikkelingen en die in de Europese Unie gelezen en aangehoord.

Dat valt niet in getallen en berekeningen te vatten.

Nadat Trump blijft insisteren op het nakomen van de overeengekomen 2% bijdrage van het GDP van de Europese Unie landen aan de in stand houding van de NATO en de omtrek bewegende reacties van de NATO landen daarop komt nu de toch al verwachte inslag dat Trump en dus de USA zich uit het Parijs Akkoord terugtrekt en nieuwe onderhandelingen erover wenst hetgeen door een aantal EU landen onmiddellijk wordt geweigerd.

Als ik het goed heb gaat het Trump hierbij niet zozeer over het klimaat maar over de verdeling van de lasten bij het terugdringen van de CO2 emissies.

Terwijl de USA tot 2030 voor 28% terugdringen van CO2 emissies zou moeten zorgen mogen China (en India) tot 2030 doorgaan met stijgende CO2 emissies die dan in 2030 zullen pieken (=het hoogste punt bereiken) en pas daarna zullen ook zij de emissies eveneens moeten terugdringen.

Na nu nog dertien jaar dus.

Trump is van mening dat daardoor de USA economie wordt benadeeld want vooral China is een belangrijke handelsconcurrent van de USA en de handelsbalans van de USA is sterk negatief, de USA voert dus veel meer in dan het uitvoert en daarin wil Trump verandering brengen.

De energie voorziening en de energiekosten spelen een steeds belangrijker rol in de productiekosten en dus de concurrentiepositie en de handelsbalans.

Want het Parijs Akkoord (geen verdrag want als verdrag zou het nooit door de USA senaat zijn goedgekeurd) heeft niet alleen een klimaat aspect maar ook een economisch en een politiek aspect.

En Trump wil dat de economische en concurrentiepositie van de USA niet door dit akkoord geschaad zouden worden.

Het politieke aspect ervan is uiteraard de globalisering die als consequentie heeft dat individuele landen politieke macht afstaan aan supranationale instellingen en verbindingen.

Het Parijs akkoord legt wereldwijde streefdoelstellingen vast die weliswaar niet dwingend zijn, want het zijn streefdoelstellingen, maar binden toch landen eraan.

In Nederland bijvoorbeeld zichtbaar omdat milieugroepen via de rechter proberen het behalen van die doelstellingen af te dwingen, hoewel het streefdoelstellingen zijn.

Want, terzijde gezegd, het voldoen aan die streefdoelstellingen eist dermate zware ingrepen in de economie dat bijvoorbeeld noch Nederland noch Duitsland er tot nu toe aan hebben kunnen voldoen en dat ondanks alle Duitse inspanning met wind en zonne energie de CO2 uitstoot daar is toegenomen bij een ook nog sterk stijgende energieprijs voor de consumenten en bedrijven (behalve de energie intensieve bedrijven die tot nu toe van de energie heffing zijn vrijgesteld omdat zij anders niet met het buitenland zouden kunnen concurreren).

En als de economie gaat groeien zal de uitstoot van CO2 daardoor onvermijdelijk toenemen, want meer productie en dienstverlening eist ook meer energie.

Dat geldt overigens evenzeer voor de ontwikkelingslanden waar de economische groei ook meer (zo goedkoop mogelijke) energie vergt.

Trump wil de USA niet hierin laten participeren tenzij het zoals hij zegt een gelijk speelveld is, d.w.z  voor elk land dezelfde voorwaarden en dat mist hij in het Parijs Akkoord.

Daarom wil hij het akkoord heronderhandelen.

Om dezelfde redenen wil hij multilaterale handelsovereenkomsten eveneens heronderhandelen. De USA belangen moeten hierin de eerste plaats innemen. Een andere benadering dan de vorige USA regering beoogde.

Toen Merkel, bierpul in de hand, dus verklaarde, dat Europa het heft zelf in handen moest nemen en niet meer op de USA kon rekenen, was dat een logische reactie daarop.

Want de Europese Unie, en Merkel is in de meeste gevallen de woordvoerder ervan, moet inderdaad onafhankelijk van de USA zijn eigen ecologische, politieke en economische lijnen uit kunnen zetten.

En het is duidelijk dat de USA een nationalistische politiek wil voeren en geen deel wil zijn van een globale regeling maar bilateraal wil onderhandelen.

Duitsland reageerde onmiddellijk door de banden met China te willen gaan aanhalen terwijl de kersverse President van Frankrijk de banden met India ging versterken.

In hoeverre het in die gevallen ging over de beide individuele landen of over de Europese Unie is mij niet duidelijk geworden.

Maar terug naar de Europese Unie en de eurozone.

De Europese Commissie is tevreden over de gang van zaken in de eurozone.

De eurozone vertoont een redelijke groei, de vooruitzichten zijn positief.

Maar is dat werkelijk zo.

De verschillen tussen de eurolanden zijn immers veel te groot en nemen steeds verder toe.

De steun aan de zwakke landen door de 60 miljard euro per maand geldpers en aankoop van staatsobligaties door de ECB vergroten die verschillen juist omdat sterke landen zoals Duitsland en Nederland door de lage eurokoers die er door veroorzaakt wordt en de 0 of negatieve leenrente ervan profiteren en een zeer sterk positieve handelsbalans opbouwen.

Dat leidt weer tot protesten vanuit Brussel en ook de USA die vindt dat Duitsland op die manier een currency politiek, wisselkoers politiek, voert hetgeen volgens internationale afspraken niet zou plaats mogen vinden.

En een positieve handelsbalans in het ene land veroorzaakt een negatieve handelsbalans in een ander land.

Maar Duitsland is niet de oorzaak hiervan maar wel de ECB geld politiek zoals steeds het Duitse verweer luidt.

En hoe Duitsland zijn eigen begrotingsoverschot besteedt is hun eigen zeggenschap en niet die van de EU.

Steeds verder gaan de integratie ballonnetjes en brainstormideeën over de toekomst van de eurozone die door het Europees parlement (dat zucht naar meer macht), de Europese Commissie en de zuidelijke landen en Frankrijk worden opgelaten en uitgesproken.

Hoe fraai ook verwoord, steeds is het belangrijkste doel uiteindelijk een herverdeling van de schulden en inkomsten, nieuw of oud, over alle eurolanden.

De finale nivellering.

Dat zou de problemen van de te grote verschillen oplossen.

Dat zou bij wijze van spreken Zuid Italië tot Beieren omvormen.

Maar geldverdeling is niet het probleem maar wel geld verdienen, plat gezegd.

En geld van noord naar zuid overbrengen helpt daar niets bij.

Wat al eeuwen lang niet lukt wordt niet op magische wijze mogelijk gemaakt door geldstromen noord zuid, vrees ik.

En, economische hervormingen, zie Griekenland, lijken er voornamelijk op neer te komen de gewone burgers uit te melken om een schijnbare verbetering op staatsniveau te tonen.

Maar des te minder kunnen die uitgemolken gewone burgers vervolgens aan belasting opbrengen.

En belastingen en heffingen is waarvan de staat leeft.

Want de staat zelf brengt niets op.

Die leeft van wat de bevolking verdient, of van de schulden die die staat maakt.

Volgende keer wat meer over die brainstorming en ballonnetjes.

Nu nog binnenskamers maar na de verkiezingen in Frankrijk en Duitsland zullen ze wel in concreter vorm terugkeren.

Want dan kunnen ze de uitslag van die verkiezingen niet meer beïnvloeden.

De kernvraag wordt: verandert de Europese Unie in een Superstaat met deelstaten (of regio's) of blijft het (en keert verder terug tot) een handelsblok van zelfstandige staten die enkele kerntaken (genoemd in het verdrag van Lissabon) gezamenlijk als EU uitvoeren.

De eurozone kan daarbij als speerpunt worden gebruikt: verdere integratie ervan op beheersniveau.

De ECB gaat onverdroten voort met de maandelijkse 60 miljard euro bijdrukken tot eind 2017 of, indien nodig (als de inflatie niet toeneemt?) zo lang als nodig wordt geacht.

Dat de rentetarieven door de ECB zullen worden verhoogd valt voor de toekomst niet te verwachten.

Terecht, zoals ik al tijden van mening ben, een verhoging van de rente zou de rente op nieuwe schulden voor vele eurolanden onbetaalbaar maken.

De ECB gaat ook het geld van afgeloste obligaties weer herinvesteren, d.w.z. ook daarvoor obligaties opkopen.

Voor Duitsland een zwaar te verteren signaal.

Maar wat vinden de bevolkingen zelf van de stand van zaken en de ontwikkelingen.

Hierna een paar tabellen uit het PEW voorjaarsonderzoek hierover.

Het is duidelijk dat de ontwikkelde landen pessimistisch zijn over de toekomstmogelijkheden van hun nageslacht, terwijl in de ontwikkelingslanden het tegenovergestelde wordt verwacht.

Als we de opinie van de bevolking zien over de economische toestand van hun land dan wordt het duidelijk dat de bevolkingen heel duidelijk die « north south divide » tonen.

Wat de Europese Commissie ook moge zeggen, de Duitse, Nederlandse en Zweedse bevolking zijn van mening dat de economische toestand in hun landen uitstekend is.

Daarentegen zijn de bevolkingen van Spanje, Italië, Frankrijk en Griekenland van mening dat die in hun landen bar slecht is.
Vandaar dat de zuidelijk landen zo aandringen op een financiëel verenigde eurozone, alles “eerlijk” delen.

Dat dat een oplossing zou zijn voor de verschillen?  

En dat het de kiezers zijn in een democratie en niet de elite die de wijsheid in pacht menen te hebben blijkt weer eens in Groot Brittannië waar de Tories, die op een grote meerderheid rekenden door de kiezers worden teruggefloten.

Met de Brexit in volle gang zal een moeilijk te vormen coalitie daar haar stempel op gaan drukken.

Is het niet overal in Europa (en in de USA) dat oude allianties onder vuur komen te liggen van kiezers met een afwijkende mening en dat daardoor manke of hinkende regeringscombinaties moeten worden gezocht die voor de oude machthebbers niet aantrekkelijk zijn.
Ook daar moet de Europese Unie rekening mee houden.

What is in a name en wat zijn de gevolgen voor de euro en dus voor Nederland.

Het gaat goed met Nederland, de werkloosheid neemt af, het vertrouwen in de toekomst neemt toe. De inflatie in april op jaarbasis was 1,4%, in de eurozone totaal 1,9% naar euroland varierend van 0,6 tot 3,6%. Een te grote spreiding.

In Nederland nam het BBP het eerste kwartaal met 0.4% toe, in de eurozone totaal met 0,5%, naar land varierend van 1,5% tot -0,1%, eveneens een grote spreiding.

De verschillen binnen de eurozone zijn te groot en dat is een risico voor Nederland als de plannen die Macron en de zuidelijke landen hebben met de eurozone van schulddeling tot gezamenlijk budget, belastingen en uitgavenverdeling doorgaan. Later in dit blog wat meer cijfermateriaal hierover.

En die naam is ENA, Ecole Nationale d'Administration. De Super School in Frankrijk voor toekomstige politici, diplomaten en hoge functionarissen in publiekrechterlijke organisaties en vaak het hogere bedrijfsleven. Sarkozy, Hollande en ook Macron zijn ervan afkomstig.

Van alle politieke partijen. Iedereen kent iedereen.

Macron, ex-bankier, ex minister onder Hollande en nu President zonder partij, met zijn En Marche beweging nu omgedoopt tot Republique en Marche.

Zijn doel is nog meer dan de hervormingen die onder vorige presidenten niet doorgevoerd konden worden tijdens zijn presidentschap uit te voeren en is ook het hervormen van de Europese Unie.

Geen onbekende in de Corridors of Power, maar juist een erin doorkneed politicus en nu partijloze President van Frankrijk.

Hij stelde zijn regering gisteren  samen, men kan zeggen een a-politiek team, en zijn Premier Ministre is  Edouard Philippe die na de parlements verkiezingen in juni a.s. hoopt op een meerderheid in dat parlement.

Bij die verkiezingen neemt hij het op tegen socialisten en republikeinen met een vrijwel compleet aantal kandidaten van wie de helft vrouw zal zijn en vele niet politici voor de Chambre des Députés met zijn 577 zetels.

Rechts noch links van politieke kleur.

Hij ziet zich als de redder van Frankrijk

Maar pas na juni zullen we weten of hij een president met een parlementaire meerderheid is of niet.

President Hollande wordt dus opgevolgd door Macron, the youngest French president ever.

Een zucht van verlichting bij de EU Elite.

De ene Pro EU president wordt opgevolgd door een die althans wat de Europese Unie en vooral de eurozone betreft nog meer pro is dan Hollande.

Maar de verkiezingen waren niet positief maar defensief, een partijen verenigend defensief  verweer tegen Le Pen en het FN.

Bijna 25% van de kiezers bleef weg en meer dan 11% stemde  blanco of ongeldig en le Pen toonde met 33% een flinke groei  van het FN.

Maar Macron is de nieuwe President.

Waarom is dat ook voor Nederland van groot belang. Ik heb al gezegd dat de opkomst van wat de elite het populisme noemen voor die elite een aansporing zou zijn tot verdere integratie te komen om dat spook van het populisme uit te bannen.

En dat kunnen zij zolang de regeringsleiders pro de huidige EU zijn en de pro EU partijen een meerderheid hebben (en 50.1% is de meerderheid).

Macron is daarom een groot winstpunt voor de elite.

Zoals ik schreef, wil Macron niet alleen Frankrijk maar ook de eurozone grondig hervormen.

Hij staat daarin niet alleen want ook Spanje wil een grote hervorming van de eurozone.

Italië eveneens. 

Griekenland heeft niets te willen en Portugal is te klein om invloed uit te oefenen, maar behoren wel tot het hervormingskamp.

Spanje wil, na een periode van recessie en gedeeltelijke bailout (van zijn banken), maar nu een redelijke groei,  maar ook een overgrote schuld., eveneens een totale hervorming.

Duitsland (dat wil zeggen de leiders van de politieke partijen) tot nu toe strenge aanhangers van het systeem zoals in de verdragen en het Stabiliteits en Groei Pact, nu vrijwel algemeen "austerity" genoemd, begint ook te beseffen dat de eurozone in de huidige vorm niet werkbaar is en verder zal blijven falen.

Gabriel, de socialistische vice kanselier schaart zich naast Macron, en ook Merkel, vindt aanpassingen, zelfs zonodig van de verdragen,  noodzakelijk, lijkt me.

Hoe de Duitsers zelf erover denken?

Tot nu toe zijn ze er overwegend sterk op tegen geweest structureel geld aan andere landen te doneren, een transersysteem of halve fiscale unie.

Schauble heeft altijd volgehouden dat hervormingen de juiste weg waren en niet geldtransfers en is dat nog steeds van mening maar sluit nu, als ik het goed heb begrepen, een versoepeling van dat standpunt niet uit.

Maar tot de verkiezingen in Frankrijk en Duitsland achter de rug zijn zullen beide landen afwachten en daarna, als ze een nieuwe as Duitsland/Frankrijk als motor van de EU mochten gaan vormen, zullen de plannen te voorschijn komen.

Of de overige 25 EU landen deze nieuwe as zullen volgen in het beleid is overigens maar de vraag. Zij zouden een Duits/Franse overheerste Europese Unie wellicht niet op prijs stellen.

Altijd, wanneer er gesproken wordt over hervormingen van de eurozone, gaat het over geldtransfers want in het zuiden, inclusief Frankrijk (misschien met  uitzondering van Spanje) lopen de schulden nog harder op dan in het noorden en hebben de "sustainable" grens in feite al lang ver overschreden.

In een nog hoger tempo schulden maken is voor hen dus in ieder geval uitgesloten, maar is volgens de zuidelijke landen wel noodzakelijk om geld vrij te maken voor nieuwe investeringen die dan vervolgens de economie zouden versterken, banen creëren die weer meer belasting voor de staat zouden opbrengen en grotere groei veroorzaken zodat de schulden althans percentagegewijs ten opzichte van het GDP zouden teruglopen tot redelijke proporties.

Zo zag bijvoorbeeld de eurozone in het S&G Pact als een gegeven dat in een periode van 20 jaar de leden de 60% schuld grens zouden hebben bereikt en een begrotingstekort van hoogstens 0,5%.

Maar dat Pact is al vele jaren oud en bereikt het tegendeel van wat het beoogde want de schulden zijn in de tussentijd alleen maar toegenomen ondanks de hulpaankopen van het ECB en de onnatuurlijk lage rentepercentages en de waardevermindering van de euro.

En de positieve meningen van de Europese Commissie dat het veel beter gaat met de euro zijn natuurlijk relatief want het gaat in werkelijkheid niet beter met de euro maar minder slecht.

De schulden in euros nemen nog steeds flink toe, de werkloosheid is dubbel die van de USA en de groei van de eurozone als fictief geheel is ver onder de wereldverwachting van 3,x%, met tussen de eurolanden onderlinge grote verschillen.

Anders zou trouwens de dwingende noodzaak de eurozone te hervormen, zoals het zuiden meent, niet bestaan.

Alleen in de noordelijke landen is er een echt positief resultaat en bijvoorbeeld Ierland is van een bailout land in snel tempo tot een bloeiende economie gekomen zoals men in de lenteprognose van de Europese Commissie kan zien.

Hervorming wordt gezien als geldverdeling.

Spanje wil schulddeling en gaat het verst.

Maar Frankrijk wil (dat was de wens van Hollande al) van de eurozone een soort apart financieel land maken.

Een apart europarlement, apart ministerie en minister van financiën, een eigen begroting (en dus geldverdeling), eigen belastingopbrengst.

Maar het zuiden wil ook een afschaffing van de beperkingen in de verdragen en het S&G Pact, het laten vallen van de 3% tekort (eigenlijk 0,5% volgens de verdragen) en 60% schuld.

Alle remmen los.

En door het vergezamenlijken van de financiën ook natuurlijk de gezamenlijke schulddeling van de nieuw te maken schulden en rentebetalingen.

Het gaat nog niet zover om ook bestaande schuldverdeling te willlen, (behalve door Spanje) maar alleen, bot gezegd, van toekomstige schulden door die gezamenlijke begroting en fondsentoewijzing.

Maar men wil alleen alleen gezamenlijk zijn wat de financiën betreft, maar niet van de politieke eisen daarvoor: overeenkomende sociale en belasting wetgeving.

Geen politieke gelijkschakeling.

Denk zoals al eerder gezegd aan pensioenleeftijd en voorwaarden, werkloosheid uitkeringen en andere sociale uitkeringen.

Dat zou zeer onrechtvaardige  toestanden en verschillen scheppen.

Het is natuurlijk allereerst de vraag of alle eurolanden  met zo'n drastische hervorming van de verdragen (die voor zo'n hervorming noodzakelijk is) zouden instemmen.

Want het zou uiteraard leiden tot een financiering van de zwakke landen door de sterkere, zo niet dan zou zo'n hervorming immers geen enkel nut hebben.

Dan is natuurlijk de eerste hamvraag of zo'n totale hervorming van de eurozone tot het resultaat zou leiden dat na zestien jaren van falen, door een nieuwe geldverdeling de zuidelijke landen inderdaad tot echte economische bloei zouden komen.

En als tweede, of door het scheppen van zo'n geldunie, de zuidelijke landen ineens wel de hervormingen zouden gaan doorvoeren die ze tot nu toe niet hebben willen doen.

En als derde of dan die hervormingen inderdaad tot voldoende economische groei zouden leiden om geen geldtransfers meer nodig te maken en de schulden af te kunnen lossen.

Of zou dan dezelfde situatie ontstaan zoals in Italië waar het zuiden blijvend achterblijft bij noord Italië en geldstromen noord zuid vereeuwigd worden.

Of zoals in België tussen Wallonië en Vlaanderen, of zelfs het westen en het oosten van Duitsland.

En van Griekenland dat al lang, zij het met tegenzin, gedwongen wordt hervormingen door de voeren,  is de economie in die tijd 25% gekrompen en de hervormingen zijn grotendeels lastenverhogingen voor de bevolking geweest (en men kan toch niet blijven volhouden dat dat alleen het "vet" is weggesneden want het heeft bij zeker 30% van de Grieken tot diepe armoede geleid).

Want het is een droeve waarheid (we zien het ook bij de verhoging van de energieprijzen in Duitsland en Groot Brittannië bijvoorbeeld) dat juist die laagste 30% van de bevolking er het hardst door wordt getroffen en niet de top 30%.

En het is een even droeve waarheid dat sinds het begin van de eurozone de eurolanden meer geld hebben uitgegeven dan ze verdienden door de toegestane 3% tekort grens.

Anders was er geen schuldenberg van 90% van het eurozone GDP ontstaan en de eurozone op de zeventiende plaats van schuldgrootte onder de wereldlanden terecht gekomen.

En structureel meer uitgeven dan er binnenkomt is niet oneindig mogelijk.

Hieronder de lente prognose cijfers voor de eurozone landen door de Europese Commissie opgesteld voor 2017 en 2018.

Hoewel prognoses niet altijd betrouwbaar zijn gebleken moeten we het ermee doen.

Ieder kan zijn eigen conclusies trekken over de toestand in elk individueel euroland.

Maar dat een alles in één pot gooien en verdelen over alle eurolanden zinnig is en de problemen zou oplossen lijkt mij als eenvoudige leek uiterst betwistbaar.

Maar waarom de zuidelijke landen en Frankrijk het zo graag willen is er ook duidelijk door.

Het idee van een tweekoppige EU, de eurozone als louter financiële unie en de overige EU landen naar eigen behoefte op verschillende stadia van integratie daar om heen  is trouwens niet alleen tegen de verdragen maar lijkt mij ook onlogisch.

Immers de euro is de munt van de Europese Unie en niet alleen van de eurozone volgens het verdrag van Maastricht.

De eurozone bestaat alleen uit een groep EU landen die gezamenlijk een voorsprong namen op de andere maar geen losstaande eenheid vormen en bij voldoen aan de toelatingsvoorwaarden moeten de andere EU landen eveneens de euro invoeren.

In theorie is de Eurozone het eindpunt voor de Europese Unie, dan is het de EMU, een Economische en Monetaire Unie zoals in de verdragen staat.

Loslaten hiervan is het ondergraven van een existentiële principe van de EU.

Dit alles is althans zoals is vastgelegd in  het verdrag van Maastricht en later Lissabon.

En als men de toelatingsvoorwaarden van de 3% en 60%  van die verdragen zou loslaten (want het zou zinloos zijn die voor de huidige eurolanden af te schaffen maar ze wel als voorwaarde voor invoeren van de euro door andere  EU landen te handhaven) moet ook de euro in alle EU landen (behalve Denemarken althans voorlopig) worden ingevoerd.

In deze  tijd van internationalisering, alias globalisering, is een Europese Unie noodzakelijk om met zijn single market met de grote spelers mee te kunnen doen, dat staat vast.

Maar het steeds weer terugkerend dilemma of deze EU een Federale Staat met deelstaten moet worden of een verbond van zelfstandige staten moet blijven die bepaalde internationaliserings aspecten gezamenlijk uitvoeren blijft als een zwaard van Damocles boven de EU hangen.

Die bepaalde aspecten worden genoemd in het verdrag van Lissabon, zodat daarover geen onzekerheid over behoeft te bestaan.

Maar al die andere erin genoemde aspecten die volgens de principes van subsidiarity and proportionality moeten worden uitgevoerd op het  meest zinnnige niveau leveren de problemen op die het beeld vormen dat er in Brussel een Federale Staat via de achterdeur wordt ingevoerd door steeds meer van die gedeelde taken naar zich toe te trekken.

Deze gang van zaken roept de vraag op wie in de EU het gezag vormt, de Raad van Regeringsleiders, de Raad van Ministers of de Europese Commissie.

Dat doet ook afbreuk aan de geneigdheid die gezamenlijke taken ook gezamenlijk uit te voeren en zo zeggenschap uit handen te geven aan de EU.

Zolang over deze essentiële vraagstukken geen duidelijkheid komt blijft het hinken op twee gedachten en vergroot de onzekerheid.

Dat er een Europese Unie met een single market moet zijn is zeker.

Maar zolang de vraag welke vorm die Europese Unie moet hebben niet beantwoord wordt blijft de onzekerheid en het wantrouwen tegenover Brussel groeien.

Dat geldt ook voor die voorhoede, de eurozone landen.

Vanuit mijn lekenstandpunt lijkt me dit een logische conclusie.

De oude Europese Economische Gemeenschap gaf een zekerheid die in de politieke Europese Unie ontbreekt.